به گزارش خبرنگار قرآن و فعالیت های دینی خبرگزاری فارس به طور قطع و یقین هیچ انسانی را در کره زمین نمی توان پیدا کرد که خواهان دست یابی به سعادت و آرامش واقعی نباشد، معدود انسان هایی را می توان یافت که منکر این چنین آرزویی هستند، این دسته افراد نیز اگر به حقیقت وجودی خود رجوع نمایند خواهند دید که هیچگاه از سعادت و آرامش واقعی گریزان نیستند و از آن استقبال می کنند. عمده مشکل منکرین سعادت و خوشبختی ابدی، در گم کردن طریق و جاده سعادت است، اگر این دست افراد تصور صحیحی از جاده سعادت و حیات ابدی داشتند، به طور قطع و یقین در آن قدم نهاده و خواهان سعادت و آرامش ابدی بودند و آن را تمنا می کردند. در منابع روایی از پیامبر (ص) در توصیف بهشت نقل شده است: «فی الجنة ما لا عین رأت و لا اذن سمعت و لا خطر علی قلب بشر؛[۱]در بهشت چیزهایی هست که نه چشمی دیده و نه گوشی شنیده و نه به خاطر کسی گذشته».

شش صفت ممتاز و طلایی اهل بهشت در قرآن

هر چند در مقدمه بیان شد که همه انسان ها خواهان سعادت، آرامش و خوشبختی ابدی هستند، ولی با این وجود برای دست یابی به این مهم باید، شاخص ها و ویژگی های اهل بهشت را در دنیا تحصیل کرد. دنیا محل کسب و تحصیل نعمت ارزشمند سعادت ابدی و رسیدن به بهشت جاودان است، در این نوشتار تلاش داریم با تکیه بر رهنمودهای قرآنی به برخی از خصوصیات و ویژگی های طلایی و ممتاز اهل بهشت اشاره کنیم، کسانی که در دنیا همت گماشته و با تحصیل فضایل و کمالات اخلاقی خود را به درجه متقین و اهل بهشت رسانیده اند: «قل أ أنبئکم بخیر من ذلکم للذین اتقوا عند ربهم جنات تجری من تحتها الأنهار خالدین فیها و أزواج مطهرة و رضوان من الله و الله بصیر بالعباد؛[۲] بگو: آیا شما را به بهتر از اینها خبر دهم؟ برای کسانی که تقوا پیشه کرده اند، نزد پروردگارشان باغ هایی است که از زیر [درختان] آنها نهرها روان است؛ در آن جاودانه بمانند، و همسرانی پاکیزه و [نیز] خشنودی خدا [را دارند]، و خداوند به [امور] بندگان [خود] بیناست».

منش موحدانه و سبک زندگی توحیدی

یکی از مهم ترین و برجسته ترین عناصر سبک زندگی پرهیزکارانه، باور و اعتقاد به خدای متعال و التزام به منش موحدانه و برخورداری از عناصر طلایی و بارز زندگی توحیدی است. «الذین یقولون ربنا إننا آمنا فاغفر لنا ذنوبنا و قنا عذاب النار؛[۳] همان کسانی که می گویند: پروردگارا، ما ایمان آوردیم؛ پس گناهان ما را بر ما ببخش، و ما را از عذاب آتش نگاه دار». باور و اعتقاد به وجود و حضور باری تعالی در زندگی موجب شده است که این دسته افراد با تمام دل و جان متوجه پروردگار خود بوده و ایمان قلب آنها را روشن ساخته و به همین دلیل در برابر اعمال خویش به شدت احساس مسئولیت می کنند. باور و اعتقاد آنها اعتقادی صوری و ظاهری که سبب خضوع و خشوع نمی شود نیست.

صبر و استقامت پلی به سوی بهشت

دومین خصوصیت و ویژگی زندگی پرهیزکارانه برخورداری از اهرم و ویژگی صبر و استقامت است «الصابرین»[۴] صبر و استقامتی که در لایه های مختلف زندگی به خوبی خود را نشان می دهد، صبر بر عبادت و بندگی حق تعالی، صبر بر مصیبت و گرفتاری و صبر بر معصیت به گونه ای که در برابر خواهش های نفسانی و لذت های مادی و شیطانی مقاومت کرده و به راحتی وارد در مناطق ممنوعه الهی نمی شوند،[۵] همین روحیه استقامت و صبوری است که موجب شده اهل بهشت به آنها این چنین خوش آمد گویند: «سلام علیکم بما صبرتم فنعم عقبی الدار؛[۶] به آنان که وارد بهشت شدند می گویند: درود بر شما به [پاداش] آنچه صبر کردید. راستی چه نیکوست فرجام آن سرای!».

صبر کن ای دل که صبر سیرت اهل صفاست

چارهٔ عشق احتمال شرط محبت وفاست.

صداقت و راست کرداری

خدای متعال در آیه هفدهم سوره آل عمران ویژگی برجسته متقیان و اهل بهشت را صداقت بر می شمارد: «و الصادقین»؛ متقیان در حیات مادی با حسن عملکرد و رفتار اخلاق مدارانه به همگان ثابت کردند که به آنچه می گویند باور دارند و عمل می کنند، حسن رفتار و حسن نیت آنها به خوبی گواه بر صداقت است، همین امر موجب شده است در آیات دیگر برکات و آثار این صدق و راستگویی نوید بخش حیات سعادتمند باشد: «قال الله هذا یوم ینفع الصادقین صدقهم لهم جنات تجری من تحتها الأنهار خالدین فیها أبدا رضی الله عنهم و رضوا عنه ذلک الفوز العظیم؛[۷] خدا فرمود: این، روزی است که راستگویان را راستی شان سود بخشد. برای آنان باغ هایی است که از زیر [درختان] آن نهرها روان است. همیشه در آن جاودانند. خدا از آنان خشنود است و آنان [نیز] از او خشنودند. این است رستگاری بزرگ». که البته متأسفانه امروزه جوامع بشری از این وسیله ارزشمند آسمانی، و محک و میزان انسانی به شدت فاصله گرفته، پایه های زندگی، کسب و کار، روابط اجتماعی و بسیاری از امور زندگی را بر اساس نیرنگ و دروغ پی ریزی کرده اند، راستی و درستی از میان رفته بلکه آن را مانع پیشرفت خود به حساب می آورند.[۸]

خضوع و اطاعت پذیری در برابر باری تعالی

پنجمین ویژگی اهل بهشت را خدای متعال این چنین ذکر می فرماید: «و القانتین» اهل لغت این کلید واژه طلایی را این چنین معرفی و تبیین کرده اند: قانتین، از ماده «قنوت» به معنی خضوع در برابر پروردگار و هم به معنی مداومت بر اطاعت و بندگی تفسیر شده است.[۹] که در واقع این خضوع و اطاعت پذیری گویای عدم تکبر و استکبار است؛ چرا که تکبر و استکبار به هیچ وجه با اطاعت پذیری قابل جمع نیست.

انفاق و گشاده دستی کلید جلب رحمت الهی

از جمله برجسته ترین اوصاف و ویژگی های اهل بهشت برخورداری از روحیه سخاوتمندی و گشاده دستی است، موضوعی که در آیه هفدهم آل عمران به عنوان ویژگی پنجم اهل بهشت معرفی شده است:«و المنفقین؛ و (در راه او) انفاق می کنند». در واقع جود و سخاوت از بارزترین صفات و ویژگی پیامبران و اولیای الهی است، سخاوت شعاعی از کرامت و بزرگواری و عالی ترین صفت انسانی نزد باری تعالی است. فضیلت اخلاقی که در اهمیت آن این چنین نقل شده است: رسول اکرم(صلی الله علیه و آله): «السخی قریب من الله ، قریب من الناس، قریب من الجنة؛[۱۰]سخاوتمند به خدا، مردم و بهشت نزدیک است». در ایامی که جوامع انسانی با بحران ویروس کووید ۱۹ مواجه شده و بسیاری از کسبه و کارگران دچار مشکل مادی شده اند، و در فضایی که جامعه انسانی افراد بی بضاعت فراوانی را به خود شاهد هست، روحیه و فضیلت بهشتی سخاوتمندی و گشاده دستی موجب شکل گیری حماسه های شگفت انگیزی از جنس مواسات و ایثار و نوع دوستی و همیاری اجتماعی را به نمایش گذاشتند.

توبه و استغفار

یکی از مهمترین و ضروری ترین کارهایی که انسان را به رحمت و مغفرت الهی نزدیک می نماید مداومت بر استغفار و بازگشت به سوی باری تعالی است. استغفار کلید ورود به بهشت و اکسیری شگفت انگیز است که معجزه وار آثار و برکات مادی و معنوی شگرفی در حیات دنیوی و اخروی انسان بر جای می گذارد و زمینه وارد شدن در بهشت ابدی را برای انسان فراهم می کند، براساس رهنمودهای قرآن کریم بهترین زمان و موقعیت استغفار سحرگان است موضوعی که باری تعالی این چنین از آن یاد کرده است: «و المستغفرین بالأسحار؛[۱۱] و در سحرگاهان، استغفار می نمایند». در آن هنگام که چشم های غافلان و بی خبران در خواب است و غوغای جهان مادی فرو نشسته و به همین دلیل حالت حضور قلب و توجه خاص به ارزش های اصیل در قلب مردان خدا زنده می شود به پا می خیزند و در پیشگاه با عظمتش سجده می کنند و از گناهان خود آمرزش می طلبند و محو انوار جلال کبریایی او می شوند، و تمام ذرات وجودشان زمزمه توحید سر می دهد، و همانگونه که با طلوع صبح، ظلمت شب برچیده می شود و فیض عام پروردگار بر صفحه جهان می نشیند، آنها نیز به دنبال زمزمه های عاشقانه سحرگاهان همراه با طلوع صبح، پرده های ظلمت غفلت و گناه از دل هایشان برچیده می شود و انوار رحمت و مغفرت و معرفت الهی بر دل هایشان فرو می نشیند.[۱۲]

نویسنده: علی بیرانوند

پی نوشت ها:

[۱]. نهج الفصاحه ص ۵۹۰ ، ح ۲۰۶۰.

[۲]. آل عمران/۱۵.

[۳]. آل عمران/۱۶.

[۴]. همان/۱۷.

[۵]. کافی(ط-الاسلامیه) ج۲، ص۹۱، ح۱۵ . رسول اکرم صلی الله علیه و آله :«الصبر ثلاثة: صبر عند المصیبة، و صبر علی الطاعة و صبر عن المعصیة؛ صبر سه نوع است: صبر در هنگام مصیبت، صبر بر طاعت و صبر بر ترک گناه».

[۶]. رعد/۲۴.

[۷]. مائده/۱۱۹.

[۸]. عباس اسماعیلی یزدی، فرهنگ صفات، ص ۱۱۹.

[۹]. ر.ک: مفردات ألفاظ القرآن، کتاب العین، ج۵، ص۱۲۹.

[۱۰]. کافی(ط-الاسلامیه) ج۴ ، ص ۴۰ ، ح۹.

[۱۱]. آل عمران/۱۷.

[۱۲]. تفسیر نمونه، ج۲، ص۴۶۴.

انتهای پیام/