دارو های ژنریک از نظر ماده مؤثره (API) با داروی برند اصلی مشابه هستند، اما کیفیت یک دارو تنها به ماده مؤثره آن محدود نمی شود. عوامل متعددی مانند فرمولاسیون، نوع مواد جانبی، فناوری تولید، سیستم های دارورسانی و پایداری دارو در اثربخشی نهایی آن نقش دارند.

بنابراین، برند ژنریک، تولیدکنندگان را ملزم می کند که استاندارد های بالاتری را در فرآیند تولید رعایت کنند و با ایجاد فضای رقابتی، کیفیت محصولات را افزایش دهند. در مقابل، حذف برند ژنریک می تواند انگیزه بهبود کیفیت را کاهش داده و در بلندمدت سلامت بیماران را تحت تأثیر قرار دهد.

دسترسی؛ آیا محدود کردن بازار دارویی به INN به نفع بیماران است؟

یکی از اهداف اصلی سیاست گذاری دارویی، افزایش دسترسی بیماران به دارو های مؤثر و باکیفیت است. در صورت حذف برند ژنریک و عرضه دارو ها تنها با نام ژنریک، انتخاب های پزشکان و بیماران محدود شده و ممکن است برخی دارو های حیاتی به دلیل عدم صرفه اقتصادی، از چرخه تولید خارج شوند. برند ژنریک به شرکت ها اجازه می دهد سهم بیشتری در تولید دارو های متنوع داشته باشند و طیف وسیع تری از محصولات را در اختیار بیماران قرار دهند. این امر، نه تنها موجب افزایش دسترسی، بلکه باعث ایجاد ثبات در تأمین دارو ها می شود.

رقابت؛ نیروی محرک توسعه صنعت داروسازیو

جود برند ژنریک، محرکی برای رقابت سالم در بازار دارویی است. تولیدکنندگان برای بهبود کیفیت، ارائه فناوری های جدید در فرمولاسیون و کاهش هزینه ها، ناچار به رقابت می شوند که این امر، در نهایت به نفع بیماران تمام می شود. در مقابل، در بازاری که تنها یک نوع داروی ژنریک (با نام INN) موجود باشد، فضای انحصاری ایجاد شده و احتمال خروج شرکت های کوچک و متوسط از بازار افزایش می یابد. در بسیاری از کشورها، حمایت از برند ژنریک باعث شده که نه تنها کیفیت دارو ها ارتقا یابد، بلکه قیمت ها نیز به دلیل رقابت، متعادل بماند.

اثربخشی؛ آیا تمام دارو های ژنریک عملکرد مشابهی دارند؟

یکی از استدلال های مطرح شده در دفاع از حذف برند ژنریک، یکسان بودن اثربخشی تمام دارو های ژنریک است. اما واقعیت این است که فرمولاسیون، فرآیند تولید و نوع مواد جانبی می تواند بر میزان جذب، زمان اثرگذاری و حتی عوارض جانبی دارو تأثیر بگذارد. برند های ژنریک، با انجام مطالعات بالینی و ارائه مستندات علمی، اثربخشی خود را به اثبات می رسانند. این موضوع، علاوه بر افزایش اعتماد پزشکان و بیماران، کیفیت درمان را نیز بهبود می بخشد.

قیمت؛ آیا حذف برند ژنریک هزینه های درمان را کاهش می دهد؟

کاهش هزینه های دارویی، یکی از اهداف مهم سیاست گذاری سلامت است. برخی تصور می کنند که حذف برند ژنریک و عرضه دارو ها تنها با نام ژنریک، موجب کاهش قیمت ها خواهد شد. اما تجربه جهانی نشان داده است که رقابت بین برند های ژنریک، عامل مهمی در کاهش قیمت داروهاست. در بازار هایی که فقط یک نسخه از داروی ژنریک موجود باشد، احتمال افزایش قیمت بیشتر است، زیرا تولیدکننده می تواند قیمت را بدون نگرانی از رقابت، در سطح بالاتری نگه دارد. اما اگر برند های ژنریک مختلف در بازار حضور داشته باشند، رقابت میان تولیدکنندگان باعث کاهش طبیعی قیمت ها و افزایش دسترسی بیماران به دارو های ارزان تر و باکیفیت تر می شود.

جمع بندی؛ برند ژنریک، راهکاری برای تضمین سلامت و توسعه صنعت دارویی

با نگاهی دقیق به شاخص های کیفیت، دسترسی، رقابت، عدالت، اثربخشی و قیمت، مشخص می شود که حذف برند ژنریک نه تنها راهکار مناسبی برای کاهش هزینه های درمانی نیست، بلکه می تواند به کاهش کیفیت، محدود شدن دسترسی بیماران، کاهش رقابت و حتی افزایش قیمت دارو ها منجر شود.

سیاست های دارویی موفق، نه تنها باید به کاهش هزینه های درمانی توجه کنند، بلکه باید کیفیت، عدالت و رقابت در بازار را نیز در نظر بگیرند. در بسیاری از کشورها، برند ژنریک به عنوان یک ابزار مؤثر در افزایش کیفیت و کاهش هزینه های درمانی مورد استفاده قرار گرفته است. اگر هدف نهایی، بهبود سلامت جامعه و توسعه پایدار صنعت داروسازی باشد، حمایت از برند ژنریک، رویکردی منطقی، علمی و منطبق بر تجربیات موفق جهانی خواهد بود.

برند ژنریک؛ عامل ارتقای کیفیت، دسترسی و رقابت در صنعت دارو

در همین راستا، محمد هاشمی ـ مشاور رئیس و مدیر روابط عمومی سازمان غذا و دارو نیز گفته است: در سال های اخیر، سیاست های دارویی کشور همواره در مسیر بهینه سازی کیفیت، افزایش دسترسی بیماران به دارو های مؤثر و کاهش هزینه های درمانی، مورد بحث و بررسی بوده است. یکی از موضوعات چالش برانگیز، جایگاه برند ژنریک در نظام دارویی کشور است. برخی معتقدند که عرضه دارو ها تنها با نام ژنریک (INN) و حذف برند ژنریک می تواند به کاهش هزینه های درمانی کمک کند. اما بررسی تجربیات جهانی و تحلیل شاخص های کیفیت، دسترسی، رقابت، عدالت، اثربخشی و قیمت نشان می دهد که این دیدگاه، نه تنها با واقعیت های علمی و اقتصادی همخوانی ندارد، بلکه می تواند پیامد های نامطلوبی برای بیماران و صنعت داروسازی کشور به همراه داشته باشد.

منبع: سازمان غذا و دارو