به گزارش خبرنگار فرهنگی باشگاه خبرنگاران پویا، امالی نویسی یکی از روش های نگارش حدیث است. در این روش، استاد در مجلسی سخنرانی می کرد و شاگردان، سخنان او را می نوشتند و جمع آوری می کردند تا کتابی می شد و آن را الأمالی یا المجالس می خواندند. املا کردن و نوشتن، اختصاص به حدیث ندارد و در موضوعات دیگر هم امالی هایی نوشته شده است. مشهورترین نمونه های امالی نویسی در شیعه، کتاب های شیخ مفید، شیخ صدوق، سید مرتضی و شیخ طوسی است.

«امالی» شیخ صدوق متشکل از جلسه های متعددی است که شیخ صدوق هفته ای دو روز در روزهای سه شنبه و جمعه از ۱۸ رجب سال ۳۶۷ هجری تا روز ۱۱ شعبان سال ۳۶۸ هجری در مشهد مقدس املاء فرموده و شاگردان ایشان نوشته اند. استاد در هر جلسه به ذکر احادیثی با موضوع مشخص می پرداختند. متن این کتاب همان متن احادیث است که با سلسله سند آورده شده. در این کتاب تبحر شیخ بزرگوار، صدوق در جمع و حفظ احادیث فریقین شیعه و سنی به خوبی آشکار است. شیخ صدوق از ۷۱ استاد شیعه و سنی استفاده حدیث کرده و روایات آنها را با سلسله سندها در کتاب خصال خود آورده است. این اساتید در جای جای کشور اسلامی آن روز، از ماوراءالنهر تا بغداد، صاحب سند حدیث بوده اند که شیخ صدوق در مسافرت های پرمشقت خود با همت خستگی ناپذیری از محضر آنها استفاده و روایات آنها را جمع کرده است.

موضوعات مختلفی در این کتاب مورد بحث واقع شده که اکثر آنها جنبه اخلاقی و تاریخی و نقل فضائل خاندان پیامبر اسلام صلی الله علیه و آله را دارند. یکی از بخش های «امالی» یعنی مجلس بیست و هفتم و بیست هشتم، اختصاص به امام حسین و تاریخ کربلا دارد. شیخ صدوق روایات این مجموعه را به ترتیب روزهای جمعه همزمان با آغاز ماه محرم و سه شنبه پنجم محرم سال ۳۶۸ ، جمعه ۸ محرم و نیز نهم و دهم و پس از رجوع از مشهد و طی ۴۰ روایت بیان کرد.

شیخ صدوق در اولین حدیث این مجلس روایتی را به نقل از میثم تمار نقل کرده، می فرماید:

از جبله مکیه گوید شنیدم میثم تمار قدس الله روحه می گفت به خدا این امت، پسر پیغمبر خود را در دهم محرم بکشند و دشمنان خدا این روز را روز برکت گیرند؛ این اتفاق می افتد و در علم خدای تعالی گذشته است. می دانم آن را از سفارشی که مولایم امیرالمؤمنین(ع) به من کرده است و به من خبر داده که همه چیز بر آن حضرت بگریند تا وحشیان بیابان و ماهیان دریا و پرندگان هوا و خورشید و ماه و ستارگان و آسمان و زمین و مؤمنان انس و جن و همه ملائک آسمان ها و رضوان و مالک و حاملان عرش بر او بگریند و آسمان، خاکستر و خون گرید. سپس فرمود لعنت بر قاتلان حسین(ع) واجب است، چنانچه بر مشرکان واجب است که با خدا معبودان دیگری قرار دهند و چنانچه بر یهود و نصاری و مجوس واجب است. جبله گوید گفتم ای میثم، چطور مردم روزی که حسین کشته شود روز برکت گیرند؟ میثم گریست و گفت: به گمان، حدیث مجعولی که آن روز خدا توبه آدم را پذیرفته، با آنکه خدا توبه او را در ذیحجه پذیرفته و گمان کنند آن روز خدا یونس را از شکم ماهی برآورده، با آنکه خدا یونس را در ذیقعده از شکم ماهی برآورده و گمان کنند آن، روزی است که کشتی نوح در آن روز بر جودی استوار شده، با اینکه روز هجدهم ذیحجه بر جودی استوار شده و گمان کنند روزی است که خدا دریا را برای بنی اسرائیل شکافته، با اینکه در ماه ربیع الاول بوده است؛ سپس گفت ای جبله بدان که حسین بن علی، روز قیامت، سید شهیدان است و یارانش یک درجه برتری نسبت به شهیدان دیگر دارند. زمانی که بینی خورشید مانند خون تازه سرخ شد، بدان که آقایت حسین کشته شده است. جبله گوید روزی بیرون آمدم و دیدم آفتاب بر دیوارها چون پارچه های زعفرانیست.گریستم و گفتم به خدا آقای ما حسین(ع) کشته شد.



متن حدیث: حدثنا الشیخ الفقیه أبو جعفر محمد بن علی بن الحسین بن موسی بن بابویه القمی رحمه الله قال حدثنا الحسین بن أحمد بن إدریس رحمه الله قال حدثنا أبی عن محمد بن الحسین بن أبی الخطاب عن نصر بن مزاحم عن عمر بن سعد عن أرطاة بن حبیب عن فضیل الرسان عن جبلةلمکیة قالت سمعت المیثم التمار قدس سره یقول و الله لتقتلن هذه الأمة ابن نبیها فی المحرم لعشر مضین منه و لیتخذن أعداء الله ذلک الیوم یوم برکة و إن ذلک لکائن قد سبق فی علم الله تعالی ذکره أعلم ذلک بعهد عهده إلی مولای أمیر المؤمنین ص و لقد أخبرنی أنه یبکی علیه کل شیء حتی الوحوش فی الفلوات و الحیتان فی البحار و الطیر فی جو السماء و تبکی علیه الشمس و القمر و النجوم و السماء و الأرض و مؤمنو الإنس و الجن و جمیع ملائکة السماوات و رضوان و مالک و حملة العرش و تمطر السماء دما و رمادا ثم قال وجبت لعنة الله علی قتلة الحسین ع کما وجبت علی المشرکین- الذین یجعلون مع الله إلها آخر و کما وجبت علی الیهود و النصاری و المجوس قالت جبلة فقلت له یا میثم و کیف یتخذ الناس ذلک الیوم الذی یقتل فیه الحسین بن علی ع یوم برکة فبکی میثم رضوان الله علیه ثم قال سیزعمون بحدیث یضعونه أنه الیوم الذی تاب الله فیه علی آدم ع و إنما تاب الله علی آدم ع فی ذی الحجة و یزعمون أنه الیوم الذی قبل الله فیه توبة داود و إنما قبل الله توبته فی ذی الحجة و یزعمون أنه الیوم الذی أخرج الله فیه یونس من بطن الحوت و إنما أخرجه الله من بطن الحوت فی ذی القعدة و یزعمون أنه الیوم الذی استوت فیه سفینة نوح علی الجودی و إنما استوت علی الجودی یوم الثامن عشر من ذی الحجة و یزعمون أنه الیوم الذی فلق الله فیه البحر لبنی إسرائیل و إنما کان ذلک فی شهر ربیع الأول ثم قال میثم یا جبلة اعلمی أن الحسین بن علی سید الشهداء یوم القیامة و لأصحابه علی سائر الشهداء درجة یا جبلة إذا نظرت إلی الشمس حمراء-کأنها دم عبیط فاعلمی أن سیدک الحسین قد قتل قالت جبلة فخرجت ذات یوم فرأیت الشمس علی الحیطان کأنه الملاحف المعصفرة فصحت حینئذ و بکیت و قلت قد و الله قتل سیدنا الحسین بن علی ع.

انتهای پیام/