مجله فارس پلاس: سیل خوزستان سومین هفته خود را پشت سر گذاشته و همچنان اخبار مختلف از زیر آب رفتن بعضی مناطق و مقاومت سایر مناطق به گوش می رسد. بزرگی فاجعه باعث شده تا حرف و حدیث های زیادی هم درباره آن شکل بگیرد. در این گزارش سعی کرده ایم به تعدادی از مهم ترین سوالات موجود درباره اتفاقات خوزستان پاسخ دهیم.



۱- ماجرای سیل های پیاپی در خوزستان چیست؟

غرب خوزستان یک دشت پهناور در دامنه سلسله جبال زاگرس است که با چند رود بزرگ تبدیل به جلگه ای حاصلخیز شده.

رودخانه های بزرگی مثل کارون، دز، کرخه، مارون و جراحی در این منطقه است که بسیاری از شهرها، شهرستان ها و روستاهای جلگه پهناور خوزستان در حاشیه آن بنا شده است.

این منطقه، ارتفاع چندانی هم ندارد و اگر حجم بارش باران در مناطق شمالی استان زیاد شود، رودها طغیان می کنند و ممکن است سیلاب وارد تعدادی از این شهرها و روستاها شود. اتفاقی که در روزهای ابتدایی امسال رخ داد اما به دلیل وجود چند سد بسیار بزرگ بر روی این رودخانه ها (ازجمله سد دز و کرخه)، بخش قابل توجهی از نزولات آسمانی مهار شد.



۲- کدام مناطق خوزستان گرفتار سیل شده؟

سیل ابتدا از مناطق پایین دستی سد دز آغاز شد. روستاهای حاشیه رودخانه دز یعنی منطقه بامدژ (۱۳ روستا) در شمال شهرستان اهواز، شهر گوریه و بخش شعیبیه شوشتر را فراگرفت و به زیر آب برد.

در حاشیه رودخانه کرخه نیز چندین روستا در حومه شهرهای شوش، الوان و الهایی زیر آب رفت. کرخه در ادامه به شهرستان حمیدیه می رسد که هرچند سیلابان وارد شهر و روستاهای اطراف هم شد که با ترمیم سیل بندها، فعلا اوضاع شهر تحت کنترل است اما روستائیان اغلب به تپه های شنی و جنگل های اطراف پناه برده اند.

با توجه به احتمال افزایش دبی آب رودخانه ها در روزهای آینده، دستور تخلیه فوری شهرها در حمیدیه (جمعیت ۵۰ هزار نفر) و دشت آزادگان (با جمعیت ۱۱۰ هزار نفر) صادر شده است. دشت ازادگان شامل شهرهای کوت سیدنعیم، ابوحمیظه، سوسنگرد، بستان و تعداد زیادی روستا است.

کرخه در سوسنگرد دو شاخه می شود که یک شاخه آن یعنی «نیسان» تا پیش از رسیدن به هورالعظیم، به شهر رفیع می رسد که اعلام شده اهالی این شهر و روستاهای اطراف آن نیز باید منازل خود را ترک کنند و به هویزه منتقل شوند.

در حوضه رودخانه کارون نیز سیلاب، دهستان عنافچه چند روستای شهرستان باوی را فراگرفت و شهر شیبان نیز در این شهرستان دستور تخلیه گرفته است.

کارون در ادامه (با دبی فعلی ۳۲۰۰ مترمکعب بر ثانیه) به اهواز می رسد که تقویت سیل بندها موجب شده خطر کمتری متوجه این شهر شود. آبگرفتگی ورودی شمالی اهواز نیز به علت شکستگی کانال انتقال آب کرخه است و ارتباطی با کارون ندارد.

کارون در ادامه، شهر کوت عبدالله و روستاهای آن را در معرض سیل قرار داده و تعدادی روستا نیز به زیر آب رفته است؛ کمی پایین تر در بخش دارخوین شادگان نیز مردم و مسوولان در حالت آماده باش هستند تا از ورود سیل به روستاهای بیشتر، ممانعت شود.

در شهرستان های آبادان و خرمشهر نسبتا وضعیت بهتر است هرچند که در این منطقه نیز کار تقویت سیل بندها در حال انجام است.



۳- چرا سیل خوزستان تا این اندازه پراهمیت است؟

بارندگی های گسترده اواخر اسفند و ابتدای فروردین امسال بیش از ۲۳ استان کشور را درگیر سیل و آب گرفتگی کرد. طغیان رودخانه ها و سرریز سدها و سیل بندها به خصوص در گلستان و لرستان مصیبت های زیادی به بار آورد. همه این استان ها و مناطق نیازمند یاری و امداد برای جبران خسارت ها و بازسازی خرابی های سیل هستند. اما سیل در خوزستان تازه آغاز شده و حتی بعضی پیش بینی ها می گوید هنوز به اوج خود نیز نرسیده است! به عبارتی، خوزستان هنوز در مرحله وقوع سیل است.

سرریز سیل و بارندگی های استان های بالادستی استان خوزستان (لرستان، ایلام و کهگیلویه و بویراحمد) تازه تجمیع شده و به سدهای بزرگ و رودخانه های خوزستان رسیده است؛ سدهایی که به دلیل حجم بالای بارندگی روزهای اخیر تقریبا پر شده اند. از طرفی وضعیت جغرافیایی جلگه خوزستان و نبود ارتفاعات موجب شده تا سیل، پهنه بسیار بزرگی از مناطق تحت سکونت مردم را تحت الشعاع قرار دهد. تاکنون بیش از ۱۲۰ هزار هکتار زمین کشاورزی به زبر آب رفته است، ۱۰ شهر دستور تخلیه گرفته اند و حدود ۴۰۰ روستا غرق در سیل، محاصره یا در معرض سیل قرار دارند.

بسیاری از ساکنان شهرهای در معرض خطر هنوز هم نمی دانند برای در امان ماندن از سیل، باید به کجا بروند و چگونه وسایل منازل خود را به اهواز یا سایر اردوگاه ها و پادگان های اعلام شده از سوی ستاد بحران منتقل کنند.

۴- چند نفر در خوزستان درگیر سیل هستند؟

دهم فروردین هنوز سیل به بسیاری از نقاطی که امروز رسیده، نرسیده بود که حالت فوق العاده در خوزستان اعلام شد. در آن زمان، اغلب جاده ها و مسیرهایی که در چند روز اخیر تخریب یا بدون استفاده شده، هنوز سالم و قابل استفاده بودند. وزیر کشور در ۱۶ فروردین، جمعیت در معرض سیل را ۴۰۰ هزار نفر اعلام کرد. این البته در صورتی است که بارندگی های آتی، دبی کارون را از ۳۵۰۰ مترمکعب در ثانیه بالاتر نبرد تا سیل بندهای شهر اهواز، تحمل عبور این حجم آب را داشته باشند. در غیر این صورت، فقط جمعیت حاشیه شهر اهواز که این روزها درگیر آب گرفتگی هستند ۴۰۰ هزار نفر است.



۵- آیا نمی شد از این سیل جلوگیری کرد؟

علت اصلی سیل که مشخص است؛ میزان بارش ها در خوزستان و نواحی بالادستی آن، در بازه زمانی کمتر از دو هفته بیش از همه بارندگی ها در کل سال ۹۷ که اتفاقا سال کم بارانی هم نبوده، بوده است. این حجم از بارش باران حتما سیل و طغیان رودخانه ها را در پی خواهد داشت. اما در مورد امکان جلوگیری از سیل، روایت ها و نظرات مسئولان و حتی کارشناسان، مختلف و بعضا متعارض است. با این حال عدم مدیریت صحیح ذخایر سدها و عدم تخلیه بخشی از مخازن سد تا قبل از وقوع بارش های فروردین، عدم لایروبی رودخانه ها و رعایت نکردن حریم بستر رودخانه ها چند دلیلی است که آن را بیشتر تکرار می کنند. گرچه برخی از کارشناسان و متخصصان حوزه آب در استان با قاطعیت معتقدند که این حجم از بارندگی امکان کنترل نداشته و در هر صورت سیل بزرگ اجتناب ناپذیر بوده است.



۶- چه کمکی از دست ما ساخته است؟ مردم خوزستان چه نیازهای فوری دارند؟

فوری ترین نیاز این روزها بیل مکانیکی و قایق است که باید با کمک های مردمی خریداری و یا اجاره شود. بیل مکانیکی برای احداث سیل بند و قایق برای جابجایی مردم گرفتار در سیل و رساندن کمک به آنها لازم است. چادر، پتو، دارو، لوازم بهداشتی کودکان و بانوان و آب آشامیدنی هم از دیگر نیازهای اساسی است. ضمن آنکه علیرغم فعالیت جدی نیروهای بومی و امدادی برای احداث سیل بند، کمبود شدید گونی و پلاستیک باعث کندی پیشرفت کار شده است.



۷- برای کمک به مردم خوزستان چطور می توانم به آنجا اعزام شوم؟

در حال حاضر، گروه های مردمی و جهادی در کنار نیروهای بومی، به خوبی در صحنه حضور دارند و عموم اقدامات امدادرسانی و اولیه امدادی توسط آنها انجام می شود اما کمبود نیروهای متخصص در منطقه محسوس است. اگر پزشک، روانشناس، پرستار، مهندس سازه و عمران هستید، به شدت به حضور شما در اینجا نیاز هست. خبرنگار، عکاس و فیلمبردار هم اگر به منطقه برود می تواند مشکلات مردم منطقه را به دیگر هموطنان منتقل کند.

انتهای پیام/