به گزارش خبرگزاری تسنیم از میامی، قدمت شهر میامی به بیش از یک هزار سال می رسد و در این سال ها قبایل مختلفی در این شهر زندگی می کرده اند.

این شهرستان از شمال به استان های گلستان و خراسان شمالی، از شرق به استان خراسان رضوی و از غرب به شهرستان شاهرود محدودشده است.

با توجه به قرار گرفتن این شهرستان در محور ارتباطی تهران- مشهد اهمیت ارتباطی و ترانزیتی آن از گذشته های دور موردتوجه بوده و وجود هفت کاروانسرای میامی، سپنج (جهان آباد)، میاندشت، عباس آباد، الحاک، صدرآباد و محمدآباد پل ابریشم نیز گواه این مدعا است.

مجموعه کاروانسرای میاندشت شامل سه کاروانسرا است که یکی از آن ها مربوط به دوره صفوی و دو کاروانسرای دیگر مربوط به دوره قاجار است. کاروانسرای میاندشت با داشتن سه باب آب انبار، مأمن مناسبی برای کاروانیان بوده و هر سه کاروانسرا از ویژگی های برجسته معماری دوره خود برخوردار هستند؛ چاپارخانه و تلگراف خانه ازجمله بناهای تاریخی این مجموعه است.

مجموعه کاروانسراهای میاندشت در فاصله ۴۵ کیلومتری شرق میامی قرار دارد و شامل ۳ کاروانسرا است. یکی در دورۀ صفوی و دوتای دیگر در دورۀ قاجار ساخته شده است. این مجموعه با دارا بودن مساحتی بالغ بر ۲۲ هزار مترمربع عرصه و ۱۰ هزار مترمربع اعیان به عنوان بزرگ ترین مجموعه کاروانسراهای ایران محسوب می شود.

کاروانسرای صفوی در غرب مجموعه قرار دارد و یکی از کاروانسراهای شاه عباسی است. پلان این کاروانسرا به صورت حیاط مرکزی و حیاط آن هشت ضلعی است. مصالح ساختمانی آن از آجر است.

حجره ها و رواق ها پیرامون حیاط و شترخوان ها در پشت رواق ها قرار دارند. دسترسی به شترخوان ها از سمت شمال و جنوب حیاط است. در قسمت بالای ورودی، شاه نشین با مقطع هشت ضلعی است و دسترسی به شاه نشین از طریق دو راه پله در طرفین دالان ورودی است.

در دورۀ قاجار به علت رونق زیارتی، بازرگانی و افزایش کاروان ها، دو کاروانسرای دیگر به این مجموعه اضافه شد. در شرق مجموعه، کاروانسرای قاجاری با پلان چهار ایوانی، دارای شاه نشین و سر درب ورودی است.

در وسط این کاروانسرا بارانداز ساخته شده که جهت نمایش و فروش کالا و تخلیه بار مورداستفاده قرار می گرفته است. کاروانسرای میانی رابط بین کاروانسرای صفوی و قاجاری است که در پیرامون آن، رواق ها و حجره ها و ایوانی قرار دارند و از آجرکاری های متنوع جهت پوشش طاق ها بهره برده اند. بر سر در این کاروانسرا کتیبه ای منظوم به تاریخ ۱۲۹۰ ه. ق است.

بانی این دو کاروانسرا حسین خان نظام الدوله، ایلخانی شاهسون، ملقب به «شهاب الملک» والی خراسان بوده است. این مجموعه علاوه بر موارد فوق دارای ۳ آب انبار، حمام، چاپارخانه و تلگراف خانه بوده است و در مجاورت قلعه قدیمی میاندشت شکل گرفته که هم اکنون بقایایی از برج و بارو و دیوارهای داخلی آن باقی مانده است. مساحت این قلعه ۵ هزار مترمربع است.

مؤلف مطلع الشمس در توصیف این سه کاروانسرا چنین می نویسد: در این مجموعه و بیرون آن، ۲۰ هزار نفر می توانند اقامت کنند. جهانگردان و مستشرقان بسیاری در این کاروانسرا اقامت و در سفرنامه های خود به آن اشاره کرده اند. هانری رنه د آلمانی این مجموعه را بزرگ ترین کاروانسرای راه مشهد- تهران دانسته و نوشته است که در این کاروانسرا، مانند شهر، دکان های قصابی و نانوایی و سراجی و غیره وجود دارد. در سفرنامه خراسان و کرمان -تألیفی به سال ۱۳۲۱- آمده که در اینجا تلگراف خانه دولتی دایر بوده است.

این مجموعه ارزشمند تاریخی، به شمارۀ ۱۴۳۹ در تاریخ ۱۴ شهریور ۱۳۳۶ ه. ش در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. کار مرمت و احیاء این مجموعه از سال ۱۳۷۴ آغاز و همچنان ادامه دارد. این کاروانسرا به دلیل قرار داشتن در کنار جاده اصلی تهران - مشهد و میان دو منطقۀ حفاظت شده خوارتوران در جنوب و منطقه حفاظت شدۀ خوش ییلاق در شمال از طبیعتی زیبا و گونه های گیاهی و جانوری موردعلاقه گردشگران داخلی و خارجی برخوردار است. رصد آسمان شب از دیگر جاذبه های گردشگری این مجموعه به شمار می رود.

انتهای پیام/