به گزارش خبرنگار فرهنگی باشگاه خبرنگاران پویا، امیدواری به خداوند متعال موضوعی است که در آیات الهی و روایات نورانی اهل بیت(ع) بسیار بر آن تأکید شده و از آن به تعبیر «رجاء» یاد شده است. در مقابل آن، صفت «قنوط» یا ناامیدی از رحمت خدا قرار دارد. امام خمینی(س) در این باره می نویسد: «رجاء، از فطریات است، و قنوط برخلاف فطرت مخموره و از احتجاب است. و نیز مبدأ حصول رجاء حسن ظن به خدای تعالی، و مبدأ قنوط از رحمت، سوء ظن به ذات مقدس است.» (شرح حدیث جنود عقل و جهل، ص ۱۳۰) همچنان که در کنار امیدواری به رحمت خداوند باید ترس از عقوبت الهی قرار گیرد؛ از این جهت گفته شده خوف و رجاء حالت مطلوبی برای انسان مؤمن است.

در این باره امام صادق(ع) ضمن روایتی فرمود: هیچ بنده مومنی نیست مگر آنکه در قلبش دو نور وجود دارد: نور خوف و نور رجاء؛ اگر سنجیده شوند هیچ یک بر دیگری برتری ندارد؛ إنه لیس من عبد مؤمن الا فی قلبه نوران؛ نور خیفة و نور رجاء؛ لو وزن هذا لم یزد علی هذا و لو وزن هذا لم یزد علی هذا. ( الکافی (ط - الإسلامیة)، ج۲، ص۶۷)

در این بین آنچه که خداوند برای انسان ناپسند شمرده، نا امیدی او از رحمت واسعه الهی است به گونه ای که یأس از رحمت خود را از گناهان بزرگ به حساب آورده و از دیگر سو بندگان خود را تشویق به توبه و عدم ناامیدی از درگاهش کرده است. در این باره خداوند در آیه۵۳ سوره زمره می فرماید: «قل یا عبادی الذین أسرفوا علی أنفسهم لا تقنطوا من رحمة الله إن الله یغفر الذنوب جمیعا إنه هو الغفور الرحیم؛ بگو ای بندگان من که [ با ارتکاب گناه ] بر خود زیاده روی کردید؛ از رحمت خدا نامید نشوید، یقینا خدا همه گناهان را می آمرزد ؛ زیرا او بسیار آمرزنده و مهربان است».

در فرهنگ قرآن، اسراف معنای وسیعی دارد که علاوه بر اسراف در مال، شامل اسراف در نفس و جان نیز می شود. بدین معنی که انسان در بهره گیری از استعدادها و ظرفیت های وجودی خود از حد اعتدال خارج شده و دچار افراط و تفریط شود.

در تمام کلمات این آیه، لطف و مهر الهی نهفته است؛ استفاده از تعبیر «عبادی» یا «بنده من» اوج ارتباط معنوی خداوند با بندگانش را می رساند. همچنین این آیه نشان می دهد در بخشش الهی نوع گناه و مقدار آن تفاوتی ندارد بلکه عدم ناامیدی از رحمت خداوند ملاک است؛ لذا بر اساس فراز «لا تقنطوا» به هیچ وجه یأس از رحمت الهی جایز نیست. نکته بعد آنکه عدم نا امیدی از رحمت خداوند، زمینه آمرزش تمام گناهان است.

اما منظور قرآن از اینکه می فرماید: خداوند همه گناهان را می بخشد، آن نیست که انسان گناه کند و بگوید خدا می آمرزد، بلکه مراد آن است که همه گناهان هر قدر هم بزرگ باشند قابل آمرزش است و نباید از رحمت الهی مأیوس بود و طبیعتا راه دریافت آمرزش الهی، توبه و جبران گناه است که در آیه بعد آمده است.

منابع: تفسیر نور حجت الاسلام قرائتی، ج۸، ص۱۸۷

انتهای پیام/