به گزارش خبرگزاری مهر، متن پیش رو با عنوان «روش تربیتی قرآن در اندیشه آیت الله خامنه ای» به قلم رامین طیاری نژاد در ادامه از نظر می گذرد؛

سیره و روش مبارزاتی آیت الله خامنه ای قبل و بعد از انقلاب اسلامی در تبیین اسلام ناب به صورت «مسلکی اجتماعی و دارای اصولی منسجم و یک آهنگ»(آیت الله خامنه ای، طرح کلی اندیشه اسلامی در قرآن: ۳۷) که صرفا در ذهنیات متوقف نمانده باشد، بلکه «ناظر به زندگی جمعی انسان ها»(همان) باشد، نشان می دهد که ایشان در برآوردن چنین هدفی، بیش از هر منبع عقلی و نقلی دیگر، به قرآن به عنوان «نخستین منبع معرفتی اهداف اسلامی و شناخت نقشه الهی»(خسروپناه، منظومه فکری آیت الله العظمی خامنه ای: ۱/۹۶) تمسک جسته اند؛ چون اولا قرآن دستورالعمل و نظام نامه زندگی اجتماعی است(آیت الله خامنه ای: ۰۹/۱۱/۱۳۷۶) که می تواند به عنوان «برنامه زندگی» محسوب گردد(آیت الله خامنه ای: ۱۴/۰۳/۱۳۷۶) و ثانیا از شروط اصلی رهبری جامعه اسلامی این است که رهبر اسلامی بتواند مسائل جامعه را متکی به قرآن پاسخ بدهد؛ «حالا یا متکی به یک آیه به خصوص یا یک جای به خصوص قرآن، یا متکی به روح قرآن و کلیات قرآن.»(آیت الله خامنه ای، تفسیر سوره مجادله: ۲۵)

آمیختگی تعلیم و تربیت

روش تربیتی قرآن، آمیختگی تعلیم و تربیت است؛ با این توضیح که قرآن هم درصدد جهت دهی به اندیشه مخاطب و ساختن فکر اوست و هم جنبه های روانی و نفسانی مخاطبان خود را تحت تربیت می گیرد و می پروراند و به آموزش صرف بسنده نمی کند.(آیت الله خامنه ای، تفسیر سوره برائت: ۲۹۹) این شیوه از تربیت، لازمه خصوصیت هدایت کنندگی قرآن است؛ به این معنا که اگر قرآن را کتاب هدایت انسان بدانیم، در این صورت لازم است تمام ابعاد وجودی انسان را تحت تربیت و هدایت خود بگیرد.(جوادی آملی، قرآن در قرآن: ۲۲۷)

رویکرد فرایندی در تربیت

از حکمت هایی که برای نزول تدریجی قرآن مطرح می شود، لزوم ارتباط پیوسته و تدریجی مؤمنان با قرآن است که این خود مبتنی بر «اصل تدریج و پیوستگی در جریان رشد» می باشد.(نقی پورفر، پژوهشی پیرامون تدبر در قرآن: ۴۴۱) یعنی اساسا این اقتضای رشد و تربیت انسان است که تدریج و پیوستگی را می طلبد؛ لذا «تربیت انسانها کار تدریجی است»(آیت الله خامنه ای: ۱۸/۰۲/۱۳۷۷) و قرآن که کتاب هدایت و تربیت است، رویکردی فرایندی دارد. تقدم مرحله تزکیه بر تعلیم در تربیت انسان، نشان از همین تربیت مرحله ای و فرایندی قرآن دارد.(آیت الله خامنه ای: ۱۴/۰۷/۱۳۸۹)

تعریف نقطه اوج

یک اصل تربیتی که مکرر در بیانات آیت الله خامنه ای(مدظله) به چشم می خورد، اصل تعریف قله یا نقطه اوج است. از نظر ایشان، وجود قله های تربیتی، لازمه حرکت انسان به سمت قله و رسیدن آنها به دامنه ها است.(آیت الله خامنه ای: ۱۳/۱۱/۱۳۷۷) خاصیت قله و نقطه اوج این است که «جهت را به ما نشان میدهد»(آیت الله خامنه ای: ۲۷/۰۹/۱۳۸۷) تا ما را به این نتیجه برساند و تشویق کند که «به سمت آن قله باید حرکت کرد، به او باید شبیه و نزدیک شد.»(همان) اسوه نامیدن پیامبر اسلام(ص) توسط قرآن: «لقد کان لکم فی رسول الله أسوة حسنة لمن کان یرجوا الله و الیوم الآخر و ذکر الله کثیرا : قطعا برای شما در [اقتدا به] رسول خدا سرمشقی نیکوست: برای آن کس که به خدا و روز بازپسین امید دارد و خدا را فراوان یاد میکند.»(احزاب/۲۱) منطبق بر همین اصل تربیتی صورت گرفته است.(آیت الله خامنه ای: ۰۵/۰۷/۱۳۷۰)