ایسنا/خراسان رضوی یک پژوهشگر و باستان شناس خراسانی گفت: دشت جوین تنها خاستگاه و جایگاه بزرگمردان سیاست و تاریخ نبود بلکه فقها، ادبا و عرفایی نیز از این دیار برخاستند و به آن حوزه ها رونق دادند و آثار ارزشمندی از خود به یادگار گذاشتند.

رجبعلی لباف خانیکی در گفت وگو با ایسنا اظهار کرد: شخصیت هایی مانند «امام الحرمین جوینی»، متکلم و فقیه، «محمدالحاتمی الجوینی»، محدث و متقی، «حسین بن علی الجوینی»، از مشایخ بزرگ، «سعدالدین حموی جوینی»، عارف و «مولانا معین الدین جوینی»، عارف و نویسنده، از جمله شخصیت های بزرگی بودند که از این دیار برخاستند.

وی افزود: یک شخصیت شاخص دیگر نیز که در دشت جوین نام آور و مدفون شد و با این که از دیار دور به این وادی آمده بود، چنان خاطره خردمندانه ای در تاریخ جوین از خود به جای گذاشت که هنوز آرامگاهش زیارتگاه مریدان او و دوستداران علم و عالم است.

این پژوهشگر خراسانی ادامه داد: آن شخصیت والا «اشرف الدین ابومحمدحسن بن محمد حسینی غزنوی» ملقب به «اشرف» و معروف به «سیدحسن غزنوی» است. حسن غزنوی از عالمان، واعظان، فصیحان و شاعران معروف قرن ششم هجری قمری بود که مغضوب «بهرامشاه غزنوی» واقع و از غزنین رهسپار مکه و بغداد شد و پس از بغداد به همدان رفت و سپس به خراسان آمد و در نهایت در قصبه «آزادوار» از ولایت جوین در سال ۵۶۵ هجری قمری وفات یافت.

لباف خانیکی تصریح کرد: دیوان اشعار سیدحسن غزنوی ۴۰۰۰ بیت دارد و شامل قصائد، غزلیات و ترجیعات در انواع موضوعات مانند مدح، رثا، وعظ و تغزل است. کلامش ساده، منسجم و خالی از ابهام است. مانند این بیت «هر دون که برخلاف تو گیرد قلم بدست/حقا که از نهیب تو دستش قلم شود». آرامگاه سیدحسن غزنوی در نزد اهالی آزادوار به مقبره «سید حسن غزنوی و سلطان حسن شاعر» نیز معروف است.

وی گفت: نقشه فعلی بنا هشت ضلعی است که بر سه ضلع شمالی، شرقی و غربی آن سه ایوان تعبیه شده و ایوان ضلع جنوبی در میان دو رواق یا ایوان عمیق دو طبقه ساخته شده است. از انتهای هر ایوان یک ورودی به درون باز می شود.

این پژوهشگر و باستان شناس خراسانی خاطرنشان کرد: اضلاع شمال شرقی، شمال غربی، جنوب شرقی و جنوب غربی هریک مشتمل بر سه ایوانچه دو طبقه است؛ در حالی که ابعاد و اندازه های آن یکسان نیست و این عدم تجانس موجب شده است که نقشه کلی بنا یک هشت ضلعی نامنظم باشد.

لباف خانیکی ادامه داد: به نظر می رسد بنا در دو مرحله ساخته شده باشد. در مرحله نخست در اوایل دوران ایلخانی هسته مرکزی با فضای داخلی مربع و چهارطاقی و نمای بیرونی هشت ضلعی با گنبدی به ارتفاع سه متر از بام که بر ساقه منشور کوتاه هشت ضلعی استقرار داشته، ساخته شده و در مرحله دوم مقارن دوران صفویه بر گرد آن ایوان ها و غرفه هایی ساخته شده است؛ در حالی که ابعاد آن ها با یکدیگر متفاوت است. بنا از آجر با ملات گل و گچ بر فراز تپه واره ای به گونه ای ساخته شده که بر دشت جوین مشرف و جلوه ای چشم نواز داشته باشد.

وی افزود: بر بالای سر در ورودی ضلع جنوبی کتیبه گچی مربع شکلی نصب شده که مضمون آن این است؛ «یا قاضی الحاجات یا کافی المهمات». نمای داخلی بنا ساده و دیوارها با طاق نماهای کم عمق از یکنواختی در آمده اما بر فراز گوشه ها ترمبه هایی احداث شده که مقرنس ها آن را زینت داده است.

این پژوهشگر و باستان شناس خراسانی گفت: بر فراز دیوار در نمای داخلی کتیبه ای گچی به شیوه ثلث به عرض ۳۵ سانتیمتر بنا را دور زده که آغاز آن «بسم الله الرحمن الرحیم» و ادامه آن «انا فتحنا لک آنجا مبینا» و چند آیه دیگر است. بر بالای کتیبه یک باند تزئینی با گل های چند پر به عرض پنج سانتیمتر بنا را آراسته است. در میانه بقعه صندوق چوبی به طول ۲۵۰ و عرض ۱۸۰ سانتیمتر اخیرا ساخته شده است.

لباف خانیکی ادامه داد: آرامگاه سید حسن غزنوی به شماره ۲۰۶۵ در فهرست آثار ملی به ثبت رسیده و نیازمند مراقبت است.

انتهای پیام