ایسنا/قم رئیس دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم گفت: اگر شاعر حوزوی متکی به نظام معرفتی برآمده از منابع اصیل دینی و نظام ارزشی اسلامی به سراغ عرصه زندگی و واقعیت برود، می تواند منادی ارتقای سطح فرهنگی جامعه و ایجاد تغییرات مثبت اجتماعی شود.

حجت الاسلام والمسلمین احمد واعظی در آیین اختتامیه پنجمین جشنواره بین المللی شعر حوزه (اشراق) که به همت معاونت فضای مجازی، هنر و رسانه دفتر تبلیغات اسلامی در مرکز همایش های غدیر برگزار شد، عنوان کرد: در آستانه یک صدمین سال احیای مجدد حوزه علمیه قم قرار داریم که در سال ۱۳۰۱ مرحوم شیخ عبدالکریم حائری (ره) به همراه جمعی از شاگردان برجسته شان به قم آمدند و این هجرت آغاز یک حرکت بسیار شتابان برای اوج گرفتن حوزه علمیه قم شد تا جایی که امروز حوزه علمیه قم مرکز حوزه های علمیه جهان تشیع است.

وی گفت: حوزه علمیه قم مدیون و مرهون مجاهدت آن مردم بزرگ و شاگردان برجسته ای چون امام خمینی (ره) و آیت الله گلپایگانی (ره) و آیت الله اراکی (ره) و بسیاری از بزرگانی که پرورده کرسی درس ایشان بودند و به برکت هم جواری با حضرت معصومه (س) این برکات عاید و حاصل شد.

تفاوت وجه هنری حوزه پیش از انقلاب و پس از آن

وی بابیان اینکه حوزه امروز در مقایسه با حوزه گذشته، ویژگی های بسیار خاصی پیداکرده است، اظهار کرد: یکی از این ویژگی ها، مسئله برجسته شدن و تقویت وجه هنری حوزه است؛ برخی از وجوه هنری، مثل شعر و ادب در قرون و اعصار در حوزه های ما رواج داشته اما اکنون وجوه دیگر هنری ازجمله هنرهای نمایشی و هنرهای تجسمی و انواع و اقسام هنرها در حوزه مشاهده می شود و فعالیت های خوبی در این زمینه شکل گرفته است.

وی با اشاره به ظرفیت های متنوع شعر و زبان شعر گفت: زبان شعر تکثر قالبی متعددی دارد و می تواند لفظ پردازی محض، برخوردار از آهنگین بودن، زیبایی های لفظی و مربوط به ساخت زبانی باشد، کما این که شعر می تواند تماما از عنصر خیال و صور خیال برخوردار باشد و خیال آمیز، بی ارتباط با واقعیت باشد همان طور که می تواند معطوف به واقعیت باشد و درواقع، قرائت زیباشناسانه و خیال انگیز از واقع باشد.

رئیس دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم تصریح کرد: بخش قابل توجهی از شعر آیینی، معطوف به حوادث تاریخی، مقولات دینی، سخن از حوادث و واقعیت های دینی می کند.

وی افزود: وقتی زبان شعر ناظر به واقعیت است و به عرصه زندگی و واقعیت های آن نزدیک می شود، حکایت گری و گزارش گری عالمانه از واقع نیست، لهذا گزاره های شعری، درواقع گزاره های اخباری از جنس گزاره های واقع نمای علمی نیستند، چراکه اگر زبان شعر، زبان گزارش خشک و عریان واقع باشد، لطافتی ندارد و از سنخ زبان علم می شود، بدین جهت هیچ وقت از گذشته هم حتی وقتی که کل مقوله دانش را به حکمت علمی و نظری تقسیم می کردند، شعر را از شعب حکمت عملی ویا نظری قرار ندادند، چرا که وجه صناعی شعر قالب است و نمی توان شعر را زبان حکایت از واقع قرار داد.

حجت الاسلام والمسلمین واعظی اظهار کرد: وقتی شعر معطوف به حوادث و واقع می شود، قرائت زیبا شناسانه واقع می گردد، در این صورت ممکن است که کسی تصور کند که زبان شعر چون خوانش و قرائت است پس کاملا امری سوبژکتیو مثل بیان سلایق و علایق است.

وی تصریح کرد: در عین حال که زبان شعر روایت زیبا شناسانه واقع است اما یک امر صرفا و کاملا سلیقه ای نیست، چرا که اساسا مقوله زیبایی چیزی است که در نظر و رؤیت ماست و یک ابژه خارجی نیست که خود را به ما تحمیل کند، به گونه ای که همه مضطر به تصدیق آن باشند.

وی افزود: زیبایی و زشتی مقولاتی نیست که مثل یک امر واقعی به گونه ای باشد که به تصدیق و اذعان همگان در آید؛ زیبا دیدن امور به دنیای درون ما، شبکه باورهای ما، نظام ارزشی ما و نظام زیباشناختی ما برمی گردد و این هاست که یک منظره، واقعه و اتفاق را زیبا می کند.

حجت الاسلام والمسلمین واعظی بیان کرد: حضرت زینب کبری (س) درباره عاشورا فرمودند «ما رأیت الا جمیلا» نفرمود «ما کان الا جمیلا»؛ یعنی من آن را زیبا می بینم و ابن زیادها و دیگرانی که در نظام ارزشی شان، بینشی شان و شبکه باورها و علایقشان شهادت، عبودیت، توحید، بندگی، عشق به خدا و عشق ورزی در محضر خدا ارزش نیست، شهادت را کرامت نمی دانند.

وی گفت: اگر شبکه باورها، علایق، گرایش ها، بینش ها و این نظام ارزشی و زیباشناختی که در درون انسان است، از حقانیت، صدق و عینیت برخوردار باشد، قرائت زیباشناسانه از واقعیت ها و از عرصه زندگی و حوادث هم درجه ای از عینیت و حقانیت برخوردار خواهد بود.

رئیس دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم تصریح کرد: اگر این مبنا را بپذیریم که زیبا و زشت دیدن امور تابع محتوای شبکه باورها، ارزش ها، نظام ارزشی و نظام گرایشی شخص است و محتوای آن باورها و نظام ارزشی، صدق و کذب بردار است و آن محتوا قابل دفاع و غیرقابل دفاع است، آن زیبا دیدن به وجهی از عینیت و حقانیت برخوردار می شود و این حقانیت زیباشناختی، رقیقه آن حقیقه معرفتی و آن نظام ارزشی است.

وی افزود: برای «إن من الشعر لحکمه» این وجه را در نظر می گیرم که گاهی اوقات شعر محتوای حکمی و محتوای مستقیم معرفتی پیدا می کند که حکمت می شود اما گاهی اوقات ولو خیال انگیز و قرائت زیبا شناسانه از واقع، حماسه جنگ و واقعیت های تاریخ اسلام است، «إن من الشعر لحکمه» می شود، چرا که پشتوانه بینشی و ارزشی حق و صادق است که آن نگاه را به شخص داده و آن تفتن های زیباشناسانه را به شخص داده، حکیمانه و حقانی است و نگاه حقانی، معرفت حقانی و نگاه ارزش حقانی، رؤیت حقانی را به همراه می آورد، ولو آن روایت از واقع، قرائت و روایت زیبا شناسانه باشد.

حجت الاسلام والمسلمین واعظی ادامه داد: اگر شاعر با این نگاه وارد عرصه تفتن به واقعیت ها و عرصه زندگی شود و متوجه آلام مردم و حوادثی که بر جامعه می گذرد و واقعیت هایی که جامعه را احاطه کرده، با نگاه زیبا شناسانه برخاسته از بینش توحیدی و نظام ارزشی اسلامی شعر بسراید، توان ایجاد تغییر در ذائقه فرهنگی و حرکت اجتماعی را خواهد داشت.

وی گفت: اگر شاعر حوزوی متکی به آن نظام معرفتی، نظام ارزشی و نظام زیباشناختی که از بطن و متن دین و معارف مکتب اهل بیت (ع) و قرآن منبعث است، به سراغ عرصه زندگی و واقعیت برود، می تواند منادی ارتقای سطح فرهنگی جامعه و ایجاد تغییرات مثبت اجتماعی شود و بذر امید، ایمان، مهرورزی، عزت و معنویت را در میان جامعه بیفشاند.

انتهای پیام