به گزارش خبرنگار فرهنگی باشگاه خبرنگاران پویا، حجةالوداع اصطلاحی مختص آخرین حج پیامبر صلی الله علیه وآله است که حضرت در روز سوم ذی الحجه ی سال دهم هجری انجام دادند. ماهیت اصلی این حج، دو مقصد اساسی داشت که در برگیرنده دو حکم مهم از قوانین اسلام بود و برای مردم به طور رسمی تبیین نشده بود. یکی حج و مسئله مهم تر که اساس این سفر بر آن بنا شد، اعلان خلافت و ولایت بعد از رسول خدا بود. بر این اساس، نام دیگر این حج، حجةالبلاغ است؛ زیرا آیه تبلیغ که حاکی از ابلاغ رسمی ولایت و خلافت امیرالمؤمنین است، در بازگشت از این سفر بر پیامبر نازل شد. خداوند در این آیه می فرماید «یا أیها الرسول بلغ ما أنزل إلیک من ربک و إن لم تفعل فما بلغت رسالته و الله یعصمک من الناس إن الله لا یهدی القوم الکافرین» یعنی ای رسول، آنچه از جانب پروردگارت به سوی تو نازل شده، ابلاغ کن و اگر انجامش ندهی، پیامش را ابلاغ نکرده ای و خدا تو را از [گزند] مردم نگاه می دارد. آری، خدا گروه کافران را هدایت نمی کند.»

سرشاخه های اهدافی که خداوند به دنبال این ابلاغ در نظر داشت، در آیه سوم سوره مائده نهفته است، آنجا که فرمود «الیوم أکملت لکم دینکم و أتممت علیکم نعمتی و رضیت لکم الإسلام دینا» یعنی امروز (عید غدیر) دین شما را برایتان کامل و نعمت خود را بر شما تمام کردم و اسلام را برای شما [به عنوان] آیینی برگزیدم.

بر اساس این آیه، اکمال دین، اتمام نعمت و قرار دادن اسلام به عنوان دین مرضی، سه هدف اصلی خداوند در این آیه است که بر اساس سیاق آیات و روایات ائمه علیهم السلام، تحت ولایت امیرالمؤمنین واقع شد، همچنان که سلمان فارسی از رسول خدا پرسید آیا این آیات به صورت خاص درباره علی (ع) نازل شده؟ حضرت فرمود بلکه برای اوصیای من تا روز قیامت نازل شد. فقال سلمان الفارسی یا رسول الله أ نزلت هذه الآیات فی علی خاصة فقال [رسول الله ص بل] فیه و فی أوصیائی إلی یوم القیامة (کتاب سلیم بن قیس، ج۲، ص۷۵۹) یا امام صادق فرمود به واسطه علی علیه السلام اکمال دین و اتمام نعمت صورت گرفت. (تفسیر فرات کوفی، ص۱۱۷)

بر اساس ظاهر همین آیات و روایات می توان به این نتیجه رسید که تمام دینیات از جمله «حج»، با مسئله ولایت پیوند وثیقی دارد بلکه همه آنها تحت ولایت عترت تکمیل می شود و معنا می یابد و عنصر حجت الهی به آنها قوام می بخشد؛ از این جهت است که امام باقر علیه السلام در روایتی فرمود بنی الإسلام علی خمس: علی الصلاة و الزکاة و الصوم و الحج و الولایة و لم یناد بشیء کما نودی بالولایة» یعنی اسلام بر پنج پایه استوار است: نماز، زکات، روزه، حج و ولایت؛ و بر هیچ چیز به اندازه ولایت تأکید نشده است. دیگر اینکه بر اساس معارف ناب اسلام و حقایق قرآنی، هدف از انجام آداب و اعمال، رسیدن به آستان مقدس عترت و قرار گرفتن در مسیر معرفت آن بزرگواران است و اصلا یکی از مأموریت های اصلی قرآن که شامل مجموعه ای از دینیات و شرعیات است، هدایت بسوی عترت است؛ این حقیقت را خداوند در آیه نهم سوره اسراء اینگونه بیان می دارد «إن هذا القرآن یهدی للتی هی أقوم …» قطعا این قرآن به [آیینی] که خود پایدارتر است راه می کند. در تفسیر امام صادق علیه السلام ذیل این آیه می خوانیم قرآن، هدایت به ولایت «یهدی إلی الولایة» (تفسیر عیاشی، ج۲، ص۲۸۳) و در حدیثی دیگر فرمود هدایت به سوی امام می کند «یهدی إلی الإمام.» (الکافی، ج۱، ص۲۱۶)

انتهای پیام/