به گزارش خبرنگار فرهنگی خبرگزاری تسنیم، زندگانی امیر مؤمنان علیه السلام سراسر معجزه و نشانه های شگفت انگیز بود؛ از آن زمان که به گونه ای معجزه آسا در خانۀ کعبه متولد شدند و شهادتین را بر زبان جاری کردند، تا زمانی که در جوانی با رشادت های بی نظیر، درب خیبر را با قدرتی ملکوتی از جا کندند، و حتی آن هنگام که به اذن خداوند، خورشید را بازگرداندند. این ها تنها بخشی از معجزات بی شمار آن حضرت است که به اذن الهی رقم خورد و بخش کوچکی از آن ها در لابه لای برگه های گنجینه های روایی ما ثبت شده است.

عجیب است که با وجود تعدد معجزات امیر مؤمنان علیه السلام باز هم بسیاری از امت رویگردان شدند و به جای پیروی از راه هدایت، به شنیع ترین شکل ممکن با آن حضرت برخورد کردند. گویا آن ها به جای انتخاب نور هدایت، تاریکی گمراهی را برگزیدند؛ همان گونه که قرآن کریم می فرماید: «أولئک الذین اشتروا الضلالة بالهدی …» یعنی «آنان کسانی هستند که گمراهی را به جای هدایت خریدند). این رویگردانی نه تنها نشان دهنده ضعف ایمان و بینش آن هاست، بلکه هشداری برای همۀ انسان هاست که حتی در حضور بزرگ ترین نشانه های الهی، ممکن است دل ها به سبب غرور، جهل یا پیروی از هوای نفس، از حق روی بگردانند.

امیر مؤمنان علی علیه السلام نه تنها با معجزات، بلکه با سخنان حکیمانه و سیرۀ عملی خود، راه هدایت را به روشنی نشان دادند. اما دریغا که بسیاری از مردم، به جای بهره گیری از این گنجینه های معرفت، به سوی ظلمت و گمراهی کشیده شدند. این درس بزرگی برای همۀ ماست که همواره با دلی بیدار و عزمی استوار، راه حق را بجوییم و از فریب های دنیا و هوای نفس بر حذر باشیم.

یکی از راهکارهای ساده ای که می تواند دل های ما را از غفلت رهایی ببخشد و متصل به جریان هدایت کند و سبب تقویت توکل و اتکا به قدرت بی منتهای خدا شود، مرور معجزات ایشان و اهل بیت وحی است. در ادامه بین ده ها معجزات شگفت انگیز امیرالمؤمنین علیه السلام تنها به ۱۰ مورد آن اشاره می کنیم:

۱- سخن گفتن هنگام ولادت

علامه مجلسی در بحار و شیخ طوسی در امالی خود حدیثی را با کمی اختلاف نسبت به یکدیگر از امام صادق علیه السلام نقل می‌کنند: زمانی که فاطمه بنت اسد سلام الله علیها از کعبه با امیرالمؤمنین علیه السلام خارج شد، حضرت به هنگام دیدار پدرشان خوشحال شد و بعد فرمود: «السلام علیک یا أبه و رحمة الله و برکاته»، یعنی: سلام و رحمت خداوند بر تو ای پدر.سپس پیامبر اسلام وارد شد و به محض ورود، علی علیه السلام تکانی خورد و بر پیامبر لبخند زد و گفت: «السلام علیک یا رسول الله و رحمة الله و برکاته.» حضرت بعد از کمی مکث این آیات را قرائت کرد: «بسم الله الرحمن الرحیم- قد أفلح المؤمنون- الذین هم فی صلاتهم خاشعون» و تا آخر آیات قرائت کردند. پیامبر گرامی اسلام هم بعد از آن فرمودند: حقا که مؤمنین به وسیله تو رستگار شدند.

سپس امیرالمؤمنین دنباله آیات را خواندند تا «أولئک هم الوارثون- الذین یرثون الفردوس هم فیها خالدون»؛ سپس پیامبر فرمودند: به خداوند سوگند تو امیر آنانی و با علمت بر آنان حکومت می‌کنی و آنان مطیع تو خواهند شد. «به خدا سوگند تو راهنمای آنان هستی و به وسیله تو هدایت می‌شوند؛ قد أفلحوا بک أنت و الله أمیرهم تمیرهم من علمک فیمتارون و أنت و الله دلیلهم و بک و الله یهتدون.» (الأمالی (للطوسی)، النص، ص ۷۰۸)

۲- کندن در خیبر با قوت ملکوتی

با صلح حدیبیه پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله از جانب نیرومندترین و سرسخت ترین دشمنان خود یعنی قریش آسوده خاطر شد. از این رو فرصتی به دست آمد تا کار دیگر دشمنان یعنی یهودیان و قبایل نجد را یکسره سازند تا امنیت و آرامش را بیش از پیش در جامعه اسلامی بگسترانند. در این میان خیبر مرکز آشوب های نظامی و تحریکات و جنگ افروزی ها علیه مسلمانان بود. مسلمانان پس از ۱۰ روز محاصره و ناکامی برخی از فرماندهان پیامبر صلی الله علیه و آله در فتح خیبر، بالأخره با پرچمداری امیرالمؤمنین (علیه السلام) توانستند این دژ مستحکم را از هم فروپاشند. در حین این نبرد سخت، سپر از دستان مبارک آن حضرت افتاد و متوجه در دژ شد و آن را از جای خود کند، و تا پایان جنگ به عنوان سپر از آن استفاده کرد، پس از آنکه آن را بر زمین انداخت، هشت نفر از نیرومندترین سربازان اسلام از جمله ابورافع، سعی کردند آن را از این رو به آن رو کنند نتوانستند.

شیخ صدوق در امالی خود می نویسد: امیرالمؤمنین در نامه اش به سهل بن حنیف رحمت الله علیه فرمود: به خدا قسم، من در خیبر را با نیروی جسمانی و حرکت غذایی از جا نکندم و چهل ذراع به پشت سر نیفکندم، بلکه با نیروی ملکوتی و نفسی که به نور پروردگارش روشن بود، تأیید شدم. و من از احمد مانند نور از نور هستم. به خدا قسم، اگر عرب ها همگی برای جنگ با من هم پیمان شوند، پشت نمی کنم، و اگر فرصت یابم که گردن هایشان را بزنم، باقی نمی گذارم. و کسی که باکی ندارد که مرگش چه زمانی بر او فرود آید، در سختی ها قلبش استوار است. ( الأمالی( للصدوق)، ص۵۱۴)

أن أمیر المؤمنین قال فی رسالته إلی سهل بن حنیف رحمه الله و الله ما قلعت باب خیبر و رمیت به خلف ظهری أربعین ذراعا بقوة جسدیة و لا حرکة غذائیة لکنی أیدت بقوة ملکوتیة و نفس بنور ربها مضیئة و أنا من أحمد کالضوء من الضوء و الله لو تظاهرت العرب علی قتالی لما ولیت و لو مکنتنی الفرصة من رقابها لما بقیت و من لم یبال متی حتفه علیه ساقط فجنانه فی الملمات رابط.

۳- خطبه بدون الف و نقطه

خطبه بدون الف امیرالمؤمنین علیه السلام یا خطبه مونقه، سخنانی از آن امام بزرگوار است که در آن، حرف «الف» به کار نرفته است. این خطبه در جمع گروهی از اصحاب پیامبر صلی الله علیه و آله که درباره نقش حروف در کلام سخن می گفتند، به صورت فی البداهه ایراد شد. متن خطبه در کتاب های بحارالانوار و منهاج البراعه با اختلاف هایی نقل شده است. ستایش خدا، ذکر پاره ای از فضایل پیامبر(ص) و اهداف بعثت او، تقوا و تجسم مراحل سفر آخرت از مباحث مطرح شده در این خطبه است.

خطبه بدون نقطه، سخنانی است که در آن، از حروف نقطه دار استفاده نشده است. بنا به روایتی که در کتاب مناقب از امام رضا علیه السلام نقل شده، ماجرای بیان این خطبه مانند بستر ماجرای قبل است. آن ها «الف» را پرکاربردترین حرف می دانستند. در این هنگام، امام خطبه ای بدون الف و خطبه ای بدون نقطه به زبان عربی ایراد کرد.

۴- زنده کردن مردگان

صاحب ثاقب فی مناقب با استناد از امام علی علیه السلام روایت کرده است: روزی قبیلۀ قریش از پیامبر صلی الله علیه و آله خواهش کردند که مردگان را برای آنها زنده کند، ایشان مرا صدا زد و عبای خودش را روی دوشم انداخت و فرمود: ای علی، با آنها به قبرستان برو و به اذن خدای تبارک و تعالی مردگان آنها از جمله پدران و مادران و اجداد آها را زنده کن، آنگاه من به دستور پیامبر صلی الله علیه و آله آنها را به قبرستان بردم و خدای تبارک و تعالی را با اسم اعظمش خواندم، یک باره به اذن خدای تبارک و تعالی مردگان بلند شدند و خاک ها را از روی خود پاک کردند. ( مدینة المعاجز الائمة الإثنی عشر، ج ۲، ص۳۸)

۵- مسخ کردن

امام باقر علیه السلام می گوید در حالی که امیرالمؤمنین علی علیه السلام خود را برای مقابله با معاویه آماده می کرد و مردم را به جنگ با او تشویق می نمود، دو مرد نزد او آمدند و درباره موضوعی با یکدیگر اختلاف کردند. یکی از آن ها در سخن گفتن شتاب کرد و بیش از حد حرف زد. امیر المؤمنین علیه السلام به او نگاه کرد و فرمود: «خاموش شو!» ناگهان سر آن مرد به شکل سر سگ درآمد. همه حاضران شگفت زده شدند و آن مرد با انگشت سبابه خود به سوی امیرالمؤمنین علیه السلام اشاره کرد و با تضرع از او خواست که او را به حالت اول بازگرداند. امیر المؤمنین علیه السلام به او نگاه کرد و لب های خود را حرکت داد و آن مرد به شکل اولیه و طبیعی خود بازگشت.

یکی از یارانش به سوی او پرید و گفت: «ای امیرالمؤمنین، این قدرت را که در شما دیدیم، چگونه است که با وجود داشتن چنین قدرتی، خود را برای جنگ با معاویه آماده می کنی؟ چرا او را با بخشی از این قدرت الهی که خدا به تو داده است، نابود نمی کنی؟» امیرالمؤمنین علیه السلام کمی سر به زیر انداخت و سپس سرش را بلند کرد و به آن ها فرمود: «سوگند به آن کسی که دانه را شکافت و انسان را آفرید، اگر بخواهم، می توانم با این پای کوتاه خود بر این بیابان ها، کوه ها و دره ها قدم بگذارم و به سراغ معاویه بروم و او را بر روی تختش بزنم و سرنگونش کنم. و اگر بخواهم، می توانم سوگند بخورم که خداوند او را قبل از برخاستنم از این مجلس یا قبل از آنکه چشم های شما به هم بخورد، نزد من حاضر کند، «ولی (اهل بیت) بندگان گرامی داشته شده اند. در گفتار بر او پیشی نمی گیرند و به دستور او عمل می کنند؛ و لکن عباد مکرمون لا یسبقونه بالقول و هم بأمره یعملون.» (إرشاد القلوب إلی الصواب (للدیلمی)، ج۲، ص: ۲۷۲)

بینا أمیر المؤمنین ع یجهز أصحابه إلی قتال معاویة إذا اختصم إلیه اثنان فلغی أحدهما فی الکلام فقال له اخسأ یا کلب فعوی الرجل لوقته و صار کلبا فبهت من حوله و جعل الرجل یشیر بإصبعه إلی أمیر المؤمنین ع و یتضرع فنظر إلیه و حرک شفتیه فإذا هو بشر سوی فقام إلیه بعض أصحابه و قال له ما لک تجهز العسکر و لک مثل هذه القدرة فقال و الذی فلق الحبة و برأ النسمة لو شئت أن أضرب برجلی هذه القصیرة فی هذه الفلوات حتی أضرب صدر معاویة فأقلبه عن سریره لفعلت و لکن عباد مکرمون لا یسبقونه بالقول و هم بأمره یعملون. (اشاره به انبیاء ۲۶ و ۲۷)

۷- نمایاندن باغ های بهشت و آتش دوزخ

یکی از این معجزات امیرالمؤمنین علیه السلام مربوط به ماجرایی است که فردی به نام رمیله نقل می کند. گفته اند از اصحاب خاص آن حضرت بود. وی می گوید عده ای از اصحاب امیرالمؤمنین علیه السلام نزد آن حضرت رفتند و گفتند: وصی موسی دلایل و نشانه ها و معجزاتی نشان می داد و جانشین عیسی نیز همان طور بود؛ تو هم اگر معجزه ای نشان ما بدهی تا قلب ما آرامش پیدا کند، خوب است. حضرت فرمود: «شما تحمل دیدن آن را ندارید». اما آنها اصرار کردند. امیرالمؤمنین علیه السلام آنها را به طرف خانه های مهاجرین برد و به آرامی دعا کرد. پرده طبیعت از برابر چشمان آنان کنار رفت؛ در یک طرف، باغ های بهشت را دیدند و در طرف دیگر، آتش دوزخ را.

عده ای گفتند: (این) سحر است، سحر است! عده ای هم در تصدیق خود پایدار ماندند و مانند این معجزات را انکار نکردند و گفتند: پیامبر اکرم فرموده است: «قبر یا باغی است از باغ های بهشت و یا دخمه ای است از دخمه های جهنم.»

ما روی عن الثمالی عن رمیلة و کان ممن صحب علیا ع قال و صار إلیه نفر من أصحابه فقالوا إن وصی موسی کان یریهم الدلائل و العلامات و البراهین و المعجزات و کان وصی عیسی یریهم کذلک. فلو أریتنا شیئا تطمئن إلیه و به قلوبنا. قال إنکم لا تحتملون علم العالم و لا تقوون علی براهینه و آیاته و ألحوا علیه. فخرج بهم نحو أبیات الهجریین حتی أشرف بهم علی السبخة فدعا خفیا ثم قال اکشفی غطاءک فإذا بجنات و أنهار فی جانب و إذا بسعیر و نیران من جانب. فقال جماعة سحر سحر. و ثبت آخرون علی التصدیق و لم ینکروا مثلهم و قالوا لقد قال النبی ص: القبر روضة من ریاض الجنة أو حفرة من حفر النار. (الخراج قطب الدین راوندی، ج۱، ص۱۷۲)

۸- سخن گفتن با خورشید

هنگامی که پیامبر صلی الله علیه و آله مکه را فتح کرد و به سوی هوازن رفت، به علی علیه السلام فرمود: «ای علی، برخیز و کرامت خود را نزد خداوند ببین. با خورشید سخن بگو هنگامی که طلوع می کند.» پس علی علیه السلام برخاست و گفت: «سلام بر تو ای بنده ای که در اطاعت پروردگار خود پیوسته در تلاشی.» خورشید پاسخ داد و گفت: «و بر تو سلام باد، ای برادر رسول خدا و وصی او و حجت خدا بر خلقش.» سپس علی علیه السلام از شکر خداوند به سجده افتاد. پیامبر صلی الله علیه و آله او را بلند و صورتش را پاک کرد و فرمود: «ای حبیب من، برخیز، زیرا گریه ات اهل آسمان را به گریه انداخت و خداوند به تو بر حمل کنندگان عرشش مباهات کرد.» سپس پیامبر صلی الله علیه و آله فرمود: «ستایش خدایی را که مرا بر همه پیامبران برتری داد و مرا با وصی ام، سرور اوصیا، تأیید کرد.» و سپس این آیه را تلاوت کرد: «و له أسلم من فی السماوات و الأرض طوعا و کرها؛ و برای او تسلیم شدند هر که در آسمان ها و زمین است، خواه از روی میل یا از روی اجبار.» (آیه ۸۳ سوره آل عمران). (مناقب آل أبی طالب علیهم السلام (لابن شهرآشوب)، ج۲، ص۳۲۳)

کتبهم و أجازنی جدی الکیا شهرآشوب و محمد الفتال من کتب أصحابنا نحو ابن قولویه و الکشی و العبدکی عن سلمان و أبی ذر و ابن عباس و علی بن أبی طالب أنه لما فتح مکة و انتهیا إلی هوازن قال النبی ص قم یا علی و انظر کرامتک علی الله کلم الشمس إذا طلعت فقام علی فقال السلام علیک أیتها العبد الدائب فی طاعة الله ربه فأجابته الشمس و هی تقول و علیک السلام یا أخا رسول الله و وصیه و حجة الله علی خلقه فانکب علی ساجدا شکرا لله تعالی فأخذ رسول الله ص یقیمه و یمسح وجهه و قال قم یا حبیبی فقد أبکیت أهل السماء من بکائک و باهی الله بک حملة عرشه ثم قال الحمد لله الذی فضلنی علی سائر الأنبیاء و أیدنی بوصیی سید الأوصیاء ثم قرأ و له أسلم من فی السماوات و الأرض طوعا و کرها الآیة.

۹- بازگشت خورشید

محمد بن یعقوب کلینی به سند خویش از فضیل بن یسار روایت کرده که امام محمد باقر از پدرش امام سجاد و او از پدرش امام حسین علیهم السلام اینگونه روایت کرده است:

پس از جنگ نهروان حضرت امیرالمؤمنین علیه السلام از ناحیه نهروانات حرکت کرده (به سمت کوفه به راه افتادند)؛ در آن زمان شهر بغداد بنا نشده بود تا اینکه به منطقه براثا رسیدند. در آنجا نماز ظهر را بر پا داشتند، پس از نماز به راه خود ادامه داده تا اینکه هنگام عصر به سرزمین بابل رسیدند، وقت نماز عصر فرا رسیده بود. مسلمانان از هر طرف صدا زدند: ای امیرمؤمنان، وقت نماز عصر شده است. حضرت فرمود: «این سرزمین تا کنون سه بار دهان باز کرده و مردم را به کام خویش فرو برده است، برای بار چهارم نیز چنین خواهد کرد. برای وصی پیامبر نماز خواندن در چنین سرزمینی جایز نیست، هر کدام از شما می خواهد می تواند نمازش را در همین جا بخواند.» منافقان گفتند: او نمازش را نمی خواند ونماز خوان ها را می کشد (منظور آنها از نماز خوان ها اهل نهروان بود) جویریه می گوید: من گفتم تا حضرت نماز نخوانده من هم نمازم را نخواهم خواند. امروز نمازم را بر عهده وی قرار می دهم. به همراه یکصد تن از سواره نظام به دنبال حضرت به راه خویش ادامه دادیم تا اینکه از سرزمین بابل خارج شدیم در حالی که خورشید در حال غروب بود، تا اینکه خورشید غروب کرد و افق لاله گون شد.

جویریه می گوید: حضرت رو به من کرد و فرمود : «جویریه ، آب بیاور». من ظرف آب را برای وی بردم و ایشان وضو گرفت و سپس فرمود: « جویریه اذان بگو.» گفتم: هنوز وقت نماز شام نرسیده است. فرمود : برای نماز عصر اذان بگو. پیش خود گفتم: اذان نماز عصر را پس از غروب خورشید بگویم؟ ولی جهت اطاعت از فرمان ایشان اذان گفتم. فرمود. اقامه بگو.

مشغول گفتن اقامه شدم. در همان حال دیدم لب های حضرت حرکت می کند وسخنی بر زبان دارد که شبیه صدای چلچله ها است. چیزی از آن نفهمیدم. ناگهان خورشید را که صدای شدیدی از آن شنیده می شد، دیدم که (از سمت مغرب) بالا می آید تا اینکه به جایی رسید که وقت نماز عصر بود و در آن وضعیت توقف کرد. حضرت از جای خویش برخاست، تکبیرة الاحرام گفته، مشغول خواندن نماز عصر شد. ما نیز پشت سرش ایستاده وبا وی نماز خواندیم. با پایان یافتن نماز، ناگهان خورشید غروب کرد، همچون چراغی که در طشت آب بیفتد وخاموش شود. با غروب خورشید ستارگان آشکار شدند. حضرت رو به من کرد و فرمود «ای کسی که یقینت ضعیف شده، برای نماز شام اذان بگو.»

۱۰- القای قرآن به یک خیاط

شیخ راوندی با استناد از رمیله روایت کرده است: روزی با امام علی علیه السلام از کنار یک خیاطی گذشتیم، آن خیاط آواز می خواند، امام به او فرمود: ای جوان، اگر قرآن می خواندی بهتر بود. او عرض کرد: چیزی از آن حفظ نکرده ام تا آن را بخوانم. حضرت به او فرمود: نزدیک بیا و او نزدیک شد. سپس در گوش او چیزی فرمود و یک باره به اذن خدای تبارک و تعالی کل قرآن را در وجود آن خیاط نهاد و او در همان لحظه کل قرآن را از بر خواند. أن علیا ع مر برجل یخیط و هو یغنی فقال له یا شاب لو قرأت القرآن لکان خیرا لک فقال إنی لا أحسنه و لوددت أنی أحسن منه شیئا فقال ادن منی فدنا منه فتکلم فی أذنه بشیء خفی فصور الله القرآن کله فی قلبه یحفظه کله. (مدینة المعاجز الائمة الإثنی عشر، ج۲، ص۱۹)

انتهای پیام/