به گزارش خبرنگار فرهنگی خبرگزاری تسنیم، علی موسوی گرمارودی را می توان از پیشگامان شعر انقلاب اسلامی و از معماران این بنا دانست . او از معدود شاعران نوپرداز است که در سال های پیش از انقلاب با گرایش های دینی به میدان آمد و با اشعارش، از این ارزش ها پاسداری کرد؛ رویه ای که در آثار او در سال های پس از انقلاب نیز دیده می شود.

موسوی گرمارودی از جمله شاعران پرکار در دهه های مختلف بوده است که اشعار او را می توان در ساحت شعر سنتی و شعر سپید و نو بررسی کرد. محمدکاظم کاظمی در یادداشتی درباره این تنوع در شعر او نوشته است: او علاوه بر پرکار بودن ، شاعری جامع الاطراف است ، بدین معنی که در غالب قالبها و موضوعات رایج در شعر این سالها صاحب اثر است . چنین است که ما ناگزیر به ارزیابی شعر دو گرمارودی هستیم ، گرمارودی نوپرداز و گرمارودی کهن سرا. و جالب این که بیشتر سروده های این شاعر، در دو قطب نسبتا بارز و دور از هم جای گرفته اند، در شعر سپید و قصیده . احمدرضا بهرام پور عمران، پژوهشگر، در یادداشتی به مناسبت تولد هشتاد و یک سالگی موسوی گرمارودی، نگاهی انداخته است به اشعار او در حوزه شعر نو که در ادامه می خوانید:

در هر سبک و مکتب شعری، برخی از تمهیدات و ترفندهای ادبی برجستگی بیش تری می یابند و فعال تر می شوند. فی المثل در شعر سبک خراسانی از میان آرایه های ادبی، تأکید و تکیه بیش تر بر تشبیه و کنایه و مجاز و برخی آرایه های لفظی یا موسیقایی (به ویژه سجع و جناس) است. در سبک آذربایجانی یا ارانی و در نهایت عراقی در کنار آرایه های لفظی، بیشتر توجه بر انواع آرایه های معنایی (معنوی) به ویژه ایهام، تلمیح، متناقض نمایی و … است. در شعر نو و نیمایی، که طرحی تازه و تجدید نظری جدی در مبانی و معیارهای شعر فارسی است، از اولویت و اهمیت بسیاری از آرایه های سنتی کاسته می شود. در این دوره بیش تر بر ثبت جزئیات گفت وگو، حالات نمایشی، توصیف دقیق زمان و مکان ونیز بیان نمادین، تأکید می شود.

نیما به صراحت، بیزاری خود از آرایه های ادبی کهن را ابراز داشته است. او جایی می نویسد: «علم بدیع به ظلمات شباهت دارد» (نامه ها، به کوشش سیروس طاهباز، انتشارات علم، ۱۳۷۶، ص۱۴۷). و جای دیگر آورده: «صرف و نحو و بیان و بدیع» «تلقینات شیطان» است (همان، ص ۲۱۹)؛ نیز درباب علم بدیع می گوید: «علمی که نقصان فهم و گم راهی را از اعقاب گرفته به اخلاف می دهد» (همان، ص ۴۱۱). از میان شاعران بزرگ امروز، فروغ به همان نسبت که مدرن تر از دیگران است، از آرایه های سنتی کم تر بهره برده و در مقابل، سپهری که شعرش از لحاظ زبانی به شعر فروغ نزدیک است، بیش تر، اما پوشیده و روان از آرایه های بدیعی کهن بهره برده است.

اخوان نیز که از خراسان به یوش پل زده بود، از آرایه های شعر دیروز برای اعتلای ظرافت ها و ظرفیت های بلاغی شعرش بسیار بهره می گیرد. کافی است به سرآغاز شعر «کرک» او دقیق کنیم: بده بدبد … چه امیدی چه ایمانی؟ کرک جان! خوب می خوانی … درست است که «بد ه بد بد»، به آوا یا نام آوای بلدرچین اشاره دارد، اما هم زمان به گونه ای ایهامی به «بد» بودن اوضاع و نابسامانی سال های «شک و بد و باد» پس از کودتا نظر دارد. او هم چنین احتمالا از تقابل میان «بده بد بد» و «خوب می خوانی» نیز غافل نبوده است.

در شعر نو شاعران برجستهٔ آیینی سرا یا مذهبی و مکتبی (موسوی گرمارودی، سیدحسن حسینی و قیصر امین پور ) که طبیعی است تأکید بیش تری به سنت ها دارند نیز، توجه به آرایه های ادبی کهن پررنگ است. کافی است به مطلع قطعهٔ سپید «راز رشید» سرودهٔ سیدحسن حسینی دقت شود که شاعر هنرمندانه چند ایهام زیبا را یک جا کنار هم نشانده است.

شعر دربارهٔ «قمر بنی هاشم» است: به گونهٔ ماه نامت زبانزد آسمان ها بود و پیمان برادری ات با جبل نور چون آیه های جهاد محکم … این قطعهٔ کوتاه از امین پور نیز برای بحث کنونی مناسب است: و «قاف» حرف آخر عشق است آن جا که نام کوچک من آغاز می شود!

در شعر بلند «در سایه سار نخل ولایت»، اثر موسوی گرمارودی نیز ایهام های درخشانی رخ نموده است. عنوان زیبای شعر (که می دانیم درباب علی (ع) است)، اشاره ای دارد به پیوندی که ایشان با نخلستان داشت. سطرهای: «مور، چه می داند که بر دیوارهٔ اهرام می گذرد یا خشتی خام؟! «مورچه» را تداعی می کند.

در سطرهای «در احد/ که گل بوسهٔ زخم، تنت را دشت شقایق کرده بود،/ مگر از کدام باده مست بودی/ که با تازیانهٔ هشتاد زخم بر خود حد زدی؟!» اشاره ای دارد به روایتی که مطابق با آن علی(ع) در جنگ احد ۸۰ زخم خورده بود و نیز این نکته که حد شرعی شراب خواران ۸۰ تازیانه است. در سطرهای: «دری که به باغ بینش ما گشوده ای/ هزاربار خیبری تر است/ مرحبا به بازوان اندیشه و کردار تو!» «مرحبا»، «مرحب» پهلوانی یهودی را که در جنگ خیبر به دست علی(ع) کشته شد، به ذهن تداعی می کند. نیز در جای دیگر آمده: «شعر سپید من، روسیاه ماند/ که در فضای تو به بی وزنی افتاد/ هرچند کلام از تو وزن می گیرد …» که پیداست شاعر در نگاهی ایهامی، در کنار اشاره به «ناچیزی» شعر خود، توجهی دارد به شعر سپید و «بی وزن» خویش.

انتهای پیام/