به گزارش خبرگزاری مهر، کتاب مسالک وممالک نوشته ابراهیم اصطخری از متون مهم و معروف در علم جغرافیاست. اصطخری این کتاب را در سده چهارم هجری قمری، به زبان عربی نوشته است.

وی در این کتاب به توصیف سرزمین های جهان اسلام پرداخته و بر اساس وسعت، آن ها را به بیست اقلیم تقسیم کرده است.

ابواسحاق ابراهیم بن محمد فارسی اصطخری ، معروف به کرخی ، جغرافی دان پر آوازه سده چهارم هجری قمری (۱۰میلادی) است که از اهالی شهراستخر (اصطخر) استان فارس بوده و یکی از پایه گذاران دانش جغرافیا در جهان اسلام است .

نسخه خطی موزه ملی ایران از کهن ترین متن های دوره سلجوقی و کامل ترین نسخۀ ترجمه شده از کتاب المسالک والممالک است.

این کتاب به احتمال قوی در سده های پنجم یا ششم هجری قمری، به زبان فارسی به نام مسالک و ممالک ترجمه شده و سپس ابوالمحاسن محمد بن سعد بن محمد النخجوانی معروف به ابن ساوجی در سال ۷۲۶ هجری قمری آن را به خط نسخ بر کاغذ دولت آبادی در ۲۷۵ صفحه، در اصفهان کتابت کرده است.

این نسخه نفیس در اندازه ۲۲٫۹×۳۰٫۸ سانتی متر،دارای ۱۳ سرلوح مذهب مرصع، ۲۰ نقشۀ رنگی و ۲ نقشه سیاه و سفید، جلد مقوایی با پوششی چرم تیماج و لولادار با نقش ترنج ضربی مذهب است.

نسخه خطی ترجمه مسالک وممالک به شماره موزه ۳۵۱۵ در موزه باستان شناسی و هنر دوران اسلامی موزۀ ملی ایران نگه داری می شود.

این اثر ارزشمند به لحاظ محتوای علمی، جایگاهش در نثر فارسی و نقشه هایی که به صورت رنگی ترسیم شده، شایان مطالعه و استناد و دارای اهمیت فراوان است. این اثر گرانقدر در سال ۱۳۸۷ خورشیدی به پیشنهاد جمهوری اسلامی ایران به شمارۀ ۱۰۰۵ در فهرست کمیته ملی حافظۀ جهانی یونسکو به ثبت رسیده است.

اصطخری در مسالک وممالک ضمن توصیف هر یک از کشورها و سرزمین ها با ذکر مسافت ها و حدود آن ها، اطلاعات باارزشی در مورد محصولات بازرگانی، صنعت، اوضاع و احوال اقوام مختلف، و آثار تاریخی مانند دژها و آتشکده ها ارائه داده است. وسیع ترین بخش کتاب مربوط به سرزمین پارس (ایران) است .

نقشه خلیج فارس با عنوان صورة بحر فارس و نقشه ایران تحت عنوان صورة بارس، رنگی ترسیم شده که سیزده بندر ایرانی از جمله سیراف، هرمز و سه جزیره خارک، لافت و آوال(بحرین) در این نسخه به وضوع دیده می شود.