یکی از اصلی ترین منابعی که صنعت گردشگری از آنها بهره می برد تا بتواند تجربه یا محصول مناسبی را به گردشگران عرضه کند، عناصر تاریخی- تمدنی هر کشور هستند. این منابع ملموس و ناملموس، با ورود به عرصه صنعت گردشگری، موتور محرکه گردشگری فرهنگی شده و غنای تمدنی یک ملت را برای جهانیان به نمایش می گذارند.

ایران ازجمله تمدن هایی است که هم قبل از اسلام و هم بعد از اسلام، دارای منابع تاریخی فراوانی است. وجود حدود یک میلیون مکان و محوطه تاریخی در ایران، حکایت از غنای کشورمان در این زمینه دارد. این منابع تاریخی با ورود به صنعت گردشگری می توانند به جاذبه گردشگری تبدیل شده و سالانه میلیونها گردشگر را از سرتاسر جهان به سوی خود جذب کنند. امری که تحقق آن می تواند از جنبه اقتصادی و اجتماعی- فرهنگی منافع فراوانی را برای کشور به همراه داشته باشد. به عنوان مثال سازمان جهانی گردشگری عنوان می کند که در حال حاضر از هر ۱۰ شغل ایجادشده در سرتاسر دنیا، یک شغل در صنعت گردشگری خلق می شود و یا اینکه هزینه کرد گردشگران بین المللی به رقمی حدود ۱۵۰۰ میلیارد دلار در سال رسیده است. اینها منافعی هستند که کشورمان نیز می تواند با برنامه ریزی و مدیریت صحیح از آنها بهره مند شود.

در این جهت موضوع قابل بحث، استفاده متوازن کشورهای جهان از منابع تمدنی خود جهت توسعه گردشگری است. حوزه ای که در کشورمان و در بین برخی بخش هایی که می توانند بر صنعت گردشگری تأثیر داشته باشند، به یک چالش تبدیل شده است. در این جهت برخی افراد و گروه ها، منابع تمدنی دوره قبل از اسلام را شایسته اعتنا نمی دانند و برخی با منابع تمدنی دوره اسلامی کشور احساس بیگانگی می کنند. این در صورتی است که حقایق مرتبط به تمدن ایرانی- اسلامی کشورمان، نشانه هایی متفاوت از این دو موضع گیری را پیش روی ما قرار می دهد. نکاتی که هم شناخت بهتر فضای تمدنی کشور را برای انسان ایرانی تسهیل کرده و هم آگاهی در مورد آنها، صنعت گردشگری ایران را به شکل مثبت، تحت تأثیر قرار می دهد.

نقش پراهمیت دین در کلیت تمدن ایرانی- اسلامی کشور

جدا از اهمیت نقش دین در دوره اسلامی، ایران همواره در طول تاریخ کشوری دین مدار بوده است. دین در ایران ریشه ای طولانی دارد که به قبل از هخامنشیان و ساسانیان بازمی گردد. به عنوان مثال دین در حکومت عیلامیان جایگاه برجسته ای داشته است به شکلی که طبق شواهد تاریخی می توان حکومت عیلامیان را حکومتی دینی دانست. در این جهت، تاریخ ایران در دوره عیلامیان یعنی چیزی حدود پنج هزار سال پیش نشان می دهد که موضوع حریم در زندگی ایرانیان نقش مهمی ایفا می کرده است.

«هشتی» به عنوان محل و مکانی که امروزه آن را در خانه های سنتی دوره اسلامی مشاهده می کنیم، ریشه در این عصر دارد. از همان زمان نیز هشتی ها علاوه بر نقطه ورود و دسترسی به نقاط مختلف خانه، افراد واردشونده به خانه های ایرانیان را کم کم با محیط، فضا و حریم خانه ها آشنا می کردند. همچنین شاید برخی افراد به فراخور شرایط، صرفا می توانستند در قسمت هایی مشخص و خاص حضور پیدا کنند و اجازه ورود به سایر بخش های خانه را نداشتند.

به علاوه، بنابر مطالعات تاریخی که در زمینه پوشش در ایران قبل از اسلام به انجام رسیده است، پوشیدگی زنان و حتی مردان در این دوره که برآمده از آموزه های تمدنی و دینی ایران باستان است، امری تأیید شده است به شکلی که «والتر هینتس» در کتاب «داریوش و ایرانیان» می نویسد: برهنگی برای هخامنشیان یک ننگ بود. زنان و مردان هخامنشی همه بدن خود را می پوشاندند. همچنین می افزاید: هنر ایران باستان هیچگاه فردی را برهنه به تصویر نکشیده است. برهنگی در فرهنگ ایرانیان جایی نداشته است. به همین شکل، تحقیقات دیگر تاریخی نیز نشان داده است که ایرانیان در دوره اشکانیان و ساسانیان نیز پوشیده بوده اند.

تصویر آناهیتا (الهه آبها) در سنگ نگاره تاجگذاری خسروپرویز بر این پوشیدگی اشاره دارد. حتی فردوسی، به عنوان فردی مسلمان که ایرانیت ایرانیان را در تاریخ زنده نگه داشته است، در شاهنامه خود سرتاسر به پوشیدگی، عفت و حیای زنان ایرانی اشاره دارد. جامعه آرمانی که فردوسی تصور می کند و به عنوان یک فرد با تفکر استراتژیک بر آن تأکید دارد، جامعه ای است که روابط بین فردی در آن جامعه مبتنی بر حریم، حیا و عفت است.