به هر روی در سفر به هر شهر و استان، ممکن است با واژه ها و اصطلاحاتی روبرو شوید یا نیاز به استفاده از برخی واژه های تخصصی داشته باشید! اصفهان یکی از شهرهایی است که ندانستند واژه های بومی آن، تبعات سنگینی به همراه خواهد داشت.

به گزارش ایسنا، هنوز میان اینکه اصفهانی، لهجه، گویش یا زبان است، اختلاف نظر وجود دارد اما هرچه که هست متاسفانه در لیست زبان های در معرض خطر فراموشی یونسکو قرار دارد! یا حداقل اگر مسئولان یونسکو از بنیان های اعجاب آمیز این زبان اطلاع داشتند، قطعا آن را در این لیست قرار می دادند.

متاسفانه این گویش، زبان یا لهجه، دچار نوعی انقطاع تاریخی شده و نسل جدید اصفهانی ها آن را آنطور که باید نیاموخته اند. از حق نگذریم، آموختن این زبان چندان هم ساده نیست. برای مثال یکی از قواعد غیر قابل درک در زبان اصفهانی، قاعده ادقام بنیادی است.

مثلا «آسدجلال» در لهجه اصفهانی به معنای «آقای سید جلال» است که «آقا به آ» و «سید به س» تبدیل شده است. البته این نام نباید با «حسجلال» که به معنای «حاج سید جلال» است، اشتباه گرفته شود. یا مثلا «ممباقر» به معنای محمدباقر است که «محمد به مم» تبدیل شده.

قاعده دیگر زبان اصفهانی جابجایی نام دارد. مثلا اصفهانی ها کاغذهایشان را «مچاله» نمی کنند. بلکه «چماله» می کنند. آنها همچنین چیزی به نام «سطل» نمی شناسند. بلکه آنها از «سلط» استفاده می کنند. «کبریت» نیز در اصفهان، به خصوص در میان قدیمی ها، «کربیت» نامیده می شود.

برخی افعال نیز در اصفهان نامتجانس هستند. برای مثال فعل «ورمالیدن» گرچه به نظر می رسد هنگام مالیدن کره روی نان استفاده شود اما در حقیقت به معنای رفتن، پریدن و فرار کردن است و این گونه صرف می شود: ورمالیدم، ورمالیدی، ورمالیدس، ورمالیدیم، ورمالیدین، ورمالیدن.

در سفر به اصفهان ممکن است هنگام خرید لباس در میدان نقش جهان مثلا صاحب مغازه به شما بگوید «همیناس که آونگونس». این جمله به این معنا است که «این مدلی که آویزان است را نگاه کنید». یا ممکن است به شما بگویند «بزی اونس!» که یعنی «این بهتر از آن است».

اگر در اصفهان می خواهید از محصولات غیر قابل شمارش نظیر ادویه های مختلف اصفهانی خرید کنید و مقداری که مدنظر دارید بسیار کم است، باید از واژه «یوخده» استفاده کنید. مثلا بگویید «یوخده عزونا بدین». یعنی مقدار بسیار کمی از آنها بدهید. اگر در رابطه با یک شئ صحبت می کنید که نام آن را نمی دانید نیز می توانید از واژه «ماسماسک» استفاده کنید که اشاره به اشیاء نامعلوم دارد.

«آغولیادواغولید» نیز واژه ای است که اصفهانی های اصیل زیاد استفاده می کنند. این واژه نوعی خشم و اندوه در خود دارد. «آغولیادواغولید» زمانی استفاده می شود که یک نفر به شیطنت پرداخته و در نهایت موجب بروز آسیب یا خسارت می شود. بعد از بروز خسارت، اصفهانی ها به او می گویند «آغولیادواغولید؟» یعنی همین را می خواستی؟ راحت شدی؟

«قو نیمیپرد» و «سگسارونس» دو واژه متضاد هستند. «قو نیمیپرد» به معنای خلوتی و آرامش است اما «سگسارونس» در واقع معنای شلوغی و ازدحام می دهد. این واژه برای بازار استفاده می شود. واژه دیگری که اصفهانی ها برای بازار استفاده می کنند «خبریش نی» است. «خبریش نی» یعنی خوب نیست! مثلا در پاسخ به سوال بازار چطور است؟ اگر جواب دهند «خبریش نی!» یعنی بازار راکد است.

فرهنگ ترافیک مردم اصفهان نیز، متفاوت و ویژه است. هنگام رانندگی در اصفهان ممکن است با جملاتی روبرو شوید که جای دیگری نمی شنوید. مثلا «پ چی چی قرقاچی میری؟». این جمله در واقع به این معنی است که چرا اینقدر آرام و بی نظم رانندگی می کنی؟

در اصفهان اگر زیاد از بوق استفاده کنید به شما می گویند «با بوقش اسدی؟». یا اگر از راهنما برای پیچیدن استفاده نکنید ممکن است به شما بگویند «اون دسی خر نیسا!!!». اگر بیش از حد با سرعت در خیابان های اصفهان حرکت کنید، بعد از اینکه عبور کردید به شما خواهند گفت «تا بیخی رونشا چپوندس رو گاز!».

به هر روی اصفهانی ها فرهنگ و دایره لغات مختص به خود را دارند که آشنایی با آنها، هنگام سفر به این کلانشهر تاریخی، می تواند با نمک و جالب باشد.



انتهای پیام