خروج سُفْیانی یکی از پنج رویداد حتمی در آستانۀ ظهور حضرت مهدی(عج) است و در منطقه شام رخ می دهد. بنابر روایتی از امام رضا(ع)، ظهور قائم، بدون خروج سفیانی رخ نخواهد داد. در روایاتی دیگر، سفیانی پس از ۹ ماه حکومت بر شام، به سمت مدینه لشکرکشی می کند و در جایی به نام بیداء، در زمین فرو می رود.

سفیانی در روایات شیعه و سنی، از نوادگان ابوسفیان دانسته شده که چهره ای خون ریز و بی رحم دارد و مردم از دیدن او وحشت می کنند. نام های مختلفی از جمله عَنبَسة بن مُرة برای وی ذکر شده است.

اوصاف و ویژگی های سفیانی

در منابع روایی شیعه و اهل سنت، اسامی مختلفی برای سفیانی ذکر شده است؛ از جمله در روایات مختلفی از امام علی(ع)، نام وی، عَنبَسة بن مُرّة[۱]، حرب بن عنبسة[۲]، و عثمان بن عنبسة،[۳] از نوادگان ابوسفیان ذکر شده است.[۴] همچنین نام او در منابع اهل سنت، حرب بن عنبسة[۵] و معاویه بن عُتبه دانسته شده است.[۶]

سفیانی، در روایات، بسیار خون ریز، آدم کش و بی رحم تصویر شده است.[۷] همچنین بنابر روایاتی که از امام علی(ع) نقل شده، سفیانی مردی چهارشانه، آبله رو، و تک چشم است که مردم از دیدن او وحشت می کنند[۸] بر پایه روایتی از امام صادق(ع) که در بحار الانوار نقل شده، سفیانی دشمن شیعه است و منادی او در کوفه اعلام می کند که هر کس سر شیعه ای را از تن جدا کند به او هزار درهم می دهد.[۹]

حتمی بودن

خروج سفیانی، در روایاتی از امام صادق(ع) حتمی دانسته شده[۱۰] و در کنار خروج یمانی، صیحه آسمانی، قتل نَفْس زکیه و خَسف بیداء، یکی از پنج نشانه پیش از قیام قائم معرفی شده است.[۱۱]

همچنین بنابر نقلی از امام رضا(ع)، ظهور قائم از جانب خدا حتمی دانسته شده است، و خروج سفیانی هم حتمی شمرده شده است؛ به گونه ای که بدون خروج سفیانی، ظهور قائم اتفاق نخواهد افتاد.[۱۲] در روایتی از امام صادق(ع) هم خروج سفیانی حتمی و در ماه رجب دانسته شده است.[۱۳] روایتی از امام باقر(ع)، حاکی از این است که خروج سفیانی، سید یمانی و سید خراسانی، در یک سال، یک ماه و یک روز واقع خواهد شد.[۱۴]

خسف بیداء: نابودی سفیانی

مقالهٔ اصلی: خسف بیداء

در روایاتی از پیامبر اکرم(ص)، یکی از نشانه های ظهور امام مهدی(ع)، خروج لشکری از شام به سمت مکه و فرو رفتن آنها در سرزمینی به نام بیداء (بیابانی میان مکه و مدینه) معرفی شده که در منابع روایی به خسف بیداء شهرت یافته است.[۱۵] بنابر روایتی دیگر، امام علی(ع) درباره بخشی از آیه ۵۱ سوره سبأ (وَ لَوْ تَرىٰ إِذْ فَزِعُوا فَلاٰ فَوْتَ وَ أُخِذُوا مِنْ مَكٰانٍ قَرِيبٍ)، به سفیانی اشاره کرده و تصریح کرده که ۹ ماه بر شام حکومت می کند و پس از آنکه به سوی مدینه لشکرکشی می کند، در بیداء، خداوند او را در زمین فرو می برد.[۱۶]

شخصیت سفیانی؛ واقعی یا نمادین؟

سید محمد صدر (درگذشت: ۱۳۷۷ش) از مراجع تقلید قرن چهاردهم شمسی در کتاب تاریخ الغیبه الکبری، سفیانی را نماد انحراف در جامعه اسلامی دانسته است.[۱۷] البته در پاسخ او گفته شده که رمزی دانستن علائم ظهور خلاف ظاهر احادیث بوده[۱۸] و سبب می شود که کارکرد علائم ظهور که شناخت امام مهدی(عج) از مدعیان دروغین است،[۱۹] لغو باشد.[۲۰]

جستارهای وابسته

• سید خراسانی


• قیام یمانی


• سید حسنی


• نبرد قرقیسیا

پانویس

1.

• ابن طاووس، التشریف بالمنن، ۱۴۱۶ق، ص۲۹۶؛ فتلاوی، علامات المهدی المنتظر، ۱۴۲۱ق، ص۲۷۹.


• 
  
  • شوشتری، احقاق الحق، ۱۴۰۹ق، ص۵۶۷؛ فتلاوی، علامات المهدی المنتظر، ۱۴۲۱ق، ص۳۳۷.
  
  



• 
  
  • تاج الدین، المجالس المهدویة، ۱۴۳۷ق، ص۲۲۳.
  
  


• 
  
  • شوشتری، احقاق الحق، ۱۴۰۹ق، ص۵۶۷؛ فتلاوی، علامات المهدی المنتظر، ۱۴۲۱ق، ص۳۳۷؛ تاج الدین، المجالس المهدویة، ۱۴۳۷ق، ص۲۲۳.
  
  


• 
  
  • مقدسی، عقد الدرر، ۱۴۲۸ق، ص۱۲۸.
  
  


• 
  
  • مقدسی، عقد الدرر، ۱۴۲۸ق، ص۱۱۶.
  
  


• 
  
  • برای نمونه نگاه کنید به: ابن طاووس، التشریف بالمنن، ۱۴۱۶ق، ص۱۱۵ - ۱۱۷؛ مقدسی، عقد الدرر، ۱۴۲۸ق، ص۷۶.
  
  


• 
  
  • نگاه کنید به: علامه مجلسی، بحار الانوار، ۱۴۰۳ق، ج۵۲، ص۲۰۵.
  
  


• 
  
  • علامه مجلسی، بحار الانوار، ۱۴۰۳ق، ج۵۲، ص۲۱۵.
  
  


• 
  
  • شیخ صدوق، کمال الدین، ۱۴۲۹ق، ج۲، ص۶۷۸، ح۵؛ ص۶۸۰، ح۱۴ و ۱۵.
  
  


• 
  
  • شیخ صدوق، کمال الدین، ۱۴۲۹ق، ج۲، ص۶۷۸، ح۵.
  
  


• 
  
  • حمیری، قرب الإسناد، ص۳۷۴، ح۱۳۲۹.
  
  


• 
  
  • نعمانی، الغیبة، [۱۳۹۷ق]، ص۳۰۲.
  
  


• 
  
  • نعمانی، الغیبه، [۱۳۹۷ق]، ص۳۶۹.
  
  


• 
  
  • ابن طاووس، التشریف بالمنن، ۱۴۱۶ق، ص۱۵۸، ح۲۰۵ و ۲۰۶.
  
  


• 
  
  • نعمانی، الغیبه، [۱۳۹۷ق]، ص۳۰۵.
  
  


• 
  
  • صدر، تاریخ الغیبة الکبری، ۱۴۱۲ق، ص۴۸۴.
  
  


• 
  
  • محمدی ری شهری، دانشنامه امام مهدی، ۱۳۹۳ش، ج۷، ص۴۶۰.
  
  


• 
  
  • محمدی ری شهری، دانشنامه امام مهدی، ۱۳۹۳ش، ج۷، ص۴۱۴-۴۱۵.
    *
  
  

1. محمدی ری شهری، دانشنامه امام مهدی، ۱۳۹۳ش، ج۷، ص۴۶۰.

منابع

• ابن طاووس، علی بن موسی، التشریف بالمنن فی التعریف بالفتن: یا الملاحم والفتن، اصفهان، گلبهار، ۱۴۱۶ق.


• تاج الدین، مهدی، المجالس المهدویة، قم، مؤسسة المکتبة الحیدریة، ۱۴۳۷ق.


• حمیری، عبدالله بن جعفر، قرب الإسناد، قم، مؤسسة آل البیت، ۱۴۱۳ق.


• شوشتری، نورالله بن شریف الدین، احقاق الحق و ازهاق الباطل، با مقدمه شهاب الدین مرعشی نجفی، قم، مکتبة آیة الله العظمی المرعشی النجفی، ۱۴۰۹ق.


• شیخ صدوق، محمد بن علی، کمال الدین و تمام النعمة، تحقیق علی اکبر غفاری، قم، مؤسسة النشر الإسلامی، ۱۴۲۹ق.


• صدر، سید محمد، تاریخ الغیبة الکبری، بیروت، دارالتعارف للمطبوعات، ۱۴۱۲ق.


• علامه مجلسی، محمدباقر، بحار الأنوار الجامعة لدرر أخبار الأئمة الأطهار، بیروت، مؤسسة الوفاء، ۱۴۰۳ق/۱۹۸۳م.


• فتلاوی، مهدی حمد، علامات المهدی المنتظر علیه السلام فی خطب الامام علی علیه السلام و رسائله و احادیثه، بیروت، دار الهادی، ۱۴۲۱ق/۲۰۰۱م.


• محمدی ری شهری، محمد، دانشنامه امام مهدی(عج) بر پایه قرآن (ج۷)، حدیث و تاریخ، قم، مؤسسه علمی فرهنگی دارالحدیث، ۱۳۹۳ش.


• مقدسی شافعی سلمی، یوسف بن یحیی، عقد الدرر فی أخبار المنتظر، تحقیق عبدالفتاح محمد حلو، تصحیح علی نظری منفرد، قم، مسجد جمکران، ۱۴۲۸ق.


• نعمانی، محمد بن ابراهیم، الغیبة، تصحیح علی اکبر غفاری، تهران، مکتبة الصدوق، [۱۳۹۷ق].

• ن


• ب


• و

امام مهدی عجل الله تعالی فرجه

نام ها و القاب | کنیه ها و لقب های امام مهدی(ع) • مهدی • قائم آل محمد • اباصالح • ناحیه مقدسه • بقیةالله • منتظر • ابوالقاسم
بستگان | امام عسکری (پدر) • امام هادی (پدربزرگ) • نرجس (مادر) • حکیمه (عمه پدر) • جعفر کذاب (عمو) • سید محمد (عمو)
نواب اربعه | عثمان بن سعید • محمد بن عثمان • حسین بن روح • علی بن محمد سمری
مدعیان نیابت | ابومحمد شریعی • شلمغانی • احمد بن هلال کرخی • احمد الحسن
کتابشناسی | البیان • نجم ثاقب • العرف الوردی • الفصول العشرة • کمال الدین • کتاب الغیبة (نعمانی) • کتاب الغیبة (طوسی) • منتخب الاثر • سرور اهل ایمان • مکیال المکارم ← سایر
علائم ظهور | | حتمی | صیحه آسمانی •خروج سفیانی • قیام یمانی • خسف بیداء • قتل نفس زکیه
---|---
غیرقطعی | آخرالزمان • دجال • نبرد قرقیسیا • قیام خراسانی • پرچم های سیاه • قیام سید حسنی • شعیب بن صالح • طلوع خورشید از مغرب

مکان های منسوب | مسجد جمکران • کوه رضوی • ذی طوی • مسجد سهله • سرداب • جزیره خضراء • چاه عریضه • وادی یابس • مقام امام زمان (کربلا) • جابرسا • جابلقا
ملاقات کنندگان | حکیمه خاتون • سعد بن عبدالله اشعری قمی • احمد بن اسحاق قمی • علی بن مهزیار اهوازی • فهرست
زمان های مرتبط | نیمه شعبان • نهم ربیع الاول
ادعیه و زیارات | زیارت آل یاسین • زیارت ناحیه مقدسه • دعای ندبه • دعای عهد • دعای سلامتی امام زمان • دعای فرج • دعای اللهم عرفنی نفسک • نماز امام زمان • عجل فرجهم
وابسته | آیات مهدویت • موعودباوری • ولادت امام مهدی(عج) • طول عمر امام مهدی(عج) • غیبت • غیبت صغری • غیبت کبری • انتظار • تعجیل فرج • رجعت • توقیع • ظهور امام زمان • توقیعات امام مهدی(ع) • نیابت خاصه • نیابت عامه • اصحاب امام مهدی(ع) • فهرست آیات مهدویت • قیام امام مهدی(ع) • دوازده مهدی • حدیث وصیت • انجمن حجتیه • عریضه نویسی • بیداء • بازگشت عیسی • مدعیان مهدویت • ازدواج امام مهدی(ع) • سلام فرمانده • مرکز تخصصی مهدویت حوزه علمیه قم • بنیاد مهدویت و آینده پژوهی • مهدویت پژوهی • پیاده روی نیمه شعبان • حکومت امام زمان(ع) • توقیع اما الحوادث الواقعه
امامان شیعه(ع) • اعتقادات شیعه • شیعه

https://fa.wikishia.net/view/