به گزارش خبرنگار فرهنگی خبرگزاری تسنیم، روز دهم ذی الحجه از مهم ترین اعیاد مسلمانان در کنار عید فطر و غدیر شمرده می شود. این عید از آن جهت که روز قرب بیشتر بندگان به خداوند متعال است، «قربان» و از آن جهت که حیوانات حلال گوشت (شتر، گاو، بز، گوسفندی و …) به خاطر حفظ شعائر الله ذبح می شوند، «یوم النحر» و از آن رو که سراسر نور و رحمت است، «عید الأضحی» اطلاق می شود.

«نحر» در لغت عربی به بالای سینه و زیر گلو را گویند و به همان معنای مصطلح ما «ذبح» است؛ در قرآن یک بار از این واژه استفاده شده که آن هم در سورۀ کوثر است، آنجا که می فرماید «إنا أعطیناک الکوثر؛فصل لربک و انحر»؛ یعنی خداوند در عوض عطای کوثر به رسول الله صلی الله علیه و آله که مصداق أتم آن، عطای حضرت فاطمه سلام الله علیها است، می فرماید دو کار انجام بده: برای پروردگارت نماز بخوان و بعد قربانی کن.

«قربان» نیز از «قرب» می آید؛ در فرهنگ اسلامی به هر چیزی که سبب «قرب» و نزدیکی انسان به خدا شود واژۀ «قربان» اطلاق می شود. به عنوان نمونه در روایتی از امام رضا علیه السلام می خوانیم: «الصلاة قربان کل تقی؛ نماز نزدیک کننده متقیان به خداوند متعال است.» این واژه در سه جای قرآن و به همان معنای «تقرب» آمده است:

۱- در آیۀ۱۸۳ آل عمران: «الذین قالوا إن الله عهد إلینا ألا نؤمن لرسول حتی یأتینا بقربان تأکله النار قل قد جاءکم رسل من قبلی بالبینات و بالذی قلتم فلم قتلتموهم إن کنتم صادقین»؛ یعنی «کسانی که گفتند: خدا به ما سفارش کرده است که به هیچ پیامبری ایمان نیاوریم تا برای ما [ به نشانه صدق نبوتش ] یک قربانی بیاورد که آن را آتش [ غیبی ] بسوزاند، بگو : پیش از من رسولانی دلایل روشن و آنچه گفتید برای شما آوردند؛ اگر صادقید پس چرا آنان را کشتید؟»

۲- در آیۀ۲۷ سورۀ مائده که دربارۀ ماجرای هابیل و قابیل است که خداوند عمل یکی را پذیرفت و دیگری را نپذیرفت: «و اتل علیهم نبأ ابنی آدم بالحق إذ قربا قربانا فتقبل من أحدهما و لم یتقبل من الآخر قال لأقتلنک قال إنما یتقبل الله من المتقین»؛ یعنی «وداستان دو پسر آدم را [ که سراسر پند و عبرت است ] به درستی بر آنان بخوان، هنگامی که هر دو نفر با انجام کار نیکی به پروردگار تقرب جستند، از یکی پذیرفته شد و از دیگری قبول نشد. [برادری که عملش پذیرفته نشد از روی حسد و خودخواهی به برادرش ] گفت : بی تردید تو را می کشم . [ او ] گفت : خدا فقط از پرهیزکاران می پذیرد.»

۳- در آیۀ۲۸ احقاف: «فلو لا نصرهم الذین اتخذوا من دون الله قربانا آلهة بل ضلوا عنهم و ذلک إفکهم و ما کانوا یفترون»؛ پس چرا معبودانی که به جای خدا انتخاب کردند به گمان اینکه آنان را به خدا نزدیک کند، آنان را [هنگام نزول عذاب ] یاری نکردند بلکه [گم شدند و ] از دستشان رفتند، این بود [ سرانجام ] دروغشان و آنچه را همواره افترا می زدند.»

بنابراین استعمال دو مفهوم «نحر» و «قربان» برای روز دهم ذی الحجه دو معنای متفاوت را شامل می شود، منتها چون ذبح در روز عید آن چیزی است که به واسطه اش و با استفاده از او، انسان خود را به خدا نزدیک می کند، «قربانی» نیز اطلاق می شود، منتها طبق آیات قرآن، قربانی از اهل تقوا پذیرفته می شود و سبب قرب عبد به معبود می شود و اساسا انجام هر عملی باید موجبات قرب را فراهم آورد.

انتهای پیام/