به گزارش خبرنگار فرهنگی باشگاه خبرنگاران پویا، عصر امام محمدباقر(ع) و امام صادق(ع) در تاریخ حدیث شیعه به «عصر طلایی حدیث» شناخته می شود. امام باقر(ع) با علم کاملی که از اوضاع و شرایط زمان خویش داشت، در جهت شناختن اساس فکری جامعه، نهضتی علمی، فقهی، فلسفی و کلامی بنیاد نهاد. تبیین نظریه امامت به شکل کامل آن و مبارزه با افکار توجیه گرای مرجئه و سایر جنبش های انحرافی بخشی از اقدامات آن حضرت است، از این جهت احادیث و روایت هایی که از این دو امام بزرگوار باقی مانده است، در مقایسه با سایر امامان بسیار زیاد است.

برپایی جلسات مناظره با ادیان و مذاهب مختلف از شیوه هایی بود که امام محمد باقر (ع) در گسترش علم پیش گرفتند تا گوشه ای از علم بی کران اهل بیت وحی را در معرض همگان قرار دهند و از این طریق اهل حق را به صراط مستقیم الهی دعوت کنند. بازخوانی این مناظرات ضمن آنکه می تواند ما را با علم بی کران اهل بیت آشنا کند، شیوه مناسبی را برای فراگیری مدل مناظره با اهل باطل فرا روی اندیشمندان قرار می دهد.

درباره یکی از مناظرات امام باقر(ع) می خوانیم:

« قتاده بن دعامه» به حضور امام علیه السلام رسید. امام به او فرمود: فقیه اهل بصره تویی؟ عرض کرد: بله، اینطور می گویند. امام فرمود: به من گفته اند که تو تفسیر قرآن می گویی. عرض کرد: بله؛ امام فرمود: تفسیر تو از روی علم است یا جهل؟! عرض کرد: نه، از روی علم است. امام فرمود: خدای تعالی در سوره سبا می فرماید: «و قدرنا فیها السیر سیروا فیها لیالی و أیاما آمنین؛ و در میان آنها مسافت را به اندازه مقرر داشته بودیم. در این [راه]ها، شبان و روزان آسوده خاطر بگردید.» (سبأ آیه۱۸)

قتاده گفت: این آیه درباره کسی است که از خانه خود با زاد و توشه و مرکب حلال به سوی خانه کعبه حرکت می کند. خداوند می فرماید او در امن و امان است تا به خانه خود برگردد.



امام باقر علیه السلام فرمود:« آیا تا به حال پیش نیامده کسی با زاد و توشه ی حلال به زیارت خانه خدا برود ولی در راه، دزدان او را بگیرند و اموالش را ببرند و او را چنان بزنند که دیگر نتواند به راه خود ادامه دهد؟» قتاده گفت: چرا؛ امام فرمود: وای بر تو ای قتاده، اگر قرآن را از پیش خود تفسیر کنی! (یعنی تو که گفتی هر کس به سوی خانه ی خدا برود، تا موقع برگشتن در امان است، پس این همه دزدی ها و غارت ها در راه و در داخل شهر مکه چیست؟) در این صورت هم خودت هلاک شده ای و هم دیگران را هلاک کرده ای.

این آیه در مورد کسی است که از خانه خود با زاد و توشه ی حلال حرکت کند و به زیارت خانه خدا بیاید و به حق ما ائمه معصومین آگاه باشد و قلبش ما را طلب کند و در سرش هوای ما باشد. همان طور که خدای تعالی هم فرموده: «فاجعل أفئدة من الناس تهوی إلیهم؛ پس دل های برخی از مردم را به سوی آنان گرایش بده» (سوره ابراهیم آیه ۳۷)

در این آیه منظور خداوند شوق خانه ی کعبه نیست وگرنه می فرمود: «تهوی إلیه». ابراهیم عرض می کند خدایا دلهای گروهی از مردم را متوجه خاندان من بکن منظورش دوست داشتن خانه نیست اگر منظور خانه بود می فرمود (تهوی الیه) دوست بدارند آن را نه اینکه بفرماید (تهوی إلیهم) دوست بدارند آنها را بخدا سوگند منظور از دعای ابراهیم ما بودیم که اگر با دل ما را دوست داشته باشند حج آنها قبول میشود و گر نه قبول نخواهد شد اگر چنین بود آن وقت از عذاب جهنم در روز قیامت ایمن خواهد. قتاده عرضکرد بخدا دیگر همین طور تفسیر خواهم کرد. فرمود ای قتاده، منظور قرآن را کسانی درک می کنند که با آنها صحبت شده و طرف خطاب قرآن هستند. (الکافی (ط - الإسلامیة)، ج۸، ص۳۱۱)

دخل قتادة بن دعامة علی أبی جعفر ع فقال یا قتادة أنت فقیه أهل البصرة فقال هکذا یزعمون فقال أبو جعفر ع بلغنی أنک تفسر القرآن فقال له قتادة نعم فقال له أبو جعفر ع بعلم تفسره أم بجهل قال لا بعلم فقال له أبو جعفر ع فإن کنت تفسره بعلم فأنت أنت علی أبی جعفر ع فقال یا قتادة أنت فقیه أهل البصرة فقال هکذا یزعمون فقال أبو جعفر ع بلغنی أنک تفسر القرآن فقال له قتادة نعم فقال له أبو جعفر ع بعلم تفسره أم بجهل قال لا بعلم فقال له أبو جعفر ع فإن کنت تفسره بعلم فأنت أنت فقال قتادة ذلک من خرج من بیته بزاد حلال و راحلة و کراء حلال یرید هذا البیت کان آمنا حتی یرجع إلی أهله فقال أبو جعفر ع نشدتک الله یا قتادة هل تعلم أنه قد یخرج الرجل من بیته بزاد حلال و راحلة و کراء حلال یرید هذا البیت فیقطع علیه الطریق فتذهب نفقته و یضرب مع ذلک ضربة فیها اجتیاحه قال قتادة اللهم نعم فقال أبو جعفر ع ویحک یا قتادة إن کنت إنما فسرت القرآن من تلقاء نفسک فقد هلکت و أهلکت و إن کنت قد أخذته من الرجال فقد هلکت و أهلکت ویحک یا قتادة ذلک من خرج من بیته بزاد و راحلة و کراء حلال یروم هذا البیت عارفا بحقنا یهوانا قلبه کما قال الله عز و جل- فاجعل أفئدة من الناس تهوی إلیهم و لم یعن البیت فیقول إلیه فنحن و الله دعوة إبراهیم ع التی من هوانا قلبه قبلت حجته و إلا فلا یا قتادة فإذا کان کذلک کان آمنا من عذاب جهنم یوم القیامة قال قتادة لا جرم و الله لا فسرتها إلا هکذا فقال أبو جعفر ع ویحک یا قتادة إنما یعرف القرآن من خوطب به.

انتهای پیام/