به گزارش خبرنگار فرهنگی باشگاه خبرنگاران پویا خداوند در سوره نور نسخه هایی به انسان های مؤمن معرفی کرده است که در پرتو آن ها می توانند به سوی قله های معنویت اوج گیرند و وارد حریم های نورانی الهی شوند. مهم ترین شاخصه این نسخه ها، تزکیه کنندگی و پالایش دهندگی روح از گناهانی است که باعث سنگینی انسان می شود. چرا که یکی از اثرات وضعی گناهان آن است که مانند وزنه ای آویزان از پا، مانع رشد و تعالی روح انسان می شود.

در آیه۲۱ سوره نور خداوند مؤمنان را به عدم پیروی از گام های شیطان دعوت می کند و می فرماید: «یا أیها الذین آمنوا لا تتبعوا خطوات الشیطان و من یتبع خطوات الشیطان فإنه یأمر بالفحشاء و المنکر و لو لا فضل الله علیکم و رحمته ما زکی منکم من أحد أبدا و لکن الله یزکی من یشاء و الله سمیع علیم؛ ای کسانی که ایمان آورده اید، از گام های شیطان پیروی نکنید و هر کس از گام های او پیروی کند[بداند که] او به زشتکاری و ناپسند وا می دارد و اگر فضل خدا و رحمتش بر شما نبود، هرگز هیچ کس از شما تزکیه نمی شد، ولی [این] خداست که هر کس را بخواهد تزکیه می کند و خدا[ست که] شنوای داناست»

بر اساس این آیه از قرآن دو سؤال مطرح است:

۱ ماجرا از چه قرار است که خداوند مؤمنان را از عدم پیروی از گام های شیطان هشدار می دهد؟

۲ دیگر اینکه خداوند در انتهای این آیه از تزکیه صحبت می کند و می فرماید «خدا هرکس را بخواهد تزکیه می کند.» از این جهت باید پرسید خداوندی که برنامه تزکیه برای مؤمنان دارد، چه نسخه هایی را در این سوره معرفی می کند؟

با توجه به این منظر، آیات قبل و بعد از این آیه در سه دسته بندی قرار می گیرد:

۱ پرهیز از تهمت (مراقبت از زبان):

در یک مطالعه جامع درباره آیات ابتدایی سوره نور در می یابیم خداوند مؤمنان را پرهیز می دهد از اینکه به دیگران تهمت ناروا بزنیم. این مسئله به قدری نزد خداوند اهمیت دارد که آیات متعددی از سوره نور را به خود اختصاص داده است.

به عنوان نمونه در آیه۴ می فرماید: «و الذین یرمون المحصنات ثم لم یأتوا بأربعة شهداء فاجلدوهم ثمانین جلدة و لا تقبلوا لهم شهادة أبدا و أولئک هم الفاسقون؛ و کسانی که به همسران خود نسبت زنا می دهند و جز خودشان گواهانی [دیگر] ندارند، هر یک از آنان [باید] چهار بار به خدا سوگند یاد کند که او قطعا از راستگویان است.

و یا در آیه۱۵ می فرماید: «إذ تلقونه بألسنتکم و تقولون بأفواهکم ما لیس لکم به علم و تحسبونه هینا و هو عند الله عظیم؛ آنگاه که آن [بهتان] را از زبان یکدیگر می گرفتید و با زبان های خود چیزی را که بدان علم نداشتید، می گفتید و می پنداشتید که کاری سهل و ساده است با اینکه آن [امر] نزد خدا بس بزرگ بود.

۲ مراقبت از حریم دیگران

همچنین در آیات ۲۷ و ۲۸ این سوره خداوند مؤمنان را دعوت می کند به اینکه هنگام ورود به حریم دیگران از اهل آن اجازه بگیرند؛ در آیه۲۷ می فرماید: «یا أیها الذین آمنوا لا تدخلوا بیوتا غیر بیوتکم حتی تستأنسوا و تسلموا علی أهلها ذلکم خیر لکم لعلکم تذکرون؛ ای اهل ایمان، به خانه هایی غیر از خانه های خودتان وارد نشوید مگر آنکه اجازه بگیرید و بر اهل آنها سلام کنید، [ رعایت ] این [ امور اخلاقی ] برای شما بهتر است، برای این که متذکر شوید». در آیه بعد خداوند پرهیز می دهد از اینکه بدون اجازه وارد حریم دیگران شوند و این کار را به عنوان نسخه ای برای تزکیه معرفی می کند: «فإن لم تجدوا فیها أحدا فلا تدخلوها حتی یؤذن لکم و إن قیل لکم ارجعوا فارجعوا هو أزکی لکم …؛ نهایتا اگر کسی را در آنها نیافتید، وارد آن نشوید مگر این که به شما اجازه دهند و اگر به شما گویند برگردید، لازم است برگردید که این کار برایتان به تزکیه نزدیک تر است».

۳ پرهیز از نگاه به نامحرم

در آیه۳۰ سوره نور خداوند یکی دیگر از نسخه های تزکیه را معرفی می کند؛ این نسخه، عدم نگاه به نامحرم است. چرا که چشم به عنوان مهم ترین مدخل ورودی قلب و روح انسان است که اگر از آن مراقبت صورت نگیرد، روح انسان را آغشته به آلودگی می کند. در این آیه خداوند می فرماید: «قل للمؤمنین یغضوا من أبصارهم و یحفظوا فروجهم ذلک أزکی لهم … به مردان با ایمان بگو: چشمان شان را بپوشانند و برای ابعاد وجودی خویش ایجاد حفاظ کنند، این کار برای شما به تزکیه نزدیکتر است».

نکته ای که در انتهای این دست آیات جالب توجه است، مطرح کردن آیه نور یعنی آیه۳۰ همین سوره است که با این عبارات آغاز می شود: «الله نور السماوات و الأرض؛ خداوند نور آسمان ها و زمین است» و در انتهای همین آیه می فرماید: «یهدی الله لنوره من یشاء؛ خداوند هرکس را بخواهد برای نورش هدایت می کند». سپس در آیه بعد خبر از خانه هایی می دهد که به واسطه این نور عظیم آسمانی، اهلش را رشد می دهد و می فرماید: فی بیوت أذن الله أن ترفع و یذکر فیها اسمه یسبح له فیها بالغدو و الآصال؛ [این نور] در خانه هایی است که خدا اذن داده (اهل آن) رشد و رفعت یابند و نامش در آنها ذکر شود، همواره در آن خانه ها صبح و شام او را تسبیح می گویند». این حریم ها یا بیوت نورانی که خداوند مؤمنان را با رعایت آداب آن مورد پذیرش قرار می دهد، همان حریم پیامبر(ص) و ائمه طاهرین(ع) است. امام کاظم(ع) ذیل آیه «فی بیوت أذن الله أن ترفع …» فرمود: این حریم ها، حریم آل محمد و بیت علی و فاطمه و حسن و حسین(ع) است. (تفسیر البرهان، ج۴، ص۷۶)

در مجموع، این آیات گویای آن است که خداوند مسیر رشد را برای انسان مؤمن در گروی رعایت یکسری مسائل شرعی قرار داده و این بر خلاف آن چیزی است که در برخی عرفان های مصطلح می بینیم که حاوی ریاضت های خودبافته یکسری عارف مسلکان است. این مسئله از آنجا ناشی می شود قرآن نه تنها در بین عموم بلکه گاهی در سطح خواص و علمای جامعه مهجور واقع می شود؛ از این جهت خداوند در آیه۳۰ سوره فرقان از زبان پیامبر(ص) می فرماید: «و قال الرسول یا رب إن قومی اتخذوا هذا القرآن مهجورا؛ پیامبر [ درقیامت ] می گوید : پروردگارا قوم من این قرآن را متروک گذاشتند».

انتهای پیام/