مهر | دین و اندیشه | چهارشنبه، ۱۹ فروردین ۱۴۰۵ - ۲۱:۴۵

در مواجهه با اتفاقات اخیر و پیچیدگی های خاصی که در صحنه نبرد همه جانبه وجود دارد، تحلیل دقیق شرایط نیازمند یک اطلاعات کامل و نگاه جامع قرآنی است

به گزارش خبرگزاری مهر، سرویس دین، حوزه و اندیشه، یادداشت مهمان_حجت الاسلام علی تقی زاده، رئیس سازمان دارالقرآن کریم: در مواجهه با اتفاقات اخیر و پیچیدگی های خاصی که در صحنه این نبرد همه جانبه وجود دارد، تحلیل دقیق شرایط نیازمند یک اطلاعات کامل و نگاه جامع و قرآنی است.
در این شرایط رجوع به قرآن و فهم معارف نجات بخش قرآن و عمل طبق این دستورالعمل الهی بسیار ضروری و مورد نیاز است.
در این فضا که همه ابعاد و زوایای امور برای ما روشن نیست، بیانیه شورای عالی امنیت ملی تأکید دارد که تصمیمات با نظر رهبری اتخاذ شده است؛ با این حال، در چنین بزنگاه هایی، موضع گیری صریح و بیان مستقیم ولی امر برای جامعه ایمانی بسیار روشنگر و راهگشا خواهد بود.
مبنای قرآنی این مسئله در سوره نساء به روشنی بیان شده است؛ آنجا که در دل مباحث جنگی (آیات ۸۱، ۸۸ و ۸۹) به مدعیان دروغین اطاعت هشدار داده می شود و در آیه ۶۵ با قاطعیت تأکید می گردد که شرط اصلی و اساسی ایمان، تسلیم محض بودن در برابر حکم ولی الهی است.
فلا و ربک لا یؤمنون حتی یحکموک فیما شجر بینهم ثم لا یجدوا فی أنفسهم حرجا مما قضیت و یسلموا تسلیما
و همچنین در آیه ۶۵ سوره انفال در زمانه رویارویی با دشمن بر اطاعت از ولی و پرهیز از اختلاف درونی تأکید می کند: و أطیعوا الله و رسوله و لا تنازعوا فتفشلوا و تذهب ریحکم و اصبروا إن الله مع الصابرین
بنابراین، در گام نخست، تنها قطب نمای حرکت در این میدان پیچیده، اطاعت مطلق از ولی امر است.
با پذیرش این اصل، قرآن کریم فرمول و الگوریتم دقیقی برای مواجهه با مسئله صلح و آتش بس ارائه می دهد.
بر اساس آیه ۶۱ سوره انفال که می فرماید:
و إن جنحوا للسلم فاجنح لها و توکل علی الله إنه هو السمیع العلیم
پذیرش آتش بس دارای شروطی است.
کلمه «جنوح» در ادبیات عرب به معنای فرود آمدن پرنده و جمع کردن بال هایش است؛ به این معنا که دشمن مغرور باید از موضع تکبر پایین بیاید، دچار هزیمت و شکست شود و به عقب نشینی تن دهد.
با نگاهی منصفانه به صحنه نبرد، آشکار است که دشمن تا حد زیادی این ضعف و استیصال را از خود نشان داده است.
در چنین شرایطی، دستور قرآن این است که در صورت تمایل آن ها به توقف درگیری، شما نیز بپذیرید، اما با یک شرط کلیدی: توکل مطلق بر خداوند و پناه بردن به تضرع، دعا و معنویت.
همچون زمزمه آیه شریفه: «ربنا أفرغ علینا صبرا وثبت أقدامنا وانصرنا علی القوم الکافرین» (بقره: ۲۵۰)
همان گونه که رهبر معظم انقلاب در پیام ۲۱ اسفند ماه تأکید فرمودند، یاد خدا و توسل به اهل بیت (علیهم السلام) همان «اکسیر اعظم» و «کبریت احمر»ی است که رمز اصلی موفقیت در این مسیر به شمار می رود.
اما قرآن بلافاصله پس از طرح مسئله صلح، یک هشدار راهبردی در آیه ۶۲ سوره انفال صادر می کند: و إن یریدوا أن یخدعوک فإن حسبک الله هو الذی أیدک بنصره و بالمؤمنین
یعنی فرض فریبکاری دشمن در زمان آتش بس یک فرض کاملا جدی است.
با این حال، خداوند به پیامبرش و جامعه اسلامی اطمینان می دهد که اگر در چارچوب فرامین الهی حرکت کنند، خدا برای دفع کید و فریب دشمن کافی است (حسبک الله).
نکته بسیار مهم اینجاست که خداوند این کفایت و یاری خود را از طریق دو مجرا محقق می سازد: «نصرت الهی» و «حضور مؤمنین».
دقیقا در همین نقطه است که برای تداوم این نصرت و جلوگیری از موفقیت فریب دشمن در زمان توقف درگیری ها، دو شرط حیاتی و سرنوشت ساز برای پیروزی در ادامه این جنگ مطرح می شود: نخست «حفظ اتحاد مقدس و حضور می‌دانی مردم» و دوم «حفظ آرایش جنگی و آمادگی برای جنگ»؛ شروطی که شالوده اصلی موفقیت در مراحل بعدی را تشکیل می دهند.
قرآن کریم در تبیین سازوکار نصرت الهی، در آیه ۶۳ سوره انفال می فرماید: و ألف بین قلوبهم لو أنفقت ما فی الأرض جمیعا ما ألفت بین قلوبهم و لکن الله ألف بینهم إنه عزیز حکیم
بر اساس این منطق قرآنی، یاری خداوند صرفا یک امداد غیبی انتزاعی نیست، بلکه به وسیله مؤمنینی رقم می خورد که قلب هایشان به یکدیگر گره خورده است.
این الفت و پیوند مقدس قلوب، یک پدیده عادی اجتماعی نیست که با اسباب مادی ایجاد شود؛ بلکه معجزه ای الهی است که حضور می‌دانی، مستمر و یکپارچه مردم را به ابزار اصلی خداوند برای در هم شکستن هیمنه دشمن تبدیل می کند.
شرط دوم و بسیار راهبردی در این مقطع، «حفظ آرایش جنگی و آمادگی برای جنگ» است.
در دوران توقف درگیری ها، بزرگ ترین آسیب برای جبهه حق، افتادن در دام روزمرگی، غفلت و رفاه زدگی است.
آیه ۶۵ سوره انفال تکلیف جامعه را در این دوران به روشنی مشخص می سازد: یا أیها النبی حرض المؤمنین علی القتال
پیام صریح این آیه آن است که پذیرش آتش بس به معنای پایان یافتن تقابل نیست، بلکه فضای صلح باید کاملا با حفظ «آرایش جنگی» عجین باشد.
آحاد مردم و رزمندگان باید آمادگی کامل ذهنی و می‌دانی خود را برای ادامه نبرد حفظ کنند و به تعبیر قرآن، رویین تنانه با نسبت مقاومت «یک به ده» در میدان حاضر باشند.
میدان جنگی که همانطور که دیدیم برکات و فرصت های بسیار زیادی را در دل خود داشت و دارد:
«کتب علیکم القتال وهو کره لکم وعسی أن تکرهوا شیئا وهو خیر لکم» (بقره: ۲۱۶)
«فإن مع العسر یسرا إن مع العسر یسرا» (انشراح: ۵و۶)
در این دوران نباید دچار غفلت شد و مهم تر از آن، باید با امیدآفرینی در برابر جنگ روانی دشمن ایستاد.
آحاد مردم نباید سستی به دل راه دهند؛ چرا که قرآن با قاطعیت می فرماید: «ولا تهنوا ولا تحزنوا وأنتم الأعلون إن کنتم مؤمنین» (آل عمران: ۱۳۹)
آسیب شناسی آتش بس «جنگ ۱۲ روزه»، به صراحت هشدار می دهد که اگر جبهه خودی در فرصت های به دست آمده دچار سستی شود و انسجام و آمادگی رزم خود را از دست بدهد، نتیجه ای جز ضعف در پی نخواهد داشت.
برای تثبیت و پاسداری از این دو شرط بنیادین (اتحاد و آمادگی)، نیازمند یک شکرگزاری عملی هستیم.
همان گونه که رهبر معظم انقلاب بارها بر قدردانی از نعمت ها تأکید داشته اند، نسخه شفابخش قرآن برای این مهم در آیات پایانی سوره آل عمران نهفته است.
قرآن ابتدا در آیه ۱۰۳ می فرماید:
📖و اعتصموا بحبل الله جمیعا و لا تفرقوا و اذکروا نعمت الله علیکم إذ کنتم أعداء فألف بین قلوبکم فأصبحتم بنعمته إخوانا و کنتم علی شفا حفرة من النار فأنقذکم منها کذلک یبین الله لکم آیاته لعلکم تهتدون
خداوند به صراحت از جامعه می خواهد که این برادری و الفت حیات بخش را موهبتی از جانب او بدانند و با چنگ زدن به ریسمان الهی، اجازه تفرقه ندهند.
اما تجلی عملی این شکرگزاری و راهکار حفظ این انسجام نظامی و اجتماعی، آغاز یک حرکت جوششی است که در آیه ۱۰۴ همان سوره بیان می شود: و لتکن منکم أمة یدعون إلی الخیر و یأمرون بالمعروف و ینهون عن المنکر و أولئک هم المفلحون
اکنون زمان برپایی یک «نهضت جهاد تبیین» است.
مؤمنین وظیفه دارند در بستر این برادری و الفت ایجاد شده، شبکه ای منسجم از ارتباط و همدلی شکل دهند و با دعوت یکدیگر به خیر و پایداری، موتور محرک جامعه را برای حفظ آرایش جنگی روشن نگاه دارند تا در نهایت، مسیر نصرت و پیروزی قطعی جبهه حق هموار گردد و و تحقق این آیه را به چشم خواهیم دید که:
«ولینصرن الله من ینصره» (حج: ۴۰)