خبرگزاری مهر، گروه استان ها - بیت اله احمدی؛ «شهرداری مرند به عنوان اولین شهرداری الکترونیک در کشور معرفی شد»؛ این خبری بود که سال ۱۳۸۸ در رسانه های معتبر کشوری برجسته شد که افتخاری بزرگ نه تنها برای شهر تاریخی و فرهنگی مرند بلکه برای استان آذربایجان شرقی به شمار می رفت.

دفتر آمار و فناوری اطلاعات شهرداری ها و دهیاری های کشور، در سال ۸۸ شهرداری مرند را به عنوان شهرداری برتر در زمینه تحقق شهرداری الکترونیکی معرفی کرد؛ گفته می شد شهرداری مرند به منظور ارائه خدمات شهری آسان و بهینه به شهروندان و بهسازی امور مرتبط با مسائل شهری گام های جدی در خصوص توسعه فناوری اطلاعات و ارتباطات در مدیریت شهری و فرهنگسازی در این امر برداشته است.

شهرداری مرند در آن سال ها طی بازدید کارشناسان وزارت کشور، به عنوان شهرداری پایلوت برای اجرای طرح شهرداری الکترونیک انتخاب شد؛ در آن سال ها با همکاری بخش خصوصی در تامین امکانات نرم افزاری، سخت افزاری و تامین نیروی انسانی، در گام نخست دیتاسازی و جمع آوری تمامی اطلاعات مربوط به املاک شهر در آرشیو الکترونیکی اجرایی شد که با ارائه کد نوسازی به مالکان و نصب کامپیوتر لمسی در سالن شهرداری این امکان برای شهروندان فراهم شد تا اطلاعات مربوط به ملک خود را با وارد کردن کد به صورت پرینت دریافت کرده و حتی در صورت نیاز، با کارشناسان شهرداری ارتباط داشته باشند. در نهایت شهروندان می توانستند هرگونه در خواست و تقاضایی از جمله دریافت مجوز ساخت، پروانه کسب و … را از طریق نامه الکترونیک(ایمیل) به بخش مربوطه ارسال و پاسخ را هم از همین طریق دریافت کنند.

چرا شهرداری الکترونیک در مرند اجرایی نشد؟

اما اجرای طرح شهرداری الکترونیک در شهر مرند به کجا رسید؟ چرا این طرح پس از گذشت ۱۰ سال دیگر آنچنان که باید و شاید دنبال نمی شود؟ شهردار مرند در گفتگو با خبرنگار مهر، به این سوال پاسخ می دهد.

حسین کاوه می گوید:«پس از تشکیل سازمان شهرداری های کشور، طرح شهرداری الکترونیک همراه با طرح دولت الکترونیک در کشور آغاز شد که برای اولین بار در کشور، شهرداری مرند این طرح را به عهده گرفت.»

وی ادامه می دهد:«بخشی از هزینه این طرح را سازمان شهرداری ها و بخش دیگر را هم شهرداری مرند متقبل شد، اما با توجه به اینکه کار ناقص صورت گرفت، این طرح نهایی نشد و ناقص ماند.»

شهردار مرند با اشاره به اینکه به علت بدهی شهرداری مرند به شرکت مجری این طرح، پشتیبانی کامل صورت نمی گیرد، تصریح می کند: «سال گذشته مصوبه ای از شورای شهر مرند گرفتیم تا با اعتباری بالغ بر ۳۰۰ میلیون تومان، مشکل گذشته را حل کنیم.»

کاوه با بیان اینکه طرح شهرداری الکترونیک به صورت کامل در سال آینده فعال می شود، یادآور می شود:«سال آینده مشکل ما با شرکت مجری طرح، حل می شود تا به سمت تمام الکترونیک شدن خدمات شهرداری برویم.»

وی با بیان اینکه زیرساخت های الکترونیکی شدن نیز فراهم است، عنوان می کند:«سازمان همیاری واسطه بین شهرداری مرند و شرکت مربوطه است که کمی کار را مشکل کرده اما تلاش می کنیم در سال آینده این مشکل مرتفع شود.»

شهردار مرند همچنین با تشریح اهداف و چشم انداز شهرداری مرند اذعان می دارد:«شهرداری مرند سیاست ها و اهداف مختلفی دارد اما تاکنون تنها به ۵۰ درصد اهداف دست پیدا کرده ایم که یکی از آن اهداف، عملی کردن شهرداری الکترونیک است.»

وی با برشمردن برخی از برنامه های الکترونیکی شهرداری مرند تاکید می کند:«صدور پروانه های ساختمان، پایان کار، پاسخ به استعلامات، صدور فیش های نوسازی، صدور گواهی عدم خلافی به صورت الکترونیک انجام می گیرد اما در الکترونیکی کردن ماده ۱۰۰، صدور فیش های نوسازی و دیگر برنامه ها محدودیت داریم.»

کاوه در ادامه با اشاره به اینکه تمام سازمان های شهرداری به صورت آنلاین به هم وصل هستند، می گوید:« اعتبار سامانه الکترونیکی ارتباط مردمی ۱۳۷ برآورد شده که در اوایل سال آینده راه اندازی می شود.»

شهردار مرند در پایان تصریح می کند: «شهرداری مرند سومین شهرداری استان شناخته می شود و ۵ سازمان و بیش از ۴۰۰ پرسنل رسمی و قراردادی و پیمانی در اختیار دارد و ۱۵۰ نفر در بخش خدمات و فضای سبز که در اختیار بخش خصوصی است، فعالیت می کنند».

فعالیت سامانه ۱۳۷ با یک قلم و کاغذ!

جالب است بدانید، سامانه ۱۳۷ شهرداری مرند امروز در یک میز و صندلی خلاصه می شود که یک متصدی در اتاق نگهبانی محوطه ساختمان قدیمی شهرداری مرند نشسته! و به تلفن ها پاسخ می دهد، نه از رایانه ای خبر است نه از ثبت این تماس ها و این تمام تعریف شهرداری مرند از یک سامانه ارتباطات مردمی است!

سامانه الکترونیکی ارتباط مردمی شهرداری، چند سالی است که با هدف برقراری ارتباط مستقیم بین مردم و مسئولین مدیریت شهری در بسیاری از شهرها راه اندازی شده است، در این سامانه مردم به صورت شبانه روزی از طریق یکی از دو روش ارسال پیامک و یا ثبت از طریق سایت درخواست خود را به سامانه ارسال کرده و کد رهگیری دریافت می کنند؛ پس از ثبت درخواست و رسیدن به دست کاربر مرتبط با موضوع، پیگیری لازم صورت گرفته و نتیجه در سیستم ثبت و از طریق پیامک به اطلاع شهروند می رسد.

سامانه ۱۳۷ شهرداری مرند امروز در یک میز و صندلی خلاصه می شود که یک متصدی در اتاق نگهبانی محوطه ساختمان قدیمی شهرداری مرند نشسته! و به تلفن ها پاسخ می دهد، نه از رایانه ای خبر است نه از ثبت این تماس ها و این تمام تعریف شهرداری مرند از یک سامانه ارتباطات مردمی است!

همچنین شهروند می تواند در هر لحظه با ارسال کد رهگیری دریافت شده از وضعیت درخواست خود آگاهی پیدا کند، اما ارتباط مردمی در شهرداری مرند، همچنان به شکل سنتی است و خبری از سامانه مدیریت شهری نیست، به این صورت که مردم طی تماس تلفنی با شماره ۱۳۷، مشکلات و درخواست ها و پیشنهادات و انتقادات و حتی پیام های تقدیر و تشکر خود را به این مرکز اعلام می کنند؛ یک متصدی، این پیام ها را به صورت کتبی روی کاغذ ثبت کرده! و سپس بلافاصله به نواحی شهرداری اعلام می کند تا پیگیری شود.

در این ارتباط، خبری از ثبت درخواست های مردم و نتیجه اقدامات صورت گرفته نیست و اگر کسی بخواهد بعد از چند روز اقدامات صورت گرفته در این مرکز را رصد کند، در عمل چیزی برای مشاهده و بررسی وجود ندارد.

این در حالی است که امروزه ارتباط الکترونیکی شهروندان با مسئولان آن هم در حوزه مدیریت شهری، یکی از فرصت های طلایی و ساده برای تکریم ارباب رجوع و عملی کردن انتظارات و درخواست های مردمی است.

انتظار می رود، مرکز ۱۳۷ شهرداری مرند از مرکز ارتباطات مردمی به مرکز هدایت، کنترل و ساماندهی نیازها و معضلات شهری ارتقاء یابد، شهرداری ای که عنوان اولین شهرداری الکترونیک کشور را به یدک می کشد، چرا باید دارای سامانه کاغذی و خودکاری باشد؟!

شهر الکترونیک، راهگشای توسعه بی قواره مرند

اما کارشناس ارشد جغرافیا و برنامه ریزی شهری، در گفتگو با خبرنگار مهر، ابراز می دارد:«شهر مرند به عنوان شهر «میانه اندام» در سلسله مراتب شهری با جذب جمعیت مازاد پیرامون، در طول سال های ۶۵ تا ۸۵ همواره بر رشد فیزیکی خود افزوده است.»

مهدی ملازاده ادامه داد: «در فرآیند توسعه شهری آنچه اتفاق افتاده، تبدیل توسعه شکل ارگانیک به الگوی توسعه بی قواره و لجام گسیخته است؛ به طوری که نتیجه بررسی مدل های مختلف و بررسی تصاویر ماهواره ای، سهم بالایی از رشد به علت گستردگی و بی قوارگی شهری را تایید می کند، همچنین بررسی تصاویر ماهواره ای چند زمانه، نشان دهنده تبدیل کاربری های باغات، کشاورزی به ویژه بایر به فضای ساخته شده شهری است.»

وی با اشاره به نتایج حاصل از روش های پیش بینی توسعه آتی مرند، برای سال های آتی خاطرنشان کرد: «این روش های پیش بینی نشان دهنده گسترش فضایی در سال های آتی به صورت اسپرال و تبدیل کاربری های دیگر به زمین های ساخته شده است که افزایش مساحت مرند را به دنبال دارد، برای کاهش مشکلات گستردگی شهری، ایده شهر الکترونیک با تاکید بر توانمندی های سیستم اطلاعات جغرافیایی با خلق فضاهای مجازی می تواند راهگشا باشد».

کاهش مراجعات حضوری مطالبه جدی شهروندان

یکی از شهروندان مرندی به خبرنگار مهر می گوید:«چندی پیش با سامانه ۱۳۷ شهرداری مرند تماس گرفتم تا درخواست جمع آوری سگ های ولگرد در خیابان های شهر را به مسئولان شهرداری اطلاع دهم، بعد از سه بار تماس و برقراری ارتباط، اما تاکنون این مشکل در منطقه ما حل نشده است».

یکی دیگر از شهروندان که ساکن یکی از شهرک های مرند است نیز می گوید:«برای کوچک ترین کار باید حضوری به شهرداری مراجعه کنیم که هم وقت گیر است و هم باعث ایجاد ترافیک در شهر می شود.»

وی از شهردار مرند و مسئولان می خواهد تا با الکترونیکی کردن خدمات دولتی به ویژه شهرداری، مراجعه حضوری و بروکراسی و کاغذبازی اداری را حذف کنند.

عملی شدن طرح شهرداری الکترونیک در شهر مرند، می تواند صدها موضوع در بخش ها و حوزه های مختلف شهرداری در خدمات شهری، حمل و نقل ترافیک، فرهنگی و اجتماعی، مالی و اداری، شهرسازی و معماری، فنی و عمرانی و بسیاری موضوعات دیگر را دربرگیرد.

مشارکت در تصمیم گیری های شهری، افزایش کیفیت خدمات شهرداری و کاهش مراجعات حضوری شهروندان برای پیگیری درخواست ها از جمله فواید و نتایج الکترونیکی شدن خدمات شهرداری است.