سبک زندگی اسلامی، حیات طیبه قرآنی است/ مصاحبه حجت الاسلام والمسلمین دکتر محسن عمیق با خبرگزاری ایکنا

سبک زندگی اسلامی، حیات طیبه قرآنی است

سبک زندگی اسلامی از جمله مفاهیم و ایده هایی برای ترسیم چشم انداز زندگی مطلوب و ایده آل در یک جامعه اسلامی محسوب می شود. اما تحقق این نوع سبک زندگی در جامعه آن هم در شرایطی که فرهنگ های دیگر نیز در برجامعه سیطره افکنده، مستلزم فراهم بودن زمینه های لازم و تعریف و تبیین دقیق الگوها و مفاهیم آن و از همه مهمتر سازگاری آن با اقتضائات روز است. خبرنگار ایکنا گفت وگویی با حجت الاسلام محسن عمیق، عضو هیئت علمی و رئیس مرکز معارف اسلامی دانشگاه صنعتی اصفهان درباره موضوع سبک زندگی اسلامی داشته است که متن آن را در ادامه می خوانید:

ایکنا: منظور از سبک زندگی اسلامی چیست و چه ابعادی را در بر می گیرد؟ آیا تعریف جامعی از سبک زندگی اسلامی وجود دارد؟

عمیق: سبک زندگی به انگلیسی ( Life Style) برای توصیف شرایط زندگی انسان استفاده می شود. سبک های زندگی مجموعه ای از طرز تلقی ها، ارزش ها، شیوه های رفتار، حالت ها و سلیقه ها را در برمی گیرد . غربیها بر اساس مبانی، رهیافت ها و نظام های اجتماعی، فرهنگی و اقتصادی خودشان به مفهوم سازی سبک زندگی پرداخته اند؛ لذا تجویز نسخه های وارداتی غرب، جز تشبه به غرب، فایده و عایدتی نخواهد داشت. زیرا سبک زندگی در جامعه اسلامی قطعا با مبانی که اسلام دارد و نظامی که برای جامعه و فرهنگ و اقتصاد تعریف کرده است، تعریف روشن و ویژه خود را برای سبک زندگی مسلمانان ارائه می دهد و ساختار اصلی آن را بر اساس ایمان چیده است .

از این رو در تبیین سبک زندگی ایمانی باید بر اساس آموزه های رفتارساز و حیاتبخش اسلام نسخه پیچید. در یک تعریف روشن از سبک زندگی مدنظر قرآن کریم، می توان آن را همان عمل صالح تعبیر کرد که در قرآن بسیار به کار رفته است. در سوره نحل آیه ۹۷ اثرات عمل صالح توأم با ایمان را حیات طیبه خوانده است: «من عمل صالحا من ذکر أو أنثی و هو مؤمن فلنحیینه حیاة طیبة و لنجزینهم أجرهم بأحسن ما کانوا یعملون» البته در معنای حیات طیبه میان مفسرین نظرات متفاوتی ارائه شده که برخی از آنها را مرحوم طبرسی در مجمع البیان ذکر کرده است: حیات طیبه را به رزق و روزی حلال، زندگی شرافتمندانه همراه با قناعت و خشنودی، بهشت پرطراوات و زیبا و زندگی خوش در آنجا و زندگی خوشبختانه در بهشت برزخی معنا کرده اند و یا مقصود روزی روز به روز است». اما شاید حیات طیبه، مفهومش آن چنان وسیع و گسترده است که همه این ها و غیر اینها را در بر می گیرد، زندگی پاکیزه از هر نظر، پاکیزه از آلودگی ها، ظلم ها و خیانت ها، عداوت ها و دشمنی ها، اسارت ها و ذلت ها و انواع نگرانی ها و هر گونه چیزی که آب زلال زندگی را در کام انسان ناگوار می سازد. ولی با توجه به اینکه در دنبال آن، سخن از جزای الهی به نحو احسن به میان آمده، اینگونه استفاده می شود که حیات طیبه مربوط به دنیا است و جزای احسن مربوط به آخرت.

جالب اینکه در روایتی از امیر مؤمنان علی(ع) آمده است: وقتی از ایشان پرسیدند منظور از جمله «فلنحیینه حیاة طیبة» چیست؟ فرمود: قناعت است (نهج البلاغه،حکمت ۲۲۷). از آنجا که ما در زندگی ایمانی خود سبک زندگی در نگاه قرآن را با عمل صالح همگون دانسته و نیازمندیم که سبک زندگی را به گونه ای تنظیم و مدیریت کنیم که منجر به عمل صالح شود تا در نتیجه به یک حیات طیبه ای که قرآن کریم وعده آن را برای انسان در سایه همان عمل صالح داده است، برسیم .

ایکنا: سبک زندگی اسلامی چه نوع تصویر و نمایی را ارائه می دهد؟ به نظر شما فرصت ها و چالش های پیش روی سبک زندگی اسلامی چیست؟

عمیق: قبل از هر چیز برای یافتن چنین تصویری از زندگی به نظر می رسد تأمل و تدبر در این سوره از قرآن کریم خالی از لطف نباشد که خداوند متعال در سوره عصر با طرح یک چارچوب کامل برای حیات انسان، او را از هر گونه ورشکستگی نجات می دهد که چارچوب اصلی حیات طیبه برای انسان را نیز می توان در این مورد خلاصه کرد و هر یک از آنها موضوعی برای بحث و بررسی دارد: برخورداری از ایمان و معرفت به حقایق (عقل نظری فردی)؛ انجام اعمال صالح و شایسته براساس تعالیم اسلامی (عقل عملی فردی)؛ تلاش در راستای معرفت زایی و توسعه جامعه ایمانی (توسعه عقل نظری اجتماعی)؛ تلاش برای ایجاد مدینه فاضله و روابط صحیح اجتماعی (توسعه عقل عملی اجتماعی).

با توجه به این اینکه بررسی سبک زندگی، الهام گرفته از تعالیم آسمانی و قرآنی است و سبک با عمل در ارتباط مستقیم می باشد؛ لذا برخی از مصادیقی که مستقیما با عمل انسان و روابط اجتماعی او ارتباط دارد، مورد بررسی قرار می دهیم تا از این طریق با شناسایی مصادیق عمل صالح به ویژه مواردی که مورد نیاز جامعه کنونی ما بوده و از آسیب های جدی برخوردار می باشد و نیاز به ساماندهی و مدیریت فرهنگی و اجتماعی دارد. مصادیقی از عمل صالح که نیاز جدی به مدیریت و تصحیح در سبک زندگی های فردی و اجتماعی ما دارد تا شاید ما را در وصول به حیات طیبه رهنمون سازد. قرآن کریم در آیات متعددی، مسأله صداقت را مهمترین رکن شرافت و فضیلت انسانی بیان می فرمایند و همواره تأکید بر پایداری در صداقت و راستی کرده اند: «قال الله هذا یوم ینفع الصادقین صدقهم، لهم جنات تجری من تحتها الانهار خالدین فیها ابدا،رضی الله عنهم و رضوا عنه، ذلک الفوز العظیم(مائده/۱۱۹) و «یا أیها الذین آمنوا اتقوا الله و کونوا مع الصادقین « (توبه/۱۱۹).

براساس این آیات شریفه، آنان که مسئولیت و رسالت خود را انجام دادند و در دنیا، در گفتار و کردار صادق بوده و جز راه صدق و درستیی نپیمودند، از کار خود بهره کافی خواهند برد و به رستگاری بزرگ که خشنودی خدای سبحان است، دست خواهند یافت. لذا می¬توان گفت که مهمترین سرمایه یک جامعه اعتماد متقابل و اطمینان عمومی است، و مهمترین چیزی که این سرمایه را به نابودی می‌کشاند دروغ و خیانت و تقلب است، و یک دلیل عمده بر اهمیت فوق العاده راستگویی و ترک دروغ در تعلیمات اسلامی همین موضوع است و چون راستی از اهمیت بالایی برخوردار است، پیامدهای ارزشمند و نیکویی دارد و تا آنجا که در روایات اسلامی راستی و درستی شالوده دین و ایمان خوانده شده است و اگر کسی از این خصلت زیبا وحیاتی برکنار باشد در واقع دین در او بی ریشه است. امام علی (ع) ملاک دین را راستی و یقین معرفی فرموده اند:«شیئان هما ملاک الدین؛ الصدق و الیقین».

بنابراین توصیه می شود در سبک زندگی مهمترین چیزی که باید حاکم باشد، صداقت و راستی است و به تعبیر دیگر انسان باید بداند که صداقت نخستین بخش کتاب عشق در زندگی است و صداقت را برهر چیزی ترجیح دهیم، حتی برهر نوع منفعتی که عائد آدمی شود. یکی از مواردی که شاید حیات طیبه انسان را به مخاطره می اندازد وجود برخی تسامحاتی است که انسان در زندگی دینی و معنوی خود بدان مبتلا می شود. فراموش نکنیم که قرآن کریم انسان را مسئول عملکرد خود دانسته است: «کل نفس بما کسبت رهینة؛ هر کسی در گرو دستاورد خویش است»(مدثر/۳۸). و از او مطالبه می کند که از فرمان الهی تبعیت کنند و در این زمینه هیچ تسامحی را از آنها نمی پذیرد. یا در آیه دیگر رأفت در دین خدا را منتفی دانسته و عمل به موازین شرعی و احکام الهی را از مومنین مطالبه می کند: «الزانیة و الزانی فاجلدوا کل واحد منهما مائة جلدة و لا تأخذکم بهما رأفة فی دین الله إن کنتم تؤمنون بالله و الیوم الآخر و لیشهد عذابهما طائفة من المؤمنین» (نور/۲). خدای متعال در آیاتی ازسوره مائده به اقتضائات مختلف تصریح دارد هر کسی که به حکم الهی عمل نکند سر از کفر و ظلم و فسق در می آورد از جمله در آیه «من لم یحکم بما أنزل الله فأولئک هم الکافرون» (مائده/۴۴)؛ «من لم یحکم بما أنزل الله فأولئک هم الظالمون» (مائده/۴۵) و «و من لم یحکم بما أنزل الله فأولئک هم الفاسقون» (مائده/۴۷).

حال با این وضعیت که ما شاهدیم که در سبک زندگی موجود در میان ما عموما احکام الهی با جدیت دنبال نمی شود و در خیلی از موارد به نوعی به سراغ بهانه های واهی و روانشناسانه یا جامعه شناسانه می رویم که به نظر می رسد مبنایی جز مبانی اومانیستی را در آنها نمی توان جست، آسیب های فراوانی را در تربیت دینی داشته است که نیاز به بررسی فراوان در جای خود دارد. حیات طیبه زمانی برای ما تحقق پیدا می کند که بتوانیم با جدیت پایبند مقررات شریعت الهی و اخلاق و آداب اسلامی باشیم و برای به دست آوردن خیر و منافع این دنیا و دنیای پس از مرگ به هیچ یک از رهنمودهای قرآن و سنت بی مبالات نباشیم و کوتاه نیاییم و آنها را به فراموشی نسپاریم. به ویژه در عرصه نظام خانواده و رعایت حقوق و مسائل ازدواج، عفت و حیا، پیشگیری از معضلات اخلاقی و جنسی … همه نیازمند به یک اهتمام جدی از سوی مؤمنین دارد که با اراده قوی در جهت پیاده شدن دستورات الهی گام بردارند. در منطق قرآن کریم تقلید کورکورانه عبارت از نادیده گرفتن انبیا و رسل الهی ؛ معطل گذاشتن قوة فکر و اندیشه و بی توجهی به آیات و براهین خداوند است و سببی برای گمراهی و کفر آدمی است . قرآن از تقلید کورکورانه به عنوان تعصب و حمیت جاهلی یاد کرده است : «اذ جعل الذین کفروا فی قلوبهم الحمیة حمیة الجاهلیة فانزل الله سکینته علی ' رسوله و علی المؤمنین و الزمهم کلمة التقوی ' و کانوا احق بها واهلها»( فتح /۲۶).

گفتنی است اگر در قرآن هم سخن از «اسوة حسنة » و «تبعیت از رسول الله » و «پیروی محض ازقرآن و ما انزل الله » است ، تبعیتی به همراه علم و آگاهی و تعقل و اندیشه است ؛ و این سیاست کلی الهی در همه امور است که فرمود: «و لاتقف ما لیس لک به علم » ( اسراء /۳۶)، اگر هم درفروع دین اجازه تقلید داده شده ، تقلید در آنجا به معنای رجوع به کارشناس دین است، نه تقلید کورکورانه ؛ یعنی در آنجا هم باز علم مطرح است ، گرچه علم اجمالی است . امروزه تقلیدها و تعصبات جاهلی شکل نوینی پیدا کرده و به صورت های مختلف در زندگی مردم نمود داشته است که از جمله آنها می توان به وجود برخی چشم و هم چشمیهایی که به نوعی تقلید کورکورانه در سبک زندگی امروزی به حساب می آید و سبب مصرف گرایی و مادی گرایی انسان می شود، اشاره کرد. یا برخی روش هایی که دیگران و غالبا برخواسته از رویکرد رفاه طلبی انسان امروزی خبر می دهد در سقط جنین و امتناع از ازدواج و بی اعتنایی به داشتن فرزند و تربیت فرزندان.. در میان مومنین به وضوح دید که باز خود نشان از نوعی حمیت جاهلی است و سبب شده که از بسیاری کمالات انسانی او را محروم سازد.

یکی از اصول مهم اخلاقی و صفات برجسته و ضروری انسان صبر و استقامت است که زمینه ساز آراستگی آدمی به فضیلت های بسیار می شود. اگر صبر نباشد سعادت و خوشبختی فرد وجامعه هیچ کدام میسر نمی گردد. بدون صبر نه دین پایدار می ماند و نه دنیا برقرار. بنابراین صبر، هم یک ضرورت دنیوی است و هم یک ضرورت دینی. چه در دنیا و چه آخرت، پیروزی و رستگاری جز در پرتو صبر میسر نیست. البته قرآن به صراحت بر این نکته تأکید می ورزد صبری مورد ستایش خداوند است که انگیزه آن فقط جلب رضایت و خشنودی خداوند متعال باشد، نه اینکه شخص بخواهد به وسیله آن کسب شهرت کند یا با صبر و تحمل سختی ها و شکنجه ها درنظر دیگران به صورت قهرمان در آید.«و لربک فاصبر» (مدثر/ ۷).

این طرز تحلیل قرآن در رابطه با صبر که آن را مایه و پایه خوشبختی و رمز تکامل انسان می داند، نشان از یک حقیقت مهم دارد که ویژگی اخلاقی قرآن است. در مکتب اخلاقی قرآن همه چیز رنگ خدایی و ربانی دارد. قرآن به رفتارهای قراردادی که در ظاهر، اخلاق به حساب می آید و ریشه در معنویات ندارد و با جان و دل انسان سروکار ندارد، توجهی نکرده است. علاوه بر زندگی مادی، در زندگی معنوی نیز صبر وجود دارد. اگر انسان در برابر نفس سرکش و هوا و هوس ها و زرق و برق دنیا و جاذبه های گناه ایستادگی نکند و در طریق معرفه الله و اطاعت فرمان او با مشکلات نجنگد، هرگز به جایی نمی رسد.

مسئله بعدی اصلاح نظام اقتصادی در زندگی است که طبق آیه: «یمحق الله الربا و یربی الصدقات» (بقره/۲۷۶) خدا از [ برکت ] ربا می‌کاهد، و بر صدقات می‌افزاید در سبک زندگی، فرد صالح باید به دو نکته اساسی در نظام اقتصادی خود اهتمام داشته باشد اول اینکه از ربا و سود بدون کار خود را در امان نگه دارد و دیگر اینکه به انفاق و دستگیری از نیازمندان جامعه اهتمام بورزد. همانگونه که در قرآن کریم در آیات متعدد دیگری به هر یک از اینها تأکید فراوانی شده است.

در نزد خداوند مسئله ربا از حساسیت بسیاری برخوردار بوده و سرانجام خوبی برای رباخواران ندارد و قطعا دسترسی انسان به حیات طیبه نیز در معیشت ربوی ناممکن خواهد بود. در آیه شریفه: «الذین یأکلون الربا لا یقومون إلا کما یقوم الذی یتخبطه الشیطان من المس»(بقره/۲۷۵) پیرامون روش زندگی رباخواران است که بر مبنای اختلال فکری و انحراف از طریقه فطرت و خرد است و اینکه سود و زیان خود و اجتماع را درک نکرده از این نظر در داد و ستد بر خلاف انصاف از اموال مردم می گیرند و در آیه «و أحل الله البیع و حرم الربا» (بقره/۲۷۵) اندیشه رباخواران را تکذیب نموده و به مقتضای فطرت بشر، داد و ستد را که فعالیت اقتصادی عادلانه و پایه تعادل نظام اجتماع و توازن نیروی حیاتی است تجویز نموده ولی رباخواری را که سبب اختلال نظام مالی و تراکم ثروت نزد سرمایه داران می شود، حرام و از وسایل داد و ستد ندانسته و در معاملات ربوی هیچ یک از عوض و معوض (پول و کالا) به دیگری انتقال نخواهد یافت.

در آثار رباخواری، همین کافی است که بدانیم سبب فقر و نکبت و ناکامی اجتماعی و اقتصادی بوده و بذر اختلاف را در دلها می افشاند و شئون حیاتی اجتماع را به خطر می اندازد و رفته رفته صحنه زندگی آنان را به عرصه نبرد تبدیل می کند.

در آیات دیگری خدای متعال معیشت فرد صالح را توأم با اعطای سهمی از اموال خود به مواردی تعیین فرمودند: «ما أفاء الله علی رسوله من أهل القری فلله و للرسول و لذی القربی و الیتامی و المساکین و ابن السبیل کی لا یکون دولة بین الأغنیاء منکم» (حشر/ ۷) سهمی از اموال را برای طبقات مختلف ذکر کرده اند تا از خطر تمرکز ثروت نزد سرمایه داران بکاهد و نیروی حیاتی و مالی اجتماع بطرف ثروتمندان رو نیاورد. در یک جمله اگر نظام اقتصادی اسلام را بخواهیم پیاده کنیم این است که اسلام به کار اهمیت فراوان داده و تشویق به ثروت زایی و فراهم کردن زمینه کار برای همه مردم دارد و برحذر داشته که مؤمنین به ثروت اندوزی و سود بدون کار راغب باشند و خود را دل مشغول دنیا کنند.

بنابراین حسن ذاتی انفاق و صدقات آن است که موجب انتظام زندگی جامعه و تأمین مصالح عمومی و رفع نیازهای اجتماعی می شود و از آن جهت که رکن هر عمل اصلاحی و حیات طیبه و تأثیر آن وابستگی تام به دستورات شرع دارد. بنابراین در سبک زندگی توحیدی لازم است فرد، معیشت خود را براساس قانون الهی تنظیم کند.

مهمترین اصل طلایی اجتماعی همان طور که در قرآن کریم هم خداوند متعال بدان دستور می فرمایند اصل عدالت و انصاف است: «إن الله یأمر بالعدل و الإحسان» (نحل/۹۰) و از او خواسته است که :«و لا تبخسوا الناس أشیاءهم» (اعراف/۸۵) واز مردم چیزی کم مگذارید.

در متون روائی نیز بسیار تأکید شده است که هرکسی براساس حب نفسی که دارد، همان را که برای خود می پسندد برای دیگران نیز همان را بپسندد و هر آنچه که برای دیگران ناپسند می دارد برای خود نیز ناپسند دارد. از امام باقر(ع) روایت شده است که فرمودند:« أحبب أخاک المسلم و أحبب له ما تحب لنفسک و اکره له ما تکره لنفسک».

البته در مسیر زندگی انسان ها، مواقع حساسی پیش می آید که حل مشکلات به کمک اصل عدالت به تنهایی امکان پذیر نیست، بلکه نیاز به ایثار، گذشت و فداکاری دارد، که با استفاده از اصل «احسان» تحقق می یابد. بدین جهت است که قرآن کریم امر به عدالت و احسان می کند. شاید امروزه بهترین نمود ایثار را در حوزه مدیریت اجتماعی و سیاسی در نوع مدیریت جهادی ببینیم که نیاز اصلی در جامعه است.

نکته مهم دیگری که در سبک زندگی اسلامی مورد تأکید قرار گرفته است بحث اعتدال در مصرف و اجتناب از اسراف و تبذیر است. خداوند بر طبیعت و خلقت خود ناموس و قانونی دارد که برطبق آن همه این نعمت ها از تقدیر و اندازه و ظرفیتی مخصوص برخوردارند:«إنا کل شیء خلقنه بقدر »(قمر/۴۹)

امروزه برهمگان ثابت شده است که منابع زیست محیطی و مواهب الهی موجود در زمین محدود است که استفاده بیش از حد برخی موجب محرومیت دیگران می شود.

نکته دیگر این که انسان در خصوص چگونگی بهره مندی از نعمتها مسئول است را می توان به آیه «ثم لتسئلن یومئذ عن النعیم»(تکاثر/۸) اشاره کرد.

حاصل سخن اینکه باید انسان صالح در بهره مندی خود از طبیعت و قوانین الهی حاکم بر آن اندیشه کنند و رفتارها و عملکردهای خود را به گونه ای تنظیم کند که در عین بهره مندی از آن، هیچ گونه آسیبی به نظام طبیعت وارد نسازند و چنین کاری نیازمند به یک سبک زندگی قرآنی در مصرف بهینه از نعمتهای الهی است. «ابان بن تغلب» می گوید: روزی امام صادق علیه السلام فرمود: «اموال همه از آن خداست که درنزد ما انسان ها ودیعه گذاشته شده است و اجازه تصرف در آنها به شرطی به انسان داده شده است که بخورند، بنوشند، بپوشند ازدواج کنند و سوار بر مرکب ها شوند اما مقتصدانه و معتدلانه و مازاد نیاز را به فقرا دهند و مقداری را نیز برای اصلاح امور زندگی و حل مشکلات ذخیره کنند. بنابراین هرکس چنین کند همه آنچه خورده و نوشیده و سوار شده و ازدواج کرده بر او حلال خواهد بود، در غیر این صورت بر او حرام می شود».

اصل دیگری که در تحکیم روابط اجتماعی نقش مهمی را ایفا می کند داشتن روح تعاون وهمکاری درمیان افراد جامعه است. خداوند متعال در قرآن کریم می فرماید: «تعاونوا علی البر و التقوی و لا تعاونوا علی الإثم و العدوان» (مائده/۲) آنچه در آیه فوق در زمینه تعاون آمده یک اصل کلی اسلامی است که سراسر مسائل اجتماعی، حقوقی، اخلاقی و سیاسی را در برمی گیرد، طبق این اصل مسلمانان موظفند در کارهای نیک تعاون و همکاری کنند ولی همکاری در اهداف باطل و اعمال نادرست و ظلم و ستم، مطلقا ممنوع است، هر چند مرتکب آن دوست نزدیک یا برادر انسان باشد. جالب توجه این که «بر» و «تقوا» هر دو با هم ذکر شدهاند، که یکی جنبه اثباتی داشته و به سازندگی ها اشاره دارد، و دیگری نیروی بازدارندگی داشته و از آسیب ها جلوگیری می کند. به این ترتیب تعاون و همکاری باید هم در خوبی ها جریان داشته باشد و هم در مبارزه با بدی ها.

اگر این اصل در جامعه های اسلامی زنده شود و مردم بدون در نظر گرفتن مناسبات شخصی، نژادی، خویشاوندی و گروهی، با کسانی که در کارهای مثبت و سازنده گام بر می‌دارند، همکاری کنند و از همکاری کردن با افراد ستمگر و سودجو در هر گروه و طبقه ای که باشند، خودداری نمایند، بسیاری از نابسامانی های اجتماعی سامان می‌یابد.

براساس تعالیم اسلام، در عالم هستی هرکسی به فراخور حال خود از حقوقی برخوردار است. خداوند متعال حقوقی را برعهده ی انسانها نهاده است که روز رستاخیز آنها را مطالبه خواهد کرد. از جمله این حقوق، حقوق همنوعان و به تعبیر دیگر حقوق شهروندی است که در نظام زیست محیطی از اهمیت بالائی برخوردار است. محیط زیست انسان زمانی سلامت، شادابی، طراوت و آرامش خواهد داشت که در آن حقوق شهروندی رعایت شود.

دانستن حقوق مردم نسبت به یکدیگر و تاثیر آن در زندگی و حیات انسان به خصوص در جوامع امروزی که امور زندگی همه به یکدیگر گره خورده، مسئله بسیار مهمی است.

ایکنا: آیا سبک زندگی اسلامی نافی سبک زندگی مبتنی بر فرهنگ های دیگر است یا آنها را هم می پذیرد؟

عمیق: البته من نمی خواهم مطلقا نافی فرهنگ های دیگر باشم، اما به نظرم هر چه دیگران دارند و حسن آنها حساب می شود ما یکجا همه قوانین احسن زندگی را داریم، اما ناکارآمدی ما در فرهنگ سازی و اجرای آنهاست و نیازمند به ابزارهایی دارد که لازم است روی ابزارهای فرهنگسازی کار کنیم، مثلا بعضی از ملت ها این ابزارها را از طریق سیستم قوی اعمال می کنند و یا با اعمال قدرت بر ملتها تحمیل می کنند. همانطور که ذکر شد جدیت در مدیریت ها نقش بسزایی در فرهنگسازی دارد «الناس علی دین ملوکهم». و اعمال قانون الهی در جامعه و بین مردم و همه کارگزاران بهترین راه حلی است که فرهنگ صحیح را به همراه خواهد آورد.

ایکنا: چالش ها و فرصت هایی که زندگی امروز پیش رو دارد چیست؟

عمیق: بنده چالش بزرگ را در زندگی امروزه بیشتر در غفلت از امر خانواده می بینم و آن جایگاهی که خانواده باید در جامعه داشته باشد، نمی بینم و هر چه جلوتر می رویم افول بیشتری را شاهدیم؛ لذا جای تلاش بسیاری دارد که اهمیت بدهیم و از هم گسیختگی مسئله خانواده جلوگیری کنیم، برای اینکه غالب رشد و کمالات انسانی در درون خانواده شکل می گیرد و آثارش در جامعه دیده می شود. البته این به معنای نادیده گرفتن فرصت های پیش آمده در جهان امروز نیست که در عین پیشرفت زمینه رشد هم در ابعاد مختلف انسانی فراهم شده و من معتقدم سطح معرفت انسان و آگاهی های او بسیار زیاد شده و بهتر می تواند در مدیریت زندگی خود موفق باشد.

اخبار

https://maaref.iut.ac.ir/fa/sbk-zndgy-aslamy-hyat-tybh-qrany-ast

تهیه شده در گروه نرم افزار مدیریت فناوری اطلاعات دانشگاه صنعتی اصفهان - 2023 - ۱۴۰۲