به گزارش خبرنگار فرهنگی خبرگزاری تسنیم، تفسیر روایی یا تفسیر اثری از اقسام موضوعات حدیثی شمرده می شود که در آن، معصوم علیه السلام به توضیح، تفسیر یا تأویل آیه می پردازد. به باور مفسران شیعه، روایات منسوب به پیامبر اسلام و امامان معصوم صلوات الله علیهم در تفسیر و تبیین قرآن کریم، از بهترین و استوارترین گونه های تفسیر است. در این بین دسته ای از احادیث تفسیری مربوط به موضوع مهدویت است؛ یعنی آن دست از روایاتی که با موضوع امام عصر عجل الله تعالی فرجه در ارتباط است.

آیه۱۷۲ سوره اعراف از جمله این آیات است. در این آیه می خوانیم «و إذ أخذ ربک من بنی آدم من ظهورهم ذریتهم و أشهدهم علی أنفسهم أ لست بربکم قالوا بلی شهدنا أن تقولوا یوم القیامة إنا کنا عن هذا غافلین»؛ یعنی «و هنگامی را که پروردگارت از پشت فرزندان آدم، ذریه آنان را برگرفت و ایشان را بر خودشان گواه گرفت که آیا پروردگار شما نیستم؟ گفتند: «چرا، گواهی دادیم» تا مبادا روز قیامت بگویید ما از این [امر] غافل بودیم.» این آیه مربوط به «عالم ذر» است. طبق روایات، این عالم مربوط به دوران پیش از خلقت آدم علیه السلام و یا همزمان با خلقت اوست. در عالم ذر تمام انسان هایی که قرار بوده تا روز قیامت به دنیا بیایند، به صورت «ذره» و به تعبیر بعضی از روایات به شکل مورچه از پشت آدم علیه السلام ظاهر شدند و از آنها عهد و میثاق گرفته شد.

مفاد این عهد، ربوبیت خداوند، رسالت نبی مکرم اسلام صلی الله علیه و آله و ولایت اهل بیت وحی به ویژه امام عصر عجل الله تعالی فرجه بود. در این میان، از اولوا العزم میثاقی محکم تر گرفته شد. (سوره احزاب ۷) امام باقر علیه السلام ضمن روایتی فرمود « … آنگاه خداوند از انبیاء میثاق گرفته، فرمود: «آیا من پروردگار شما نیستم؟ أ لست بربکم» سپس خداوند فرمود: «آیا محمد(ص) پیامبر من و علی امیر مؤمنان نیست؟» همه آنها پذیرفتند. «بر همین اساس نبوت آنها تثبیت شد؛ فثبتت لهم النبوة». حضرت در ادامه فرمود: «خداوند به انبیاء فرمود: «و همانا توسط مهدی دینم را نصرت میکنم و توسط او حکومتم را غلبه می دهم؛ و إن المهدی أنتصر به لدینی و أظهر به دولتی». (بصائر الدرجات، ج۱، ص۷۰) سپس از ایشان عهد و میثاق گرفت تا اهل عترت را در این راستا یاری دهند.

درباره چرایی وقوع این ماجرا نیز اهل بیت علیهم السلام تبیین هایی ارائه داده اند، از جمله آنکه اگر این ماجرا رخ نمی داد، هیچ انسانی پروردگارش را به صورت فطری نمی شناخت. امام صادق علیه السلام در روایتی ذیل آیه مطروحه فرمود خداوند از پشت آدم ذریه او را تا قیامت بیرون آورد؛ آنها نیز مانند ذره خارج شدند و نسبت به خود شناخت یافتند. اگر اینچنین نبود، احدی پروردگارش را نمی شناخت؛ سپس خداوند فرمود آیا من پروردگار شما نیستم؟ گفتند بله؛ (بعد فرمود) این محمد رسولم و علی، امیر مؤمنان و خلیفه ام و امین من است؛ أخرج الله من ظهر آدم ذریته إلی یوم القیامة فخرجوا کالذر فعرفهم نفسه و لو لا ذلک لم یعرف أحد ربه ثم قال أ لست بربکم قالوا بلی و إن هذا محمد رسولی و علی أمیر المؤمنین خلیفتی و أمینی.» (الکافی (ط - الإسلامیة)، ج۲، ص۸)

اما سؤالی که بین عموم همچنان باقیست، این است که چرا خاطراتی از آن ماجرا در ذهن انسانها نیست؟ هرچند به صورت تعبدی این مسئله قابل پذیرش است، اما تفکر و تعقل درباره این مسئله خالی از لطف نیست.

انتهای پیام/