خبرگزاری مهر-گروه دین، حوزه و اندیشه:آیا تابه حال طعم «زندگی با یک آیه» را چشیده اید؟ آن لحظه ای که در کوران یک سختی، آیه ای ناگهان در قلبتان می نشیند و تمام اضطراب ها را می شوید. یا در میانۀ یک دوراهی سرنوشت ساز، کلامی از قرآن همچون چراغی پرنور مسیر پیش رو را روشن می کند؛ آیه ای که دیگر فقط متنی بر روی کاغذ نیست، بلکه به یک دوست صمیمی، یک مشاور حکیم و پناهگاهی امن تبدیل می شود. این تجربه همان اکسیری است که روح را در هیاهوی دنیای امروز زنده نگه می دارد.

«نهضت زندگی با آیه ها» برآمده از همین باور است؛ باوری که می گوید قرآن، کتاب زندگی در متن میدان است، نه صرفا کتابی برای نهادن در کنج طاقچه. اکنون، برای سومین سال پیاپی، این نهضت سی آیۀ منتخب را به عنوان سی شاه کلید برای گشودن قفل های ذهنی و رفتاری جامعۀ امروز، محور حرکت خود قرار داده است و کتابی که پیش روی شماست، عصاره ای از این حرکت و تلاشی برای تجهیز شما در کارزار بزرگ امروز است.

این کارزار، میدان نبردش نه فقط خاک ریزهای خاکی، که قلب ها و ذهن های ما و اطرافیانمان است. جنگ، جنگ روایت هاست؛ نبردی میان روایت امید و یأس، روایت عزت و تسلیم. خداوند از همۀ ما که با کتابش آشنا شده ایم، پیمانی گرفته است:لتبیننه للناس ولا تکتمونه؛ «باید آن را برای مردم بیان کنید و کتمانش نکنید». این کتاب به شما کمک می کند تا ابتدا جان خود را از زلال وحی سیراب کنید و سپس، سفیر این آیه ها برای اطرافیانتان شوید و این پیام ها را به گوش جان دیگران نیز برسانید. این کتاب، یک جعبۀ مهمات فکری و معنوی برای شماست تا در این «جهاد تبیین»، با دلی قرص و بیانی رسا، وارد میدان شوید.

آیه ششم

یجاهدون فی سبیل الله ولا یخافون لومة لائم؛مائده، آیۀ ۵۴

همواره در راه خدا جهاد می کنند و از سرزنش هیچ سرزنش کننده ای هراسی ندارند.

مبارزه همیشه دو جبهه دارد

قرار است نگاه هایشان سنگین باشد؛ مثل همۀ وقت هایی که وسط شلوغی های مهمانی، دنبال اتاق خلوتی برای نماز اول وقت می گردی. قرار است پشت سرت چشم و ابرو بیایند؛ مثل همۀ وقت هایی که موقع حرف زدن با دخترخاله ها و دخترعموها، نگاهت را از روی گل قالی برنمی داری. قرار است یکی یکی صفحه ات را آنفالو کنند؛ مثل همۀ وقت هایی که دلت طاقت نمی آورد و چیزی از خستگی و گرسنگی بچه های فلسطین استوری می کنی. میدان های کوچک و بزرگ فرقی ندارند. قرار است همیشه در دو جبهه بجنگی: جبهۀ بیرون و جبهۀ درون. برای هرکدام که از قبل آماده نباشی، قافیۀ جهاد را از پیش باخته ای!

چگونه از سرزنش ها عبور کنیم؟

این یک قانون نانوشته است: همین که تصمیم می گیری در مسیر درست قدم برداری، سروکلۀ سرزنش ها پیدا می شود! تصمیم می گیری در کارت صادق باشی، برچسب «بی عرضه» می خوری. می خواهی از یک باور دفاع کنی، فورا متهم به «تندروی» می شوی و ترس از سرزنش و طردشدن، یکی از قوی ترین ترمزها برای حرکت های بزرگ است.

قرآن وقتی می خواهد ویژگی های یاران تراز اول خود را توصیف کند، پس از صفاتی چون تواضع در برابر مؤمنان و سرسختی در برابر کافران، به یک «قدرت روحی» اشاره می کند که آن ها را تسلیم ناپذیر می سازد: <…یجاهدون فی سبیل الله ولا یخافون لومة لائم> (مائده/۵۴) …آن ها همواره در راه خدا جهاد می کنند و از سرزنش هیچ سرزنش کننده ای هراسی ندارند.

این «لومة لائم» یا سرزنش، شکل های مختلفی به خود گرفته است؛ از متلک های اطرافیان گرفته تا جنگ روانی تمام عیار در رسانه ها. وقتی تحلیل های کارشناسان در شبکه های ماهواره ای و طوفان های توییتری، همگی یک صدا تلاش می کنند تا یک ملت را از مسیری که انتخاب کرده پشیمان کنند و با برچسب هایی چون «تندرو» و «عقب مانده»، قطب نمای درونی اش را دچار تردید کنند، این دقیقا مصداق امروزی همان <لومة لائم> است. «یکی از نمونه های جنگ روانی دشمن، همین <لومة لائم> است… از <لومة لائم> نباید ترسید.»[۱] این همان وضعیتی است که امیرالمؤمنین(علیه السلام) در نهج البلاغه درباره اش هشدار می دهند: «لا تستوحشوا فی طریق الهدی لقلة أهله»؛ «در راه هدایت، از کم بودن همراهان، وحشت نکنید.»

خیلی خوب، اما چطور می توان به این صلابت رسید که مثل شهید بهشتی ها هیاهوی سرزنش ها ما را متوقف نکند؟ شاه کلید این قدرت روحی، در خود آیه نهفته است. خداوند قبل از آنکه بگوید این افراد از سرزنش ها نمی ترسند، یک ویژگی کلیدی شان را معرفی می کند: <یحبهم ویحبونه>؛ یعنی «خدا آن ها را دوست دارد و آن ها [نیز] خدا را دوست دارند». کسی که در یک رابطۀ عاشقانه با خدا قرار می گیرد و محبت او محور زندگی اش می شود، تمام قطب نمای وجودش به سمت رضایت او تنظیم می گردد. چنین فردی به دنبال تعریف و تأیید خداست، نه تشویق و تأیید دیگران! برایش حرف خدا مهم است، نه حرف مردم. ترس از قضاوت دیگران، از جایی می آید که نظر آن ها برایمان خیلی مهم باشد؛ اما وقتی «محبوب» ما خدا شد، نظر بقیه در حاشیه قرار می گیرد. چنین فردی نترس و شجاع می شود. همان طور که حافظ گفت:

در بیابان گر به شوق کعبه خواهی زد قدم

سرزنش ها گر کند خار مغیلان غم مخور

عمل و زندگی با آیه

_ در محل کار یا دانشگاه می خواهی نماز اول وقت بخوانی، ولی از نگاه دیگران خجالت می کشی؟ این آیه را زمزمه کن و با قدرت به سمت قبله بایست. این یک تمرین روزانه برای «نترسیدن از سرزنش» است.

_ به خاطر حجابت، دوستانت به تو کنایه می زنند و می گویند «امل»؟ تبریک می گویم! تو مصداق این آیه شده ای. ثابت قدم باش و از این سرزنش ها نترس.

_ در گروه دوستان، همه جوک قومیتی می گویند و تو تذکر می دهی؟ حتی اگر به تو برچسب «بچه مثبت» یا «اجتماعی نیستی» بزنند، تو برندۀ این میدان جهادی هستی.

_ می خواهی جلوی یک سنت غلط مثل جهیزیۀ سنگین یا مراسم پرخرج بایستی، ولی کل فامیل به تو می گویند «آبروریزی می کنی»، شجاعانه بایست و این زنجیر غلط را پاره کن.

_ وقتی رسانه های دشمن، کشورت را تحقیر می کنند و عده ای در داخل، همان حرف ها را تکرار می کنند تا تو را ناامید کنند، با افتخار از دستاوردهای کشورت دفاع کن و نترس که به تو برچسب «ساندیس خور» بزنند.

_ پدر یا مادر هستی و به خاطر تربیت متفاوت فرزندت (مثلا دورکردن او از فضای مجازی ناسالم) سرزنش می شوی؟ به راه درستی که انتخاب کرده ای ایمان داشته باش. این جهاد تو برای ساختن یک نسل پاک است.

_ در یک جلسۀ کاری، همه با یک تصمیم نادرست موافق اند و تو می دانی که مخالفتت به قیمت ازدست دادن محبوبیتت تمام می شود؟ سکوت تو یعنی ترس از سرزنش. حرف حقت را بزن؛ این جهاد یک مدیر مؤمن است.

[۱]. «بیانات مقام معظم رهبری در دیدار ائمۀ جمعۀ سراسر کشور»، ۲۶/۱۰/۱۴۰۲.