به گزارش خبرنگار فرهنگی باشگاه خبرنگاران پویا، یکی از فضائل مربوط به امیرالمؤمنین (ع)، نقش کلیدی ایشان در آخرالزمان و عصر ظهور در قالب رجعت های مکرر است به گونه ای که آن حضرت خود را «صاحب رجعت های پی در پی» معرفی کرده، فرمود «أنا صاحب الکرات»، منتها این رجعت ها در قالب های اعجازگونه ای صورت می گیرد که از جملۀ آنها مفهومی به نام «دابة» است که در آیۀ ۸۲ سورۀ نمل به آن اشاره شده و تأویل آن در آینده رخ خواهد داد. خداوند در این آیه می فرماید «و إذا وقع القول علیهم أخرجنا لهم دابة من الأرض تکلمهم أن الناس کانوا بآیاتنا لا یوقنون؛ هنگامی که [در اوقات پایانی دنیا ] وعده عذاب ما بر آنان لازم شود، جنبنده ای را از زمین برای آنان بیرون می آوریم که با آنان سخن می گوید [ تا به آیات ما وآخرت واصول آن یقین کنند] ؛ زیرا مردم پیش از این به آیات ما یقین نداشتند.»

دابة در صورت کلی به معنای «آرام راه رفتن» است و به تعبیر علامه به هر صاحب حیاتی اطلاق می شود که در زمین راه می رود، می تواند انسان و یا حیوانی غیر انسان باشد. (ترجمه تفسیر المیزان، ج۱۵، ص ۵۶۷)

فارغ از نظرات متعددی که دربارۀ این آیات از سوی مفسران مطرح شده، طبق ظاهر آیه و سیاق آن، به نتایج جالب توجهی دست می یابیم که اتفاقا روایات ما بر حقیقت ظاهر همین آیه تصریح دارند. هما ن طور که اشاره شد، خداوند می فرماید «هنگامی که وعده عذاب بر آنان لازم شود، جنبنده ای یا دابه ای را از زمین خارج می کنیم.» اما فعلی که انجام می دهد «تکلم» است (تکلمهم). بر اساس همین عبارت، دابة موجودی ذی شعور است که خداوند او را برای مأموریتی بر انگیخته است؛ این مأموریت در ادامۀ آیه فهمیده می شود «أن الناس کانوا بآیاتنا لا یوقنون». یعنی به علت آنکه مردم نسبت به آیات خداوند رفتار مناسبی ندارند، لذا خداوند موجودی را مبعوث می کند تا با وجود او، آنها را متنبه کند. البته طبق سیاق آیات قبل، منظور از «ناس» گروهی از مجرمان و کافران به آیات اند.

اما همان طور که ابتدا اشاره شد، این موجود ذی شعور و کاملا در ید قدرت خداوند، امیرالمؤمنین (ع) است. علی بن ابراهیم قمی در تفسیر خود از ابوبصیر نقل می کند که امام صادق علیه السلام فرمود «رسول خدا صلی الله علیه و آله در پی امیرالمؤمنین که در مسجد مقداری شن گرد آورده و سر بر روی آن نهاده و به خواب رفته بود، پس با پا و با مهربانی ایشان را تکان داد و به وی فرمود «ای جنبندۀ زمین (دابة) برخیز». یکی از صحابه گفت «ای رسول خدا، می توانیم یکدیگر را به این نام بخوانیم»؟ فرمود «نه، به خدا سوگند این نام فقط مخصوص علی است و منظور از دابة الأرض در آیه: و إذا وقع القول علیهم أخرجنا لهم دابة من الأرض تکلمهم أن الناس کانوا بآیاتنا لا یوقنون، کسی جز علینیست». سپس فرمود: «ای علی، هنگامی کهآخرالزمان فرا رسد، خداوند تو را به بهترین صورت بیرون می آورد، درحالی که نشانی با توست که با آن دشمنانت را نشانه دار می کنی.»

رسول خدا صلی الله علیه و آله در روایتی دیگر در توضیح فعل «دابة» دربارۀ نشان دار کردن مؤمنین و کفار فرمود: دابةالأرض به همراه عصای موسی و خاتم سلیمان بن داوود ظهور می کند و با عصای موسی سیمای مؤمن را نورانی و با خاتم سلیمان سیمای کافر را داغ می نهد؛ تخرج دابه الأرض و معها عصا موسی و خاتم سلیمان تجلو وجه المؤمن بعصا موسی و تسم وجه الکافر بخاتم سلیمان. (مختصر البصائر، ص۴۸۶)

همچنین امام باقر علیه السلام به فردی به نام خیثمه فرمود «ای خیثمه، تنها کسانی که به ولایت ما کافر شدند و یقین ندارند، نفع نمی برند؛ به خدا وقتی «دابه» خروج کند و با مردم مؤمن و کافر سخن گوید، کسی بر او نمی گذرد مگر اینکه می گوید مؤمن است یا کافر؛ لیس ینتفع من لیس معه ولایتنا و لا معرفتنا أهل البیت و الله إن الدابه لتخرج فتکلم الناس مؤمن و کافر. (تفسیر فرات کوفی، ص۳۱۰)

بر اساس همین استنادات قرآنی و روایی در می یابیم اهل بیت عصمت و طهارت علیهم السلام انواری فرازمانی و فرامکانی اند و برنامۀ آنها منحصر در تاریخ چندصد سالۀ زندگی با برکت شان نبود بلکه همواره بودند، هستند و خواهند بود و در عصری به نام آخرالزمان و سرزمین ظهور در رأس عبادالله، ضمن انجام مأموریت خویش، به تربیت شیعیان و عقوبت کافران می پردازند.

انتهای پیام/