چهل حدیث صدقه جاریه

من ارتـقب الموت سارع فی الخـیرات.

[بحار الانوار، ج ۷۷، ص ۱۷۱]

رسول خدا صلی الله علیه و آله فرمود: هر کس که چشم به راه مرگ باشد، در کارهای خیر، شتاب می کند.

۲. آمادگی برای مرگ

ان امرا لا تعلم متی یفجأک، ینبغی ان تستعد له قبل ان یغشاک.

[میزان الحکمة، ج ۹، ص ۲۴۸.]

امیرالمؤمنین علیه السلام فرمود: چیزی را که نمی دانی کی ناگهانی سراغت می آید (یعنی مرگ)، سزاوار است پیش از آنکه تو را فرا گیرد، برای روبه رو شدن با آن آماده شوی.

۳. پاداشهای پس از مرگ

لیس یتبع الرجل بعد موته من الأجر الا ثلاث خصال: صدقة اجراها فی حیاته فهی تجری بعد موته، و سنة هدی سنـها فهی یعمل بها بعـد موته، او ولـد صـالح یـدعـولـه.

[وسائل الشیعه، ج ۱۲، ص ۲۹۲.]

امام صادق علیه السلام فرمود: پس از مرگ انسان، جز از ناحیه سه خصلت، پاداشی به او نمی رسد: صدقه ای که در حال حیاتش جاری ساخته و پس از مرگش هم جریان می یابد، سنت و روش هدایتی که بنیان گذاشته و پس از مرگ هم به آن عمل می شود، و فرزند شایسته ای که برای او دعا می کند.

۴. عـاقبت بخـیری

من ختم له بلا اله الا الله دخل الجنة، و من ختم له بصیام یوم دخل الجنـة، و من ختم له بصدقة یرید بها وجه الله دخـل الجنـة.

[وسائل الشیعه، ج ۱۳، ص ۳۵۸.]

پیامبر خدا صلی الله علیه و آله فرمود: هرکس که عمرش با «لااله الا الله» ختم شود، وارد بهشت می شود، هرکس که عمرش با یک روز روزه به پایان رسد، به بهشت می رود، و کسی هم که پایان عمرش با صدقه ای باشد که هدفش از آن، رضای الهی است، وارد بهشت می شود.

۵. پیش فرستادن نیکی

عن بعض الائمة علیه السلام قال:

ان الله تبارک و تعالی یقول: ابن آدم! تطولت علیک بثلاثة: سـتـرت عـلیک ما لو یـعلم بـه اهـلـک مـا واروک و اوسعت علیک فاستقرضت منک فلم تقدم خیرا، و جعلت لک النظرة عند موتـک فی ثـلثـک فلم تـقـدم خـیرا.

[وسائل الشیعه، ج ۱۳، ص ۳۵۶.]

از یکی از امامان روایت است که فرمود: خداوند متعال می فرماید: ای فرزند آدم! با سه نعمت به تو احسان کردم: چیزهایی را از کارهایت پوشاندم که اگر خانواده ات آنها را می دانستند، تو را دفن نمی کردند، رزق و روزی تو را توسعه دادم و از تو قرض خواستم و تو کار نیکی پیش نفرستادی، و تو را مهلت دادم که هنگام مرگت در یک سوم مال خویش وصیت کنی، و تو نیکی و خیری را پیش نفرستادی.

۶. وصیـتنامه

ما ینبغی لاءمرء مسلم ان یبیت لـیلة الا و وصـیـتة تـحت رأسـه.

[وسائل الشیعه، ج ۱۳، ص ۳۵۲.]

پیامبر خدا صلی الله علیه و آله فرمود: برای یک مسلمان سزاوار نیست که شبی را بخوابد، مگر آنکه وصیتنامه اش زیر سرش باشد.

۷. وصـیت به ثـلث

ان لصـاحـب المـال ان یعـمل بـمـاله ماشـاء مـا دام حیـا، ان شـاء وهبه، و ان شاء تصـدق به و ان شاء ترکه الی ان یأتیه المـوت، فـان اوصی به فلیس له الا الثلث، الا ان الفـضل فی ان لا یضـیـع من یـعـوله و لا یضـر بـورثتـه.

[وسائل الشیعه، ج ۱۳، ص ۳۸۱.]

امام صادق علیه السلام فرمود: شخص پولدار می تواند تا زنده است، هر نوع تصرفی در مال خود انجام دهد: اگر بخواهد، آن را می بخشد و اگر بخواهد، آن را صدقه می دهد و اگر بخواهد، می تواند همانطور بگذارد تا مرگش فرا رسد. پس اگر وصیت کرد (که در راهی خرج شود) جز به اندازه یک سوم حق وصیت ندارد، الا اینکه فضیلت در آن است که حق افراد تحت تکفل خود را ضایع نکند و به ورثه خود زیان نرساند.

۸. راز ناخوشایندی مرگ

سئل الحسن علیه السلام:

ما بالنا نکره الموت و لا نحبه؟ فقال علیه السلام: انکم اخربتم آخرتکم و عمرتم دنیاکم، فانتم تکرهون النقلة من العمران الی الخراب.

[میزان الحکمه، ج ۹، ص ۲۶۱]

از امام حسن مجتبی علیه السلام پرسیدند: چرا از مرگ بدمان می آید و آن را دوست نداریم؟ فرمود: زیرا شما آخرت خود را خراب کرده و دنیایتان را آباد ساخته اید، از این رو منتقل شدن از محل آباد به ویرانه را، دوست ندارید.

۹. نیکی، همدم انسان

یتبع المیت ثلاثة: اهله و ماله و عمله، فیرجع اثـنان و یبـقی واحـد، یرجـع اهله و ماله و یبقی عمله.

[کنز العمال، حدیث ۴۲۷۶۱]

پیامبر خدا صلی الله علیه و آله فرمود: همراه مرده، سه چیز او را همراهی می کند (تا لب گور). دو تا بر می گردد و یکی باقی می ماند. خانواده و مالش برمی گردد ولی عملش با او همراه می ماند.

۱۰. صــدقه جـاریه

اذا مات الانسان انقطع عمله الا من ثلاث: صدقة جاریة، او علم ینتفع به، او ولد صالح یدعو له.

[نهج الفصاحه، حدیث ۲۳۹]

پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله فرمود: هرگاه انسان بمیرد، عملش هم قطع می شود، مگر از سه راه: صدقه جاریه، یا عملی که از آن سود می برند، یا فرزند شایسته ای که برای او دعا می کند.

۱۱. بهره گیری از مال

ان العبد اذا مات قالت الملائکة ماقدم؟ و قال الناس ما اخر؟ فقدموا فضلا یکن لکم و لا تؤخروا کـلا یکن علیکم، فان المحروم من حرم من خیر ماله، و المغبوط من ثقل بالصدقات و الخیرات موازینه.

[بحارالانوار، ج ۷۳، ص ۸۸]

امام علی علیه السلام فرمود: هرگاه بنده ای از دنیا رود، فرشتگان گویند: «چه پیش فرستاده است؟» و مردم گویند: «چه برجا گذاشته است؟» پس مال اضافه خود را (با صدقه) پیش فرستید تا به سود شما شود، و همه را برجای نگذارید که به زیان شما شود. همانا محروم، کسی است که از خیر دارایی خود محروم شود و مغبوط (که دیگران به حال او غبطه می خورند) کسی است که وزنه اعمالش با صدقات و خیرات سنگین شود.

۱۲. صدقات پس از مرگ

ستة یلحـقن المـؤمن بعد وفاته: ولد یستغفر له، و مصحف یخلفه، و غرس یغرسه، و صدقة ماء یجریه، و قلیب یحفره و سنة یؤخذ بها من بعده.

[من لا یحضره الفقیه، ج ۱، ص ۱۸۵]

امام صادق علیه السلام فرمود: پس از درگذشت مؤمن، شش چیز است که (ثوابش) به او می پیوندد: ۱ ـ فرزندی که برای او آمرزش می طلبد، ۲ ـ قرآنی که بر جای می گذارد (و آن را می خوانند)، ۳ ـ نهالی که آن را می کارد، ۴ ـ صدقه آبی که آن را جاری می سازد، ۵ ـ چاهی که آن را حفر می کند ۶ ـ روشی که بنیان می نهد و پس از او دیگران به آن عمل می کنند.

۱۳. برکت مـال

انما لک من مالک ما قدمته لاخرتک، و مـا اخـرتـه فـللوارث.

[غرر الحکم]

امیرالمؤمنین علیه السلام فرمود: تنها بهره تو از دارایی ات، همان مقدار است که برای آخرت خود پیش فرستاده ای، و آنچه را که تأخیر بیندازی و به جا گذاری، سهم وارث است.

۱۴. در خـدمت خـوبان

قـال الصـادق علیه السلام:

اعلم انه من لم ینفق فی طاعة الله ابتلی بان ینفق فی معصیة الله عزوجل، و مـن لم یـمش فی حاجـة ولی الله ابتلی بان یمشی فی حاجة عدوالله.

[بحار الانوار، ج ۹۶، ص ۱۳۰]

امام صادق علیه السلام فرمود: بدان که هر کس در راه طاعت خدا خرج نکند، به خرج کردن در راه معصیت خدا گرفتار می شود و هرکس در راه انجام نیاز دوست خدا گام برندارد، به تلاش در راه تأمین نیاز دشمن خدا گرفتار می شود.

۱۵. ره توشـه آخرت

یا اهل الدیار الموحشة و المحال المقفرة و القبور المظلمة، یا اهل التربة، یا اهل الغربة، یا اهل الوحدة، یا اهل الوحشة، انتم لنا فرط سابق و نحن لکم تبع لاحق، اما الدور فقد سکنت، و اما الأزواج فقد نکحت، و اما الأموال فقد قسمت، هذا خبر ما عندنا، فما خبر ما عندکم؟ ثم التفت الی اصحابه فقال: اما والله لو اذن لهم فی الکلام، لأخبروکم «ان خـیر الـزاد التـقـوی».

[نهج البلاغه، حکمت ۱۲۵]

حضرت علی علیه السلام هنگام بازگشت از جنگ صفین، چون در بیرون کوفه به قبرستان رسید، خطاب به مردگان و اسیران خاک، چنین فرمود: ای ساکنان دیار وحشتناک و جایگاههای خالی و گورهای تاریک! ای خاک نشینان غریب! ای اهل تنهایی و وحشت! شما پیشرو ما بودید که جلوتر از ما رفته اید و ما به شما خواهیم پیوست. اما خانه ها را ساکن شدند، همسران را گرفتند و اموال را تقسیم کردند. این، خبری است که نزد ماست. پیش شما چه خبر است؟ سپس روی به اصحاب خویش کرد و فرمود: به خدا قسم اگر به آنان اجازه سخن دهند، به شما خبر خواهند داد که «بهترین رهتوشه، تقواست»!

۱۶. خوشحالی برای کار خیر

اکثر سرورک علی ما قدمت من الخیر و حزنک علی ما فاتک منه.

[غرر الحکم، ج ۲، ص ۵۹۲.]

امام علی علیه السلام فرمود: شادی خود را برای کارهای نیکی که پیشاپیش (برای آخرت) فرستاده ای زیاد کن و اندوه فراوانت را برای نیکی هایی قرار بده که از دستت رفته است.

آن کسی را بستایید که اندر همه عمر

بهر آسایش مردم قدمی بردارد

نیک مرد آنکه نگردد دل او هرگز شاد

مگر از خاطر کس بار غمی بردارد.

۱۷. تا فرصت باقی اسـت…

افضل الصدقة ان تصدق و انت صحیح شحیح تأمل العیش و تخشی الفقر، و لاتمهل حتی اذا بلغت الحلقوم قلت: لفلان کذا ولفلان کذا.

[میزان الحکمه، ج ۵، ص ۳۲۶.]

رسول خدا صلی الله علیه و آله فرمود: بهترین صدقه آن است که در حالی که صحیح و سالم هستی و امید به زندگی داری و از تنگدستی هـم هـراسان باشی، صدقه بدهی، صدقه را آن قدر به تأخـیر نینداز تا آنـکه جـان به گلوگاه برسـد، آنـگاه بگویی: برای فلانی این قدر بدهید و به فـلانی آن قـدر!

تیره روزان جهان را به چراغی دریاب

تا پس از مرگ، تو را شمع مزاری باشد «صـائـب»

۱۸. بهـترین اندوخـته

خیر مال المرء و ذخائره الصدقة.

[وسائل الشیعة، ج ۶، ص ۲۵۸]

پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله فرمود: بهترین ثروت و اندوخته انسان، «صدقه» است.

۱۹. مال، در خدمت نیکی

من کان له مال فلیصل به القرابة و لیحسن الضیافة ولیفک به العانی والأسیر، فإن الفوز بهذه الخصال مکارم الدنیا و شرف الآخرة.

[مستدرک نهج البلاغه، ص ۱۷۴.]

علی علیه السلام فرمود: کسی که مال و ثروتی دارد، با آن به خویشاوندانش نیکی کند و خوب مهمانی کند و بوسیله آن، گرفتار و اسیری را آزاد سازد، همانا رسیدن به این ویژگیها، بزرگواریهای دنیا و شرافت آخرت است.

تا توانی به جهان خدمت محتاجان کن

به دمی، یا درمی، یا قلمی یا قدمی

۲۰. ورثـه نـاسپاس

الا! وان اللسان الصالح یجعله الله تعالی للمرء فیالناس خیر له من المال یورثه من لایحمده.

[نهج البلاغه«فیض الاسلام»خطبه۱۱۹.]

علی علیه السلام فرمود: آگاه باشید! زبان خیر و یاد نیکی که خداوند در میان مردم از کسی برجای می گذارد، برای او بهتر از ثروتی است که برای کسی به ارث بگذارد که سپاسگذار او نباشد.

نام نیکی گر بماندزآدمی

به کزو ماندسرای زرنگار

۲۱. نام نـیک

من بذل بره اشتهر ذکره.

[غررالحکم، ج ۵، ص ۲۵۱۶]

علی علیه السلام فرمود: کسی که نیکی خود را به مردم برساند، نام و یادش مشهور گردد.

۲۲. بزرگترین حسـرت

ان اعظم الحسرات یوم القیامة حسرة رجل کسب مالا فی غیر طاعة الله، فورثه رجل فانفقه فی طاعة الله سبحانه فدخل به الجنة و دخل الأول به النار.

[نهج البلاغه، فیض الاسلام، حکمت ۴۲۱.]

امیرالمؤمنین علیه السلام فرمود: یقینا بزرگترین حسرتها در روز قیامت، حسرت کسی است که در غیر راه خدا ثروتی به دست آورده باشد (و چون از دنیا برود) آن را برای دیگری به ارث بگذارد و آن وارث، آن را در راه طاعت خدای سبحان خرج کند و از این راه به بهشت برود، ولی آن شخص اول، به وسیله همان مال به دوزخ رود.

۲۳. مسـتی ثـروت

استعیذوا بالله من سکرة الغنی، فان له سـکرة بعـیدة الاءفاقـة.

[غررالحکم، ج ۲ص ۶۶۲.]

امام علی علیه السلام فرمود: از مستی ثروت، به خداوند پناه ببرید، چرا که برای ثروتمندی، سرمستی یی است که دیر به هوش می آید.

۲۴. مـال بی بـرکت

قال النبی صلی الله علیه و آله:

من منع ماله من الأخیار اختیارا صرف الله ماله الی الأشرار اضطرارا.

[بحارالأنوار،ج ۹۳، ص ۱۳۱.]

پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله فرمود: کسی که با اختیار، ثروت خود را از خوبان دریغ کند، خداوند به ناچار، مال او را صرف اشرار و بدان می کند.

چو سائل از تو به زاری طلب کند چیزی

بده، و گرنه ستمگر به زور بستاند

۲۵. سعادت دنیا و آخرت

الناس فی الدنیا عاملان: عامل عمل فی الدنیا للدنیا، قد شغلته دنیاه عن آخرته … فیفنی عمره فی منفعة غیره، وعامل عمل فی الدنیا لما بعدها فجائه الذی له من الدنیا بغیر عمل، فاحرز الحظین معا وملک الدارین جمیعا.

[نهج البلاغه (فیض الاسلام) حکمت ۲۶۱.]

امیرالمؤمنین علیه السلام فرمود: مردم در دنیا دو گونه کار می کنند: یکی آنکه در دنیا برای دنیا کار می کند و دنیایش او را از آخرتش غافل می سازد … پس عمر خود را در راه منافع دیگران تباه می سازد، دیگری آنکه در دنیا برای پس از دنیا کار می کند، اما سهم او از دنیا بدون کار به او می رسد، این گروه، هر دو بهره را به دست می آورند وهم دنیا دارند، هم آخرت.

۲۶. راه بهـشت

ان الله تعالی خلق خلقا من خلقه انتجبهم لقضاء حوائج فقراء شیعتنا علی ذلک الجنة، فان استطعت ان تکون منهم فکن.

[محجه البیضاء، ج ۳، ص ۳۷۸.]

امام صادق علیه السلام فرمود: خدای متعال، گروهی از آفریدگان خود را برای تأمین نیازمندیهای شیعیان تنگدست ما برگزیده است و پاداش آنان براین کار، بهشت است.اگربتوانی از این گروه باشی، باش!

۲۷. آثار صـدقه پنهانی

قال الباقر علیه السلام:

البر وصدقة السر ینفیان الفقر و یزیدان فی العمر و یدفعان سبعین میته سوء.

[بحارالانوار، ج ۷۱، ص ۸۱.]

امام باقر علیه السلام فرمود: نیکوکاری و صدقه پنهانی، فقر را می زدایند و عمر را می افزایند و هفتاد نوع مردن بد را از انسان دور می کنند.

۲۸. آرزوهای بر باد رفته

اما رأیتم الذین یأملون بعیدا و یبنون مشیدا و یجمعون کثیرا کیف اصبحت بیوتهم قبورا و ماجمعوا بورا و صارت اموالهم للوارثین و ازواجهم لقوم آخرین …؟

[نهج البلاغه (فیض الأسلام) خطبه ۱۳۲.]

علی علیه السلام فرمود: آیا ندیدید کسانی را که آروزهای دور و دراز داشتند و بناهای محکم و استوار ساختند و اموال بسیار اندوختند، چگونه خانه هایشان گور شد و آنچه جمع کرده بودند، تباه گشت، اموالشان به وارثان رسید و همسرانشان به دیگران؟!

۲۹. امروز به فکر فردا

فدع الاراف مقتصدا واذکر فی الیوم غدا وامسک من المال بقدر ضرورتک وقدم الفضل لیوم حاجتک.

[نهج البلاغه (فیض الأسلام)نامه ۲۱.]

علی علیه السلام در نامه ای که به زیاد بن ابیه، جانشین والی بصره نوشت، فرمود: از روی میانه روی و اعتدال، اسراف را رها کن و امروز به یاد فردا باش، از ثروت به اندازه ضرورت نگهدار و بیش از آن را برای روز نیاز خود (در قیامت) پیش بفرست.

۳۰. بهـترین مـیراث

عن الصادق علیه السلام:

خیر ما یخلفه الرجل بعده ثلاثة: ولد بار یستغفرله، وسنة خیر یقتدی به فیها، وصدقة تجری من بعده.

[وسائل الشیعة، ج ۱۳، ص ۲۹۴.]

امام صادق علیه السلام فرمود: بهترین چیزی که انسان برای بعد از خودش بر جای می گذارد، سه چیز است:

۱ ـ فرزند نیکوکاری که برای او آمرزش می طلبد،

۲ ـ سنت نیکی که به آن اقتدا می کنند.

۳ ـ صدقه جاریه ای که پس از او هم ادامه یابد.

۳۱. راه دراز آخـرت

قال علی علیه السلام فی وصیته لابنه الحسن علیه السلام:

واعلم ان امامک طریقا ذا مسافة بعیدة و مشقة شدیدة … و اذا وجدت من اهل الفاقة من یحمل لک زادک الی یوم القیامة فیوافیک به غدا حیث تحتاج الیه فاغتنمه و حمله ایاه و اکثر من تزویده و انت قادر علیه، فلعلک تطلبه قلاتجده…

[نهج البلاغه (فیض الاسلام) نامه ۳۱.]

علی علیه السلام در وصیت خویش به فرزندش امام حسن مجتبی علیه السلام فرمود: بدان که پیش روی تو راهی است همراه با مسافت دور و سختیهای جانگاه … و هرگاه از نیازمندان کسی را یافتی که ره توشه تو را به سوی آخرت بر دوش کشد و فردای قیامت که به آن نیاز داری به تو تحویل دهد، پس آن را غنیمت شمار و بارت را بر دوش او بگذار، و تا می توانی، توشه او را افزون کن، شاید که او را بجویی و دیگر نیابی! …

ای رهروی که خیر به مردم رسانده ای

آسوده رو، که بار تو بر دوش سائل است «صائب»

۳۲. الگوی نیـکوکاری

لم یمت من ترک افعالا یقتدی به من الخیر.

[کنزالفوائد، ج ۱، ص ۳۴۹.]

علی علیه السلام فرمود: کسی که کارهای شایسته ای از خود به یادگار گذارد که دیگران از او پیروی کنند، هرگز نمرده است (بلکه زنده جاوید است)

سعدیا مرد نکونام نمیرد هرگز

مرده آنست که نامش به نکویی نبرند

۳۳. دنیا برای آخـرت

انما لک من دنیاک ما اصلحت به مثواک.

[بحار الانوار، ج ۹۳، ص ۱۳۳.]

علی علیه السلام فرمود: بهره تو از دارایی و دنیای تو، همان اندازه است که با آن، خانه آخرتت را آباد کرده ای.

برگ عیشی به گور خویش فرست

کس نیارد زپس، تو پیش فرست

۳۴. ثروت مـاندگار و فانی

یقول ابن آدم: مالی، مالی، هل لک من مالک الا ما تصدقت فأبقیت، او اکلت فأفنیت، او لبست فأبلیت؟

[میزان الحکمة، ج ۹، ص ۳۰۱.]

پیامبر خدا صلی الله علیه و آله فرمود: آدمیزاده پیوسته می گوید: مالم، مالم! آیا بهره تو از مالت جز چیزی است که آن را صدقه داده ای و باقی ساخته ای، یا خورده ای و فانی کرده ای، یا پوشیده ای و پوسانده ای؟

۳۵. آسـودگان قـیامت

عن الرضا علیه السلام:

ان لله عبادا فی الأرض یسعون فی حوائج الناس هم الامنون یوم القیامة و من ادخل علی مؤمن سرورا فرح الله قلبه یوم القیامة.

[اصول کافی، ج ۲، ص ۱۹۷.]

معمر بن خلاد گوید: شنیدم که حضرت رضا علیه السلام می فرمود: همانا خداوند را در روی زمین بندگانی است که در راه نیازهای مردم می کوشند، آنان در روز قیامت، ایمن و آسوده اند و هر کس که بر دل مؤمنی شادمانی وارد کند، خداوند در روز قیامت، قلبش را شاد می سازد.

۳۶. منت، آفت احسان

یا اهل المعروف و الإحسان! لاتمـنـوا باحـسانکـم، فان الاءحسان و المعروف یبطله قبیح الإمتنان.

[غرر الحکم، ج ۶، ص ۳۱۱۹.]

حضرت علی علیه السلام فرمود: ای نیکوکاران! احسان و نیکی خود را به منت، آلوده نکنید، یقینا منت گذاشتن زشت و ناپسند، کار نیک و احسان را از بین می برد.

۳۷. دنیا، خرج آخرت

لیس لأحد من دنیاه الا ما انفقه علی اخراه.

[غررالحکم، ج ۵، ص ۸۷.]

حضرت علی علیه السلام فرمود: هیچ کس را بهره ای از دنیایش نیست، جز همان مقدار که آن را خرج آخرتش می کند.

خیری کن ای فلان و غنیمت شمار عمر

زان پیشتر که بانگ برآید، فلان نماند!

«سعدی»

۳۸. نتیجه بخل در راه خیر

عن الکاظم علیه السلام:

ایاک ان تمنع فی طاعة الله فتنفق مثلیه فی معصیة الله.

[بحارالانوار، ج ۷۵، ص ۳۲۰.]

امام موسی بن جعفر علیه السلام فرمود: مبادا از خرج کردن در راه طاعت خدا دریغ کنی، که ناچارشوی دو برابر آن را در راه نافرمانی خدا خرج کنی!

۳۹. توفیق نیکوکاری

لیس کل من یحب ان یصنع المعروف الی الناس یصنعه و لیس کل من یرغب فیه یقدر علیه و لا کل من یقدر علیه یؤذن له فیه، فاذا اجتمعت الرغبة و القدرة و الاءذن فهنالک تمت السعادة للطالب و المطلوب الیه.

[بحارالأنوار، ج ۷۱، ص ۴۱۴.]

امام صادق علیه السلام فرمود: چنان نیست که هر کس دوست داشته باشد به مردم نیکی کند، آن را انجام دهد! و چنان نیست که هر کس علاقه مند به کار خیر باشد، توانایی آن را داشته باشد و چنان هم نیست که هر کس قدرت بر نیکی به مردم داشته باشد، به او اذن نیکوکاری داده شود! پس هرگاه که «خواستن» و «توانستن» و «اجازه» (از سوی خدا) جمع شود، در آن صورت است که برای طالب و مطلوب، سعادت فراهم می آید.

۴۰. وصی خود باش