خبرگزاری مهر _ گروه فرهنگ و ادب: کتاب «سیری بر خطه اوبه» نوشته ناهید امان یار، در بهار سال ۱۳۹۹ خورشیدی در ۲۴۰ صفحه توسط نشر کام گار در هرات منتشر شد. این کتاب با سپاس نامه و مقدمه ایی به قلم نویسنده آغاز می شود و دارای هشت فصل است. هفت فصل این کتاب در مورد شهرستان اوبه است که یکی از اماکن کهن و دیرپاست در ۹۶ کیلومتری شرق شهر هرات در افغانستان.

عناوین هشت فصل این کتاب بدین ترتیب است:

فصل اول: گذری بر باستان سرای هرات؛ نگین خراسان. در این فصل به صورت مختصر شهر باستانی هرات به معرفی گرفته شده است. مطالب آن شامل: بنیان گذاری هرات، وجه تسمیه هرات، قدمت تاریخی شهر هرات و هرات زیبا و خوش آب و هوا، است.

فصل دوم در مورد اوضاع تاریخی، جغرافیایی و طبیعی اوبه بوده و عناوین آن شامل: اوبه (قصبه کهن در شرق هرات)، وجه تسمیه اوبه، موقعیت جغرافیایی اوبه، مساحت و نفوس، حدود اربعه، نگاره ایی از تاریخ اوبه، پیامدهای جنگ در اوبه، نژاد و زبان مردم اوبه، طرز معیشت مردم اوبه، آب و هوای اوبه، اوضاع صحی در اوبه، کوه های اوبه، دره ها و غارهای اوبه، هری رود و معروف ترین جوی های جدا از آن در اوبه، معادن اوبه، زراعت، باغ داری، مال داری، پیداوار زراعتی، بازار و خیابان اوبه و معرفی روستاها و محلات اوبه است.

فصل سوم: در این فصل آثار و بناهای تاریخی، اماکن تفریحی و مناظر طبیعی اوبه به معرفی گرفته شده است که آثار و بناهای آن شامل: مسجد جامع اوبه، ارگ اوبه، تاق آدم (خانه دیوان)، حوض خشتی، مسجد جامع فشفر، عمارت گناباد، قلعه سرکاری و کبوترخانه ها. اماکن تفریحی و مناظر طبیعی شامل: چشمه اوبه، چشمه دیه گل، آبشار فشفر، باغ شهر نو، باغ ملی، جوار هری رود، جوار پل مسافران (پل مرغچه)، دربند بیدک (جر سماقی)، جر جنگلک و قورکی را در برگرفته است.

در فصل چهارم اوضاع علمی، فرهنگی و ادبی اوبه مورد بحث و مداقه قرار گرفته که موضوعات آن شامل: تاریخچه معارف و نهادهای آموزشی در اوبه، مکاتب اوبه، دارالمعلمین های اوبه، مدارس دینی و کورس های آموزشی، انجمن ادبی اوبه و ورزش در اوبه است. در فصل پنجم به شرح زندگانی علما، متصوفین و روحانیون اوبه پرداخته شده که از متقدم آن آغاز و تا معاصرین آن به تعداد ۲۵ تن معرفی شده است. فصل ششم در مورد شاعران و سخن سرایان اوبه است. در این فصل نیز از متقدم آغازیده و تا شعرای معاصر آن خطه به تعداد ۲۹ تن شرح حال و نمونه هایی از کلام شان درج شده است.

فصل هفتم درباره نویسندگان، خطاطان و حکاکان اوبه است و به ذکر حال هر کدام در بخش های جداگانه پرداخته شده است. فصل هشتم در مورد مزارات اوبه است، در این فصل به معرفی آرامگاه های اوبه پرداخته شده است و بعد از آن جهت حفظ امانت داری و روشن نمودن مسیر تحقیق برای دیگران، ۶۱ منبع معتبر، که در تحقیق این کتاب استفاده شده، معرفی شده اند و ناگفته نماند که در این کتاب از روش پاورق نویسی استفاده شده است.

در فرجام پیوستار کتاب است با این محتوا: تصاویر رنگی نقشه اوبه، بناهای تاریخی (تاق آدم و مسجد جامع اوبه)، چشمه اوبه، عمارت گناباد، قلعه سرکاری، نمونه های خط از خطاطان اوبه و تصاویری از مزارات اوبه.

این کتاب ثمره سال ها تلاش نویسنده است. او با تحقیق میدانی و کتابخانه ایی توانسته شهرستان کهن اوبه که تقریبا دوران افول اش را می گذراند به صورت جامع معرفی کند. اوبه یکی از قصبه های پرسابقه و دیرپای هرات بوده که در سمت شرق این استان موقعیت دارد و تاریخ بنای آن به قول بیش تر تاریخ نگاران پیش از بنای شهر هرات و بعد از بنای فوشنج بوده است. طوری که پژوهش گران و تاریخ نگاران از جمله؛ سیفی هروی در تاریخ نامه هرات و معین الدین زمچی اسفزاری در کتاب روضاه الجنات فی اوصاف مدینه الهرات درج کرده اند، اوبه در عهد طهمورث (پادشاه پیشدادی ایران باستان) آباد شده و دیدگاه های فراوانی درباره قدامت بنای اوبه وجود دارد.

هری رود در قلب این منطقه تاریخی و مهم هرات جریان دارد، بناهای تاریخی، اماکن تفریحی و مناظر طبیعی آن اصیل، زیبا و تماشایی است. در این خطه تعداد زیادی از علما، شعرا، نویسندگان، خطاطان و حکاکان می زیسته اند و می زییند و اوبه را با نام خویش غریق افتخار ساخته اند.

ناهید امان یار از نویسندگان و پژوهش گران جوان هرات و متولد اوبه است. او مجموعه دیگری در مورد سلطان علی اوبه و فرهنگ تحفه الاحباب را در دست کار دارد که در آینده ای نزدیک لباس چاپ بر تن خواهند کرد.