به گزارش مشرق، در روزها و ماه های اخیر که بسیاری از جوامع و کشورها با ویروس منحوس و ناخوانده کرونا مواجه و دست به گریبان شده اند هر صنف و گروهی به نوعی با تلاش خود سعی دارد راهکار و شاه کلیدی برای غلبه و پیروزی بر کرونا ویروس به آحاد مردم پیشنهاد دهد، گروهی با ارائه راهکارهای طب سنتی، گروهی با تلاش های بالینی و روانشناسی و بسیاری هم از طریق راهکارهای طب نوین تلاش می کنند به نوعی گامی در مسیر کاهش آلام و درد و رنج های جامعه انسانی بردارند اما در این بین مسئله ای که کمتر مورد توجه قرار گرفته و به خوبی به آن پرداخته نشده، اصول و راهکارهای اخلاقی است که تأثیر مستقیمی در روند بهبود عوارض و تبعات ناشی از اینگونه بیمارهای خطرناک و صعب العلاج دارد، در این نوشتار سعی داریم به برخی از اصول اخلاقی در چگونگی مواجه با این بیماری ها اشاره داشته باشیم.

اصول اخلاقی تأثیرگذار بر بیماری ها

قبل از بیان هر نکته ای درخصوص عوامل تأثیرگذار بر بهبود عوارض و تبعات بیماری ها خصوصا کرونا باید به این مطلب توجه داشته باشیم که انسان موجودی متشکل از جسم و روح است، ولی با این وجود در زمان شیوع بیماری هایی همچون کرونا نوعا متخصصان به دنبال راهکارهای درمانی برای نجات جسم انسان هستند، چه بسا برخی به اهمیت نیازهای روحی، معنوی و اخلاقی و روانشناسی کمتر توجه داشته باشند، خلأ این مطلب تلاش متخصصان و کارشناسانی را می طلبد که توانایی و تبحر لازم در توجه به نیازهای روحی و روانی بیماران را داشته باشند تا با ارائه راهکارهای متقن هم در پیشگیری و هم در روند بهبودی بیماران تأثیر مستقیم و مفیدی داشته باشند.

تقویت امید و باور به امدادهای غیبی

به طور قطع و یقین در فضای نگران کننده ای که سازمان های بهداشتی جهان دائما سخن از عدم وجود دارو برای درمان قطعی کرونا می زنند و آن را به جهان مخابره می کنند، امید و یقین به درمان های فرا زمینی و فرا مادی می تواند سرزمین وجودی انسان را از تاریکی یأس و تبعات شوم آن باز داشته و بارقه امید و طراوت را به زندگی انسانی بازگرداند. بدون شک نا امیدی می تواند همچون زهری مهلک آثار نگران کننده بیماری کرونا ویروس را تشدید کند و سیستم ایمنی و دفاعی بدن را در مقابله با این ویروس میکروسکوپی ناتوان تر سازد. به بیان دیگر شاید به جرأت بتوان ادعا کرد کشنده تر از بیماری های تنفسی همچون کرونا نا امیدی است که تلاش برای بقا را در انسان سرکوب می نماید: «أعظم البلاء انقطاع الرجاء؛[۱] امام علی (ع) می فرمایند: «بزرگترین بلا, ناامیدی است» در اهمیت و باور به امدادهای الهی در منابع اسلامی این چنین می آموزیم: «قل یا عبادی الذین أسرفوا علی أنفسهم لا تقنطوا من رحمة الله؛[۲] بگو: ای بندگان من که بر خود اسراف و ستم کرده اید! از رحمت خداوند نومید نشوید».

صبر و بردباری

هیچ پیروزی و فائق آمدن بر مشکلات و گرفتاری ها بدون بهره مندی از نیرو و توان روحی و اخلاقی صبر و بردباری به خوبی میسر نمی شود، صبر در فرهنگ و اندیشه اسلامی به منزله سر نسبت به سایر اعضاء بدن است به طوری که اگر سر در تن انسان وجود نداشته باشد حیات ایمانی و معنوی برای او معنا نداشته و سایر اعضا و جوارح انسانی نیز فاقد کارایی می شود کما اینکه در منابع روایی از امام صادق (ع) اینچنین نقل شده است: «الصبر من الإیمان بمنزلة الرأس من الجسد ، فإذا ذهب الرأس ذهب الجسد ، کذلک إذا ذهب الصبر ذهب الإیمان؛[۳] صبر برای ایمان، به منزله سر است برای بدن. همچنان که اگر سر برود، بدن هم از بین می رود، اگر صبر از کف رفت، ایمان نیز از کف می رود». در اهمیت و ارزش صبوری در بلایا و مشکلات مادی نکات تربیتی و آموزشی فراوانی در منابع روایی نقل شده است، نکات بسیار ارزنده ای که امید برای زنده ماندن و تلاش کردن را در زندگی انسان تقویت می نماید و مانع نفوذ مشکلات در زندگی می شود. امام علی (ع) می فرماید: «الحلم حجاب من الآفات؛[۴]بردباری، مانعی در برابر آفت هاست».

مواسات و امدادرسانی به همنوعان

یکی دیگر از اصول مهم اخلاقی و دینی که می تواند تأثیر مستقیمی در روند بهبود عوارض و تبعات ناشی از بیماری ها و همچنین رفع بلایای ارضی و سماوی داشته باشد، دستگیری از همنوعان، انسان دوستی و گشاده دستی است، به طور قطع کسانی که فکر و ذهن آنها در فلسفه و جهان بینی تجربی و مادی گرفتار شده درک درست و کاملی از اثر بخشی این اصل مهم اخلاقی و دینی ندارند، چرا که آنها ماهیت و ارزش امور معنوی و فرامادی را به درستی نشناخته اند و همه چیز را با مقیاس های مادی مورد سنجش قرار می دهند ولی این موضوع هم با تجربه و هم با ایمان به منابع دینی و اسلامی برای مؤمنین و باورمندان به آیین مقدس اسلامی روشن است که دستگیری از هم نوعان چه آثار اعجاب آمیز و شگفت انگیزی بر روند بهبود آلام در زندگی و گسترش آرامش در حیات دنیوی دارد، چنانکه در منابع روایی از پیامبر خدا (ص) نقل شده است: «الصدقة تدفع البلاء، و هی أنجح دواء، و تدفع القضاء و قد ابرم إبراما …[۵] صدقه ، بلا را دفع می کند و مؤثرترین داروست صدقه، قضای حتمی را دفع می کند …»

نویسنده: علی بیرانوند

پی نوشت ها

[۱]. تصنیف غرر الحکم و درر الکلم ؛ ص۸۳، ح۱۳۲۳.

[۲]. سوره مبارکه زمر، آیه۵۳.

[۳]. الکافی : ج۲،ص۸۷، ح۲.

[۴].عیون الحکم و المواعظ(لیثی) ص ۲۴ ، ح ۲۲۸.

[۵]. بحار الأنوار (ط - بیروت)، ج۹۳، ص۱۳۷، ح۵