از دیدگاه آیات و روایات فقر به دو دسته تقسیم شده است: فقری که مذموم و خطرناک است و پیامبر (ص) آن را به کفر نزدیک می داند و فقری که ممدوح است و باید به آن افتخار کرد و پیامبر (ص) آن را مایه افتخار و مباهات می داند.

به گزارش خبرنگار قرآن و فعالیت های دینی خبرگزاری فارس امروزه فاصله طبقاتی موجود در جامعه، که باعث توزیع نابرابر ثروت در بین مردم شده، غالب افراد را به دو گروه فقیر و غنی تقسیم کرده است. معمولا افراد غنی و ثروتمند از رفاه بسیار خوبی برخوردار بوده و به خوشگذرانی می پردازند و افراد فقیر در جامعه از وضعیت مطلوبی برخوردار نبوده و به سختی زندگی خود را می گذرانند اما گاهی اوقات افرادی در جامعه پیدا می شوند با اینکه از قشر مرفه جامعه محسوب می شوند ولی همیشه گلایه مند و ناراضی از وضع خودشان هستند و در آن سو افرادی وجود دارند که به ظاهر از قشر ضعیف جامعه محسوب می شوند ولی قانع و شکرگزار هستند و گلایه ای ندارند!

فقر از نظر آیات و روایات

اگر مراد از فقر «نداشتن مال و ثروت» باشد، از دیدگاه آیات و روایات این نوع از فقر به دو دسته تقسیم شده است: فقری که مذموم و خطرناک است چنان که پیامبر اکرم حضرت محمد صلی الله علیه و آله فرمودند: «کاد الفقر أن یکون کفرا؛ [۱] فقر به کفر نزدیک است.» و فقری که ممدوح بوده و باید به آن افتخار کرد؛ چنان که پیامبر اکرم فرمودند: « الفقر فخری و به أفتخر علی سائر الأنبیاء؛ [۲] فقر مایه افتخار من است و با آن بر دیگر پیامبران مباهات می ورزم.»

فقر مذموم و آلوده شدن به گناه

فقری مایه مذمت و نکوهش است که باعث شود آدمی دست به گناه بزند و برای رفع نیاز خود و خانواده اش به سراغ دروغ و دزدی برود. در این صورت فقر یک آزمایش خطرناک می باشد و کسانی که از ایمان ضعیفی برخوردار باشند شاید به خاطر سختی زندگی دست به کارهای خطرناک بزنند. چنان که امام علی علیه السلام در تفسیر حدیث «کاد الفقر أن یکون کفرا» فرمودند: «یعنی فقر سریعا انسان را به کفر می کشاند زیرا فقیر و تنگ دست وقتی حال زار خود و خانواده اش را می بیند به شدت متأثر می شود و صبر و بردباری را از کف می دهد و چه بسا دست به دزدی و خیانت بزند و به ستمگران بپیوندد به همین جهت پیشوایان به ما اعلام خطر کرده اند.» [۳]

فقر ممدوح و ارتقاء درجه

تمام وجود انسان نسبت به خداوند سراسر نیاز و کمبود است. و تنها خداوند متعال بی نیاز مطلق است. چنانکه قرآن کریم می فرماید: «یا أیها الناس أنتم الفقراء إلی الله و الله هو الغنی الحمید؛ [۴] ای مردم، شما به خدا نیازمندید، و خداست که بی نیاز ستوده است.»

فقر و نداری در صورتی مورد تأیید است که باعث ارتقاء درجه انسان در نزد خدای متعال شود. انسانی که این دنیا را محل گذر و خودش را به مانند مسافری بداند هر لحظه خودش را در حال امتحان الهی می بیند و چه در رفاه و خوشی و چه در سختی وتنگدستی موقعیت خود را فراموش نمی کند و حتی با راضی بودن به رضای الهی و قانع بودن نسبت به وضع زندگی اش به مقام و جایگاه خودش در نزد خداوند می افزاید و بر توفیقاتش اضافه خواهد نمود.

رابطه فقرزدایی همه جانبه میزان رضایت عمومی

نمی توان انکار کرد که فقر زدایی نیازمند یک همت همه جانبه و همیاری تمام اقشار جامعه است که با توجه به مشکلات اقتصادی امروزه و سختی معیشت برای قشر ضعیف جامعه، بهتر است تمام آحاد جامعه در هر مقام و جایگاه و سطحی از زندگی که هستند دست به دست هم داده، باعث کم تر شدن فاصله طبقاتی شوند که این کار یقینا مشکلات بسیاری را از جامعه دور خواهد کرد و به یقین این کار خیر بی اجر و پاداش نخواهد ماند. چنان که خداوند متعال در قرآن کریم فرمود: «إنا لا نضیع أجر من أحسن عملا؛ [۵] ما اجر نیکوکاران را ضایع نخواهیم کرد.»

سیداحسان دهسار

پی نوشت:

[۱] الکافی، ج ۲، ص ۳۰۷.

[۲] عوالی اللآلی، ج ۱، ص ۳۹، ح ۳۸.

[۳] اصول کافی، آیت اللهی؛ ج ۳، ص ۸۱۷.

[۴] سوره فاطر، آیه ۱۵.

[۵] سوره کهف، آیه ۳۰.

انتهای پیام/