مشرق - امام جعفر صادق علیه السلام:

لقمان به پسرش گفت: پسرم! هر چیزی، نشانه ای دارد که بدان شناخته می شود و بر اساس آن، مورد گواهی قرار می گیرد؛

صالح، سه نشانه دارد: نماز و روزه و زکات.

متظاهر نیز سه نشانه دارد: با برتر از خود می ستیزد، و چیزی را می گوید که نمی داند، و در پی چیزی است که به آن، دست نمی یابد.



ستمگر، سه نشانه دارد: به بالاتر از خودش با نافرمانی، و به پایین تر از خودش با چیرگی، ستم می کند و به ستمگران، یاری می رساند.

منافق، سه نشانه دارد: زبانش مخالف دلش، و دلش مخالف کارش، و ظاهرش مخالف باطنش است.

گنهکار، سه نشانه دارد: خیانت می ورزد، دروغ می گوید، و با سخن خودش نیز مخالفت می کند.

ریاکار، سه نشانه دارد: هنگامی که تنها باشد، تنبلی می کند و هنگامی که نزد مردم باشد، چابک است و در هر کاری، خود را در معرض ستایش دیگران قرار می دهد.



حسود، سه نشانه دارد: هر گاه غایب باشد، غیبت می کند و هر گاه حاضر باشد، چاپلوسی می کند، و به خاطر گرفتاری، سرکوفت می زند.

اسرافکار، سه نشانه دارد: چیزی را می خرد که لازم ندارد، و چیزی را می پوشد که لازم ندارد، و چیزی را می خورد که لازم ندارد.



تنبل، سه نشانه دارد: تا آن جا سستی می کند که کوتاهی می شود، و تا آن جا کوتاهی می کند که ضایع می سازد، و تا آن جا ضایع می سازد که گناه می کند.

غافل، سه نشانه دارد: اشتباه و سرگرمی و فراموشی.





متن حدیث:



قال الصادق علیه السلام: قال لقمان لابنه: یا بنی، لکل شیء علامة یعرف بها ویشهد علیها ….

وللعامل ثلاث علامات: الصلاة والصیام والزکاة.

وللمتکلف ثلاث علامات: ینازع من فوقه، ویقول ما لا یعلم، ویتعاطی ما لا ینال.

وللظالم ثلاث علامات: یظلم من فوقه بالمعصیة، ومن دونه بالغلبة، ویعین الظلمة.

وللمنافق ثلاث علامات: یخالف لسانه قلبه، وقلبه فعله، وعلانیته سریرته.

وللآثم ثلاث علامات: یخون، ویکذب، ویخالف ما یقول.

وللمرائی ثلاث علامات: یکسل إذا کان وحده، وینشط إذا کان الناس عنده، ویتعرض فی کل أمر للمحمدة.

وللحاسد ثلاث علامات: یغتاب إذا غاب، ویتملق إذا شهد، ویشمت بالمصیبة.

وللمسرف ثلاث علامات: یشتری ما لیس له، ویلبس ما لیس له، ویأکل ما لیس له.

وللکسلان ثلاث علامات: یتوانی حتی یفرط، ویفرط حتی یضیع، ویضیع حتی یأثم.

وللغافل ثلاث علامات: السهو واللهو والنسیان.









«خصال، ص ۱۲۱- بحارالانوار، ج ۱۳، ص ۴۱۵»