به گزارش خبرنگار فرهنگی خبرگزاری تسنیم، امام کاظم علیه السلام در روایتی به چهار علمی که یادگیری آنها ضرورت هر انسانی است اشاره کردند. در این روایت می خوانیم «وجدت علم الناس فی أربع: أولها أن تعرف ربک، والثانیة أن تعرف ما صنع بک، و الثالثة أن تعرف ما أراد منک، و الرابعة أن تعرف ما یخرجک عن دینک.» یعنی تمام علوم مردم را در چهار مورد شناسایی کرده ام:

اولین آن ها این است که پروردگار خود را بشناسی (و نسبت به او شناخت پیدا کنی) أن تعرف ربک

دوم اینکه بدانی با تو چه کرده (چگونه تو را آفریده است) أن تعرف ما صنع بک

سوم اینکه بدانی از تو چه خواسته (برای چه آفریده شده ای و منظور چه بوده است؟) أن تعرف ما أراد منک

چهارم اینکه معرفت پیدا کنی به آن چیزهایی که سبب می شود از دین و اعتقادات خود منحرف شوی (یعنی راه خوشبختی و بدبختی خود را بشناسی و در جامعه چشم و گوش بسته حرکت نکنی) أن تعرف ما یخرجک عن دینک.

اما موضوع معرفت رب، مسئله ای است که در سایر احادیث بر لزوم آن تأکید شده است. امام صادق علیه السلام در روایتی به نقل از رسول خدا فرمود: «اطلبوا العلم و لو بالصین»؛ یعنی علم را بجویید هرچند در چین (نقطه ای دوردست) باشد. بعد امام ادامه داد: و هو علم معرفة النفس و فیه معرفة الرب عز و جل؛ یعنی این همان، علم معرفت نفس است که در آن معرفت پروردگار عز و جل است، همچنان که پیامبر فرمود «من عرف نفسه فقد عرف ربه»؛ یعنی هرکه نفس خود را علم یافت، پروردگارش را شناخته است. بر این اساس، شناخت ابعاد و جنبه های مختلف انسان، مقدمه و لازمه ی معرفت پروردگار است.

موضوع دوم، معرفت نسبت به چگونگی آفرینش انسان است، همان موضوعی که در فراز قبلی به آن اشاره و مقدمه ی معرفت پروردگار شمرده شد. ساحت های وجودی انسان شامل جسم، غرائز، عواطف، احساسات، جسم برزخی و روح است.

موضوع سوم، شناخت مأموریت انسان در نظام الهی و نظام خلقت است، مأموریتی که عمده ی آن را در احادیث عالم ذر مشاهده می کنیم.

موضوع چهارم، مراقبت نسبت به عدم خروج از دین است که در چارچوب تفکر قرآنی، در وهله ی اول، شیطان مهم ترین عامل ضلالت انسان محسوب می شود. در وهله ی بعد، ایادی او یعنی حزب الشیطان یا همان شیاطین جنی و انسی با شرایط منفی که در بسترهای مختلف ایجاد می کنند، زمینه ی انحراف را فراهم می آورند. در کنار این موارد، نفس انسان بدترین دشمن انسان شمرده می شود.

انتهای پیام/