ایسنا/اصفهان در تقویم ایران باستان، هفدهمین روز از هر ماه را روز سروش نام نهاده اند و هفدهم فروردین که نخستین روز سروش در هر سال است، «جشن سروشگان» را برگزار می کردند که جشن ایزد پیام آور خداوند و نگاهبان بیداری بوده است و ایرانیان در این روز به نیایش پروردگار پرداخته و به نیایشگاه می رفتند.

در متون کهن، سروشگان، یکی از ایزدان بزرگی است که مامور بر نظم جهان و نگهبان پیمان ها است. او زمزمه کردن و نیایش را به مردم آموخت و پیش از طلوع آفتاب، مردم را برای نیایش پروردگار فرا می خواند.

«یشت یازدهم» از ایزد سروش می گوید. او نخستین کسی است که به ستایش خداوند و نیایش امشاسپندان پرداخت. اولین کسی بود که آیین های مذهبی به جا آورد و پنج گات های زرتشت را بسرود.

ایرانیان بر این باور بودند که ایزد سروش، نیروهای اهریمنی همچون خشم، خواب و تنبلی و دروغ را از جهان برداشته و همراه با دو ایزد باستانی مهر و رشن، رفتار و کردار انسان ها را سنجیده و به نیکوکاران پاداش و به بدکاران کیفر می دهد.

ابوریحان بیرونی در کتاب« آثار الباقیه عن القرون الخالیه»، نوشته که «روز هفدهم، سروش روز است و سروش اولین کسی است که در این روز به زمزمه امر کرد که اشاره کردن به وسیله آواز آهسته است نه به صورت کلام قابل فهم و این، روز مبارکی در هر ماه است».

برخی متون نوشته اند که سروش همان، جبرئیل است و شب که مردم در خواب هستند، سه مرتبه با جن می جنگد و ساحران را عذاب می دهد و شب برای طلوع و پیدایش او روشن و آبها گوارا می شود و هر صبحگاه خروس ها برای طلوع او آواز می خوانند.

یکی از این سه مرتبه، طلوع فجر است که نباتات در آن هنگام نمو می کنند و به اهتزاز در می آیند و مرغ به آواز می آید و بیمار، روحی تازه می یابد و شخص غمگین رفع غم می کند و مسافر به مأمنی می رسد و زمان، خوش و خرم می شود.

ابوالقاسم فردوسی در خصوص روز سروش می گوید:

روز سروش است که گوید سروش باده خور و نغمه مطرب نیوش

سروش در شاهنامه فردوسی، اولین موجود ماورالطبیعی است که به یاری کیومرث آمده و او را از توطئه اهریمن و خزروان دیو آگاه می کند و پس از کشته شدن سیامک دوباره بر کیومرث ظاهر شده و او را به ترک سوگ یک ساله امر کرده و به جنگ با اهریمن و دیوها دعوت می کند.

همچنین زمانی که خسرو پرویز برای فرار از دست بهرام چوبین به کوه پناه برد و از خداوند جهان یاری خواست، سروش شبیه به انسانی سوار بر اسب با لباسی سبز، ظاهر شد و پس از عبور او از میان دشمنان، به او مژده حکومت داد.

انتهای پیام