مشرق- به خواست خدای متعال، همزمان با آغاز ماه مبارک رمضان، همه روزه مجموعه ای از احادیث موضوعی اهل بیت علیهم السلام با نام «ره توشه معرفت» تقدیم مخاطبین می شود. امیدواریم از نظرات و پیشنهادهای سازنده تان برخوردار شویم.

سخن از سور و سات و سفره و میهمانی کریمانه است: "هو شهر دعیتم فیه إلی ضیافة الله، و جعلتم فیه من أهل کرامة الله؛

ماهی است که در آن به میهمانی خدا دعوت گشته اید و از اهل کرامت خدا قرار داده شده اید.



میهمانی الهی در این مقطع زمانی، و غذاهای معنوی ویژه ای که خداوند برای پذیرایی از میهمانانش فراهم ساخته، ریشه تحولات ژرف معنوی ای است که در این ماه با فضیلت، بر زندگی انسان سایه می افکنند، و سفره ای است گسترده برای همگان که هر کس، می تواند از برکات بی شمار آن برخوردار شود.



معنای میهمانی خدا:

سوال این است که؛ مگر همه مردم در همه اوقات، میهمانان خدا نیستند که بر سر سفره الهی فرود آمده اند؟

و سوال دوم اینکه؛ پایه میهمانی، همان خوردنی و آشامیدنی ای است که میزبان برای میهمان فراهم می کند . پس، این چه ضیافتی است که پرهیز از خوردن و آشامیدن، نخستین شرط آن است؟



پاسخ این سؤال ها آنکه؛ انسان از نگاه اسلام، ترکیبی از جسم و جان است. همانگونه که جسم انسان برای تداوم وجود خویش نیازمند غذاهای مادی است، هویت و حقیقت انسانی او نیز نیازمند غذاهای معنوی از سنخ خود است. روشن است که خداوند سبحان، میهمانی رمضان را برای پذیرایی از جسم و وجود مادی دوستانش فراهم نساخته است؛ چرا که بدنهای آنان، مثل همگان، در ضیافت همیشگی خدایند،و به تعبیر سعدی شیرازی:

ادیم زمین، سفره عام اوست

چه دشمن بر این خوان یغما، چه دوست(۱)

و این همه در حالی است که اغلب دشمنان خدا از این سفره گسترده، بیش از دیگران بهره میبرند.



تن را رها کن! اینجا میهمانی جان هاست

ارزش پذیرایی از جسم و تأمین خواسته های مادی، هرگز به پای تأمین نیازهای معنوی نمی رسد، به خصوص که قرآن کریم تصریح می کند: اگر بیم آن نبود که همه مردم به کفر بگروند، کافر به بالاترین امکانات مادی، نایل می شد:



«و لو لا أن یکون الناس أمة واحدة لجعلنا لمن یکفر بالرحمن لبیوتهم سقفا من فضة و معارج علیها یظهرون * و لبیوتهم أبوابا و سررا علیها یتکئون * و زخرفا و إن کل ذ لک لما متع الحیوة الدنیا و الأخرة عند ربک للمتقین»(۲)؛

اگر بیم آن نبود که مردم (در، گمراهی) امت واحد شوند، برای خانه های کسانی که به خداوند کافر می شوند، سقف هایی از نقره و نردبان هایی قرار می دادیم که از آن بالا بروند* و برای خانه هایشان درها و تخت هایی که بر آن تکیه زنند، قرار می دادیم * و [نیز] انواع زیورها را . همانا همه اینها کالای زندگی دنیایی است و سرای آخرت نزد پروردگارت برای تقواپیشگان است.



در حدیثی از پیامبر اکرم(ص) نیز آمده است:

«لو أن الدنیا کانت تعدل عند الله عز و جل جناح بعوضة، ما سقی الکافر، و الفاجر منها شربة من ماء (۳)؛

اگر نبود این که دنیا در نزد خدا برابر با بال پشهای هم نیست، هرگز در آن، یک جرعه آب نیز به کافر و فاجر نمی نوشاند!



هدیه ی میزبان چیست؟

خدای متعال در میهمان سرای رمضان، جانها و روحهای دوستانش را به ضیافت فرا خوانده است، نه بدنها و وجود مادی آنان را، و این، ضیافتی است که جز او، کسی ارزش آن را نمی داند. از این رو خدای سبحان فرموده است:



«الصوم لی و أنا أجزی به؛ روزه، از آن من است و من خود، پاداش آن را می دهم .

از سوی دیگر، شرایط و آداب این میهمانی، باید هماهنگ با ضیافت جان باشد و طعام و نوشیدنی آن، هماهنگ با ضیافت روح و هدف از آن نیز پدید آوردن تحول روحی و تجدید حیات معنوی انسان و تقویت بنیه روانی او .



شباهت ضیافت رمضان و ضیافت بهشت



عالم ربانی مرحوم شیخ رضا (فرزند فقیه و فیلسوف و عارف بزرگوار، شیخ محمدحسین اصفهانی) در الرسالة المجدیة در شرح این سخن پیامبر اکرم (ص) که: «در این ماه، به میهمانی الهی دعوت گشته اید و از اهل کرامت الهی قرار داده شده اید»، چه زیبا نوشته است که: بدان! این میهمانی، پذیرایی از جسم نیست و بدن تو به این میهمانی دعوت نشده است؛ چرا که تو در ماه رمضان، در همان خانهای ساکن هستی که در ماه شعبان ساکن بودی و غذای تو، همان نان و آبگوشتی است که در ماههای دیگر سال می خوردی، [با این تفاوت که] در روزهای این ماه، از خوردن آن منع شده ای؛ بلکه روح توست که میهمان این ضیافت است و به منزل و غذایی دیگر دعوت شده است که روحانی و هماهنگ با روح است .

دعوت به ماه رمضان، دعوت به بهشت است و غذاهای این میهمانی نیز از نوع غذاهای بهشتی است. هر دو، میهمان خانه خدایند؛ لیکن نام میهمانسرا در این جا «ماه رمضان» است و نامش در آنجا «غرفه های بهشتی». اینجا غیب است و آنجا مشهود و عیان؛ اینجا تسبیح و تهلیل است و آنجا چشمه سلسبیل؛ اینجا نعمتهای پوشیده و اندوخته هستند و آنجا «میوهای از آنچه برمیگزینند * و گوشت بریان پرندهای که میل دارند»(۴)



شراب طهور در زندگی دنیا، محبت خداست و بهترین زمانی که برای فراهم ساختن آن مغتنم است، همین ضیافتی است که ساقی اش، همان میزبانش است. (۵)



----------

منابع:

۱- بوستان سعدی، ص ۳ .

۲- الزخرف ، آیه ۳۳ ۳۵ .

۳- الأمالی، طوسی، ۵۳۱ / ۱۱۶۲، مکارم الأخلاق: ۲/۳۶۸/۲۶۶۱، تنبیه الخواطر: ۲/۵۶، تحف العقول:۴۰، الأمالی، صدوق: ۳۰۵/۳۴۸، التمحیص: ۴۹/۷۹؛ سنن الترمذی: ۴/۵۶۰/۲۳۲۰، المستدرک علی الصحیحین: ۴/۳۴۲/۷۸۴۸، کنز العمال: ۳/۱۹۵/۶۱۳۲ .

۴- واقعه، آیه۲۰ و ۲۱ .

۵- اشاره است به حدیث امام صادق (علیهالسلام) در مورد آیه مذکور، که فرمود: «آنان را از هر چیزی جز خدا پاک میسازد؛ چرا که هر کس به چیزی از موجودات، آلوده گردد، پاک نیست، مگر به خدای متعال.» مجمع البیان:۱۰/۶۲۳- جامع الدرر (نوشته عالم ربانی و استاد اخلاق حجة الاسلام والمسلمین حاج سیدحسین فاطمی رضوان الله تعالی علیه) : ۳۳۵ ۳۳۷ به نقل از رساله مجدیه