شریف | یه جستجوی عمیق

زندگینامه و شخصیت حضرت امام محمدباقر سلام الله علیه

این مقاله دربارهٔ محمد بن علی الباقر است. برای آشنایی با محمد بن علی الجواد، مدخل امام جواد علیه السلام را ببینید.

محمد بن علی بن حسین بن علی بن ابی طالب مشهور به امام محمدِ باقر(ع) (۵۷-۱۱۴ق) پنجمین امام شیعیان بعد از پدرش امام سجاد(ع) است. مشهورترین لقب او «باقر» به معنای شکافنده است که برپایه حدیث لوح، این لقب را پیامبر اسلام(ص) پیش از ولادتش به او داد. امام باقر(ع) حدود ۱۹ سال امامت شیعیان (از سال ۹۵ق تا ۱۱۴ق) را برعهده داشت که با پنج تن از خلفای بنی امیه

همزمان بود: ولید بن عبدالملک، سلیمان بن عبدالملک، عمر بن عبدالعزیز، یزید بن عبدالملک و هشام بن عبدالملک. امام در ۵۷ سالگی در ۷ ذی الحجه سال ۱۱۴ق به شهادت رسید. برخی هشام بن عبدالملک و بعضی ابراهیم بن ولید را عامل شهادت او دانسته اند. طبق منابع تاریخی، امام باقر(ع) هنگام واقعه کربلا خردسال بود و در این واقعه حضور داشت.

باقرالعلوم(ع) در علم، زهد، عظمت و فضیلت سرآمد بنی هاشم بود و احادیث فراوانی در زمینه های مختلفی همچون فقه، توحید، سنت نبوی، قرآن و اخلاق از او نقل شده است تا جایی که محمد بن مسلم ۳۰ هزار حدیث و جابر بن یزید جعفی ۷۰ هزار حدیث از امام باقر(ع) نقل کرده اند. او جنبشی علمی پدید آورد که در دوره امامت فرزندش امام صادق(ع) به اوج خود رسید. شمار اصحاب و شاگردان او را ۴۶۲ تن دانسته اند. در دوره امامت او، تدوین دیدگاههای شیعه در رشته های گوناگون مانند اخلاق، فقه، کلام و تفسیر آغاز شد.

کتاب های متعددی درباره امام باقر(ع) منتشر شده که مسند الامام الباقر(ع) اثر عزیزالله عطاردی از جمله آنهاست.

زندگی نامه

امام باقر(ع) فرزند امام سجاد(ع) و فاطمه دختر امام حسن(ع) است.[۱] چون نسب او هم به امام حسن(ع) و هم به امام حسین(ع) می رسد، به او لقب هاشمیٌ بین هاشمیَّیْن، عَلَویٌّ بین علویَّیْن و فاطمیٌ بین فاطمیَّیْن داده اند.[۲]

بر پایه حدیث لوح که جابر بن عبدالله انصاری روایت کرده، پیامبر اکرم پیش از به دنیا آمدن امام باقر(ع)، نام او را محمد و لقبش را باقر(شکافنده) گذاشته بود.[۳] او ملقب به «باقرالعلم»، «شاکر»، «هادی» و «اَمین» بود؛[۴] اما مشهورترین لقبش «باقر» (شکافنده) است.[۵] یعقوبی می نویسد: «بدان سبب باقر نامیده شد که علم را شکافت.»[۶] به گفته شیخ مفید، امام باقر(ع) در علم، زهد و بزرگواری از همه برادرانش برتر و قدر و منزلتش بیشتر بود و همه او را به عظمت می ستودند.[۷]

کنیه اش «ابوجعفر» است[۸] در منابع روایی بیشتر با عنوان ابوجعفر اول یاد می شود،[۹] تا با ابوجعفر ثانی (امام جواد(ع)) اشتباه نشود.[۱۰]

برای اطلاعات بیشتر، اینها را هم ببینید: فهرست کنیه ها و لقب های امام باقر(ع)

امام محمد باقر (ع)

| | | | | | | | | | پیامبر اکرم | |
---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---
| | | | | | | | | | | |
| | | | | | | | | حضرت فاطمه | | | | امام علی |
| | |
| | | | | | | | | | | | | | | | | | | |
| | | | | | |
| | | | | | | | | امام حسن مجتبی | | | | امام حسین
| | | | | | | | | | | | | | | | | | |
| | | | | | | | | ام عبدالله | | | | امام سجاد |
| | |
| | | | | | | | | | | | | | | |
| | | | | | | | | | | | امام محمد باقر | | |
| | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | |
| | | | | | | | | | | | | | | | | | | | |
| | | ام فروة | | | | | | | ام حکیم | | | | | | | | سایر همسران |
| | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | |
| | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | |
| امام جعفر صادق | | عبدالله | | | ابراهیم | | عبیدالله | | علی | | زینب | | ام سلمه | | |
| | | |
| امام موسی کاظم |

ولادت و شهادت

امام باقر(ع) در کربلا

امام باقر(ع):
من چهارساله بودم که جدم حسین بن علی کشته شد. من شهادت وی و آنچه در آن وقت بر ما گذشت را به یاد دارم.

یعقوبی، تاریخ یعقوبی، ج۲، ص۲۸۹.

امام باقر(ع) در ۱ رجب سال ۵۷ قمری در مدینه به دنیا آمد.[۱۱] برخی ولادتش را ۳ صفر همان سال نقل کرده اند.[۱۲] او در واقعه کربلا در حالی که خردسال بود، حضور داشت.[۱۳] ابن شهرآشوب در مناقب از دو کتاب «البِدَع» و «شرح الاخبار» نقل کرده که آن که در کربلا کشته شده علی اصغر است که حدوداً دوازده ساله بوده و نسل امام حسین(ع) از علی اکبر (که همان امام سجاد است) تداوم یافته است. وی این قول را قابل اعتماد دانسته و سن علی بن الحسین(امام سجاد) پسر بزرگ امام حسین را در کربلا ۳۰ و سن امام محمد باقر(ع) را ۱۵ دانسته است. [۱۴].[یادداشت ۱]

شهادت امام باقر(ع) را در ۵۷ سالگی[۱۶] و در ۷ ذی الحجه سال ۱۱۴ هجری قمری دانسته اند؛[۱۷] البته برخی به جای ذی الحجه از ربیع الاول یا ربیع الثانی نام برده اند.[۱۸] همچنین نقل های دیگری مبنی بر شهادتش در سال های ۱۱۵ق، ۱۱۶ق و ۱۱۸ق وجود دارد.[۱۹]

شهادت امام باقر(ع) در دوران خلافت هشام بن عبد الملک رخ داده است:[۲۰] چرا که هشام از سال ۱۰۵ تا سال ۱۲۵ قمری خلیفه بود[۲۱] و آخرین سالی که مورخان در شهادت امام باقر(ع) نقل کرده اند ۱۱۸ق است. [۲۲] در اینکه چه فرد یا افرادی در قتل وی دست داشته اند، نقل های مختلفی وجود دارد. بعضی از منابع، شخص هشام بن عبدالملک را عامل شهادت او دانسته اند.[۲۳] و برخی ابراهیم بن ولید را عامل مسمومیت وی معرفی کرده اند.[۲۴]

امام باقر(ع) وصیت کرده بود در لباسی که در آن نماز می خوانده دفن شود.[۲۵] وی در قبرستان بقیع، کنار مرقد پدرش امام سجاد(ع) و عموی پدرش امام حسن(ع) دفن شد.[۲۶] امام به فرزندش امام صادق(ع) وصیت کرد ده سال در منا در ایام حج برای وی مراسم عزاداری بر پا کنند.[۲۷]

همسران و فرزندان

بر اساس منابع تاریخی امام باقر (ع) سه همسر و هفت فرزند داشت:[۲۸]

همسران و فرزندان همسر | نسب | فرزندان
---|---|---
ام فَرْوة | دختر قاسم بن محمد بن ابی بکر | امام صادق(ع) و عبدالله
ام حکیم | دختر اسید ثقفی | ابراهیم و عبیدالله
ام ولد | کنیز | علی، زینب
ام ولد | کنیز | اُمِّ سَلَمه

دوره امامت

امام باقر(ع) در سال ۹۵ قمری پس از شهادت پدرش به امامت رسید[۲۹] و تا زمان شهادت (سال ۱۱۴ق) به مدت ۱۸ سال امامت را بر عهده داشت.[۳۰] احادیث برجا مانده از پیامبر(ص) که در آنها به امامت وی پس از امام زین العابدین اشاره شده، از دلایل امامت او به شمار می آید.[۳۱] امام سجاد(ع) نیز به وی زیاد اهمیت می داد و در پاسخ سؤالی در این باره فرمود: «این بدان سبب است که امامت در فرزندان او باقی خواهد ماند تا روزی که قائم ما قیام کند و دنیا را پر از عدل و قسط نماید. پس او هم امام است و هم پدر امامان».[۳۲]

حاکمان زمان امام باقر (ع) هشام بن عبدالملک ۱۰۵-۱۲۵ق یزید بن عبدالملک ۱۰۱-۱۰۵ق عمر بن عبدالعزیز ۹۹-۱۰۱ق سلیمان بن عبدالملک ۹۶-۹۹ق ولید بن عبدالملک ۸۶-۹۶ق امامت امام باقر (ع) ۹۵-۱۱۴ق ۹۵ ۹۶ ۹۷ ۹۸ ۹۹ ۱۰۰ ۱۰۱ ۱۰۲ ۱۰۳ ۱۰۴ ۱۰۵ ۱۰۶ ۱۰۷ ۱۰۸ ۱۰۹ ۱۱۰ ۱۱۱ ۱۱۲ ۱۱۳ ۱۱۴

خلفای معاصر

دوران امامت وی همزمان با پنج تن از خلفای بنی امیه بود:

1. ولید بن عبدالملک (۸۶-۹۶ق)
2. سلیمان بن عبدالملک (۹۶-۹۹ق)
3. عمر بن عبدالعزیز (۹۹-۱۰۱ق)
4. یزید بن عبدالملک (۱۰۱-۱۰۵ق)
5. هشام بن عبدالملک (۱۰۵-۱۲۵ق)[۳۳]

در اعیان الشیعه آمده است که عبدالملک بن مروان به پیشنهاد امام باقر، اقدام به ضرب سکه اسلامی کرد.[۳۴] پیش از آن معاملات با سکه های رومی انجام می شد. از آنجا که این ماجرا در زمان امام سجاد(ع) رخ داده، برخی پیشنهاد ضرب سکه را به امام سجاد(ع) نسبت داده و برخی گفته اند امام باقر(ع) به دستور امام سجاد(ع) این پیشنهاد را مطرح کرده است.[۳۵]مازندرانی احتمال داده که ضرب سکه هم به فرمان امام سجاد(ع) و هم به فرمان امام باقر(ع) صورت گرفته باشد چنان چه بر اساس گزارش ها(تفاوت گزارش شهیداول در کتاب ذکری و گزارش بیهقی) می توان این کار را به هر دو امام نسبت داد.[۳۶]

نهضت علمی

امام باقر(ع) جنبش علمی به وجود آورد که در دوره امامت فرزندش امام صادق(ع) به اوج خود رسید. وی در علم، زهد، عظمت و فضیلت سرآمد بنی هاشم بود و روایات و احادیث وی در زمینه علم دین، آثار و سنت نبوی، علوم قرآن، سیره و فنون اخلاق و آداب بدان حد است که تا آن روز از هیچ یک از فرزندان امام حسن(ع) و امام حسین(ع) به جا نمانده بود.[۳۷] در این عصر بود که شیعه تدوین فرهنگ خود -شامل فقه و تفسیر و اخلاق- را آغاز کرد.[۳۸] پیش از امام باقر(ع)، نظرات فقهی شیعه، محدود بود.[۳۹] سستی پایه های حکومت امویان، برای امام باقر(ع) و نیز امام صادق(ع) زمینه ای را فراهم آورد که برای سایر ائمه(ع) فراهم نشد. این زمینه،و نیز درایت و برنامه ریزی و ذکاوت آنان سبب شد تا امام باقر(ع) و امام صادق(ع) بیشترین آرای فقهی، تفسیری و اخلاقی را در کتب فقهی و حدیثی از خویش بر جای گذارند. از این رو راویانی چون محمد بن مسلم ۳۰ هزار حدیث[۴۰] و جابر جعفی ۷۰ هزار حدیث از امام باقر(ع) نقل کرده اند.[۴۱] شهرت علمی امام باقر نه تنها در حجاز، بلکه در عراق و خراسان نیز فراگیر شده بود، چنان که راوی می گوید: مردمی از خراسان دورش حلقه زده و اشکالات علمی خود را از او می پرسند.[۴۲]

سال های ۹۴ تا ۱۱۴ق زمان پیدایش مسلک های فقهی و اوج گیری نقل حدیث درباره تفسیر بود.[۴۳] در این دوران گروه هایی مانند خوارج، مرجئه، کیسانیه و غالیان در ترویج عقاید خود تلاش می کردند.[۴۴] امام باقر(ع) استدلال های اصحاب قیاس را رد می کرد[۴۵] و میان عقاید اهل بیت با سایر فرق اسلامی مرزبندی کرد. او درباره خوارج فرمود: خوارج از روی جهالت عرصه را بر خود تنگ گرفته اند، دین ملایم تر و قابل انعطاف تر از آن است که آنان می شناسند.[۴۶]

آیت الله خامنه ای:
امام باقر(ع) در طول بیست سال دوران امامت پر بار خود خود دانش دین را گسترش داد، حکمت و درس قرآن واحکام را به همه جا رساند، داعیه تشیع را که داعیه حکومت اسلامی و تشکیل ولایت علوی است به همه جا فرستاد و نفوذ داد و مردم زیادی را متوجه خود کرد، دشمنان خودش را سر شکسته و منکوب کرد و دوستان خودش را متشکل کرد و زمینه را برای دوران امامت امام صادق (ع) آماده کرد.

https://farsi.khamenei.ir/speech-content?id=48287

تفسیر

امام باقر(ع) بخشی از وقت خود را به بیان مباحث تفسیری اختصاص داده بود که برگزاری جلسات تفسیر و پاسخ به سوالات و شبهات دانشمندان و مردم از جمله آنهاست. گفته شده امام باقر(ع) کتابی در تفسیر قرآن نوشته است که محمد بن اسحاق ندیم در کتاب الفهرست، از آن نام برده است.[۴۷]

امام باقر(ع)، شناخت قرآن را منحصر در اهل بیت می دانست. چرا که آنان اند که می توانند محکمات قرآن را از متشابهات و ناسخ و منسوخ را تشخیص دهند و چنین علمی در نزد هیچ کس غیر از اهل بیت وجود ندارد.[۴۸]

حدیث

امام باقر(ع) به احادیث رسول اکرم(ص) اهمیت می داد، تا جایی که جابر بن یزید جعفی از شاگردان امام باقر، ۷۰ هزار حدیث از پیغمبر اکرم نقل کرده است. حضرت تنها به نقل حدیث و انتشار آن اکتفا نکرده، بلکه اصحاب خود را به همت گماشتن در فهم حدیث و آشنایی پیدا کردن با معانی آن فرا می خواند. ایشان فرمود:

مراتب شیعیان ما را با میزان روایت کردنِ آنان از احادیثِ اهل بیت و معرفتشان به آن احادیث بشناسید، و معرفت، همان شناخت روایت و درایة الحدیث است، و با درایت و فهم روایت است که مؤمن به بالاترین درجات ایمان می رسد.[۴۹]

کلام

در زمان امام باقر(ع) با توجه به فرصت ایجاد شده و کمتر شدن فشار و کنترل از سوی حاکمیت، زمینه برای ظهور و بروز عقاید و افکار مختلف بوجود آمد که خود این باعث ایجاد و رواج افکار انحرافی در جامعه شد،[۵۰] در این شرایط امام ضمن بیان عقاید اصیل و صحیح شیعی و رد عقاید باطل، شبهات مربوطه را پاسخ می داد. او بحث های کلامی خود را ناظر به این امور مطرح می کرد. از جمله این مباحث عاجز بودن عقل انسان از درک حقیقت خداوند،[۵۱] ازلی بودن واجب الوجود [۵۲] و وجوب اطاعت از امام(ع)[۵۳] بود.

میراث های دیگری نیز از امام به یادگار مانده است که میراث فقهی[۵۴] و میراث تاریخی[۵۵] از آن جمله است.

مناظرات

از فعالیت های علمی امام باقر(ع)، مناظره با افراد مختلف است. برخی از مناظرات وی از این قرار است:

مناظره امام با اسقف مسیحیان

مناظره با حسن بصری

مناظره با هشام بن عبدالملک

مناظره با محمد بن منکدر

مناظره با نافع بن ازرق

مناظره با عبدالله بن معمر لیثی

مناظره با قتادة بن دعامة [۵۶]

سلامِ پیامبر(ص) به امام باقر

از امام باقر(ع) نقل شده است:
روزی جابر بن عبدالله انصاری رحمه الله را دیدم و به او سلام دادم. او سلامم را پاسخ گفت و سپس به من گفت:

تو کیستی؟ (در این هنگام، جابر بینایی خود را از دست داده بود)

گفتم: محمد بن علی بن حسین.

گفت: پسرم به من نزدیک شو.

وقتی نزدیک شدم، دستم را بوسید و سپس خم شد که پایم را ببوسد ولی من مانع این کارش شدم.

سپس جابر گفت: همانا رسول خدا(ص) به تو سلام می رساند.

پس گفتم: و سلام و رحمت و برکات خدا بر رسول خدا باد. ولی چگونه ای جابر؟

گفت: روزی با او [یعنی با پیامبر] بودم که به من گفت: ای جابر! امید است که تو باقی بمانی تا اینکه مردی از فرزندان مرا ببینی که به او محمد بن علی بن حسین گفته می شود و خدا به او نور و حکمت می بخشد. پس، از سوی من به او سلام برسان.

مفید، الارشاد، ۱۴۲۸ق، ص۳۸۲.

مبارزه با اسرائیلیات

یکی از گروه هایی که در دوره امام باقر(ع) در جامعه اسلامی حضور داشتند و تأثیر عمیقی در فرهنگ آن روزگار بر جا گذاشتند، یهودیان بودند. شماری از عالمان یهود که به ظاهر مسلمان شده و گروهی دیگر که هنوز به دین خود باقی مانده بودند در جامعه اسلامی پراکنده شده بودند و مرجعیت علمی گروهی را به عهده داشتند. مبارزه با یهود و القائات سوء آنها در فرهنگ اسلامی و انکار مطالبی که باعث خدشه دار شدن چهره واقعی پیامبران خدا می شد و تکذیب احادیث دروغین و ساخته و پرداخته یهودیان، از فعالیت های فرهنگی پنجمین امام بود. امام باقر(ع) با رواج اسرائیلیات مبارزه می کرد، از جمله زراره بن اعین نقل کرده که امام باقر(ع) در حالی که مقابل کعبه نشسته بود فرمود: نگاه کردن به خانه خدا عبادت است. در همان لحظه عاصم بن عمر ، نزد امام باقر آمد و گفت: کعب الاحبار می گوید: "انّ الکعبة تَسْجُدُ لبیت المقدس فی کلِّ غداة" یعنی کعبه هر صبحگاهان برابر بیت المقدس، سجده می کند. امام باقر(ع) فرمود: نظر تو در مورد سخن کعب الاحبار چیست؟ آن مرد گفت: سخن کعب صحیح است. امام باقر(ع) فرمود: تو و کعب الاحبار هر دو دروغ می گویید. آن گاه در حالی که به شدّت ناراحت بود فرمود: خداوند بقعه ای محبوب تر از کعبه روی زمین نیافریده است.[۵۷]

اصحاب و شاگردان

مقالهٔ اصلی: فهرست اصحاب امام باقر(ع)

گفته شده، شیخ طوسی شمار اصحاب و شاگردان امام باقر(ع) را که از او نقل حدیث کرده اند ۴۶۲ مرد و دو زن دانسته است.[۵۸] باقر شریف قرشی در کتاب حیاة الامام محمد الباقر اسامی ۴۷۷ تن [۵۹]و عزیزالله عطاردی در مسند الامام الباقر ۶۵۴ تن [۶۰]را به عنوان اصحاب و راویان امام نام برده اند.

شش تن از اصحاب امام باقر(ع) را جزو اصحاب اجماع دانسته اند: زُرارَة بن اَعین، مَعروفِ بنِ خَرَّبوذ، بُرَید بن معاویه، فُضَیل بن یسار، محمد بن مُسلِم و ابوبصیر اَسَدی.[۶۱] از دیدگاه علمای شیعه، این شش تن از فقیه ترین فقیهان صدر اسلام از اصحاب امام باقر(ع) و امام صادق(ع) بوده اند.[۶۲]

در میان اصحاب و شاگردان امام باقر(ع) برخی از نظر اعتبار و وثاقت مورد اتفاق اهل سنت و امامیه و دسته ای به دلیل گرایش های شیعی، فقط مورد اعتماد امامیه هستند.[۶۳]

جایگاه امام نزد اهل سنت

بزرگان اهل سنت، شخصیت علمی و معنوی امام باقر(ع) را ستوده و مورد احترام دانسته اند.[۶۴] عبدالله بن عطاء مکی، از محدثان اهل سنت و از یاران امام باقر(ع)، گفته است: «من علما را در نزد هیچ کس به لحاظ علمی پایین تر و کوچک تر ندیدم؛ چنانکه در نزد محمد بن علی دیدم. حَکَم بن عُتَیبه (از فقهای بزرگ کوفه) را نزد او، بسان شاگردی در مقابل استادش دیدم».[۶۵]

شمس الدین ذهبی، محدث و مورخ اهل سنت در قرن هفتم و هشتم قمری، امام باقر(ع) را ستوده و او را از کسانی دانسته که بین علم و عمل، سیادت و شرافت، وثاقت و متانت جمع کرده بود.[۶۶] وی، امام باقر را امام و فقیه و شایسته خلافت می دانست.[۶۷]

ابن حجر هیتمی، از فقهای شافعی مذهب قرن دهم قمری، نیز می نویسد: ابوجعفر محمد باقر، به اندازه ای گنج های پنهان علوم، حقایق احکام و حکمت ها و لطایف را آشکار نموده که جز بر عناصر بی بصیرت یا بد نیت، پوشیده نیست و از همین روست که وی را «باقر العلم» [شکافنده علم] و جامع آن و برپاکننده پرچم دانش خوانده اند. او عمرش را در طاعت خدا گذراند و در مقامات عارفان بدان حد رسیده بود که زبان گویندگان از وصف آن ناتوان است. او سخنان بسیاری در سلوک و معارف دارد.[۶۸]

آثار هنری

آثار هنری اعم از شعر و رمان و فیلم هایی درباره امام باقر(ع) تولید و پخش شده است.

آثار ادبی

اشعار و رمان هایی درباره امام باقر(ع) منتشر شده است. از جمله «امام پنجم حضرت امام باقر(ع) مجموعه اشعار حسین موسوی پاکزاد و «نغمه باران» اشعار مهدی وحیدی صدر.[۶۹]

گفته شده کتاب «زندگانی باقر آل محمد(ع)؛ گوهر علم» اثر فاطمه دهکردی، اثری رمان گونه است که به شیوه ای متفاوت به زندگی امام پنجم پرداخته است.[۷۰]

آثار نمایشی

فیلم سینمایی به زبان عربی با عنوان «امام باقر(ع)» [۷۱] و انیمیشین هایی [۷۲] درباره امام پنجم تولید شده است.

کتاب شناسی

مقالهٔ اصلی: فهرست کتاب های درباره امام باقر(ع)

کتاب مسند الامام الباقر(ع)، اثر عزیزالله عطاردی

درباره امام باقر(ع) کتاب های متعددی نگارش و چاپ شده است که برخی از آنها عبارتند از:

1. مسند الامام الباقر(ع) (۶ جلد)، عزیزالله عطاردی، تهران، نشر عطارد، ۱۳۸۱ش. این کتاب توسط محمدرضا عطائی به فارسی ترجمه شده است.
2. امام الباقر قدوة و اسوة، سید محمدتقی مدرسی، بیروت، مرکز العصر، چاپ دوم، ۱۴۳۱ق. این کتاب با عنوان «زندگانی باقرالعلوم حضرت محمد بن علی(ع)» به فارسی ترجمه شده است.
3. حیاة الامام محمد الباقر(ع)؛ دراسة و تحلیل (۲ جلد)، باقر شریف قرشی، بیروت، دار البلاغه، چاپ اول، ۱۴۱۳ق.
4. امام باقر(ع) جلوه امامت در افق دانش، احمد ترابی، مشهد، انتشارات بنیاد پژوهش های اسلامی.
5. امام باقر از دیدگاه اهل سنت، رمضان قوامی دربندی، قم، مرکز پژوهش های اسلامی صدا و سیما، چاپ اول، ۱۳۹۲ش.
6. پيشواى پنجم حضرت امام محمد باقر(ع)،گروه نويسندگان، قم، مؤسسه در راه حق، ۱۳۷۱ش (اين كتاب به عربى و اردو ترجمه شده است).
7. راوی‍ان م‍ش‍ت‍رک ف‍ری‍ق‍ی‍ن از ام‍ام م‍ح‍م‍د ب‍اق‍ر(ع)، ت‍ه‍ی‍ه ک‍ن‍ن‍ده م‍رک‍ز م‍طال‍ع‍ات و ت‍ح‍ق‍ی‍ق‍ات اس‍لام‍ی واب‍س‍ت‍ه ب‍ه دف‍ت‍ر ت‍ب‍ل‍ی‍غ‍ات ح‍وزه ع‍ل‍م‍ی‍ه ق‍م واح‍د ت‍اری‍خ و س‍ی‍ره اه‍ل ب‍ی‍ت ‏ق‍م ، ۱۳۷۳ش.
8. زن‍دگ‍ان‍ی ح‍ض‍رت ام‍ام م‍ح‍م‍د ب‍اق‍ر(ع): گ‍زی‍ده ای از منتهی الامال محدث قمی، ب‍ه ک‍وش‍ش رضا استادی، ‏ق‍م ، دف‍ت‍ر ن‍ش‍ر ب‍رگ‍زی‍ده ، ۱۳۸۰ش.
9. زلال م‍ع‍رف‍ت : پ‍ژوه‍ش‍ی در زن‍دگ‍ان‍ی ام‍ام م‍ح‍م‍د ب‍اق‍ر(ع)، م‍ح‍م‍دب‍اق‍ر طاه‍ری ؛ ‏ق‍م ، گ‍ل‍س‍ت‍ان ادب ، ۱۳۸۱ش.
10. ش‍ک‍اف‍ن‍ده ع‍ل‍وم ح‍ض‍رت ام‍ام م‍ح‍م‍د ب‍اق‍ر(ع)، گ‍روه مؤلف‍ان مجمع جهانی اهل بیت، ن‍اظر م‍ن‍ذر ح‍ک‍ی‍م ، ب‍ا ه‍م‍ک‍اری ش‍ه‍اب ال‍دی‍ن ح‍س‍ی‍ن‍ی ، ترجمه ک‍اظم ح‍ات‍م‍ی طب‍ری ، ۱۳۸۵ش.

پانویس

مفید، الارشاد، ۱۴۱۳ق، ج۲، ص۱۵۵.

- مفید، الارشاد، ۱۴۱۳ق، ج۲، ص۱۵۸.

- قمی رازی، کفایة الاثر، ۱۴۰۱ق، ص۱۴۴-۱۴۵.

- ابن شهرآشوب، مناقب آل ابی طالب(ع)، ۱۳۷۹ق، ج۴، ص۲۱۰.

- مجلسی، جلاء العیون، ۱۳۸۲ش، ص۸۴۹.

- یعقوبی، تاریخ یعقوبی، ۱۳۷۸ش، ج۲، ص۲۸۹.

- مفید، الارشاد، ۱۴۱۳ق، ج۲، ص۱۵۷.

- طبری، دلائل الامامة، ۱۴۱۳ق، ص۲۱۶.

- طبرسی، اعلام الوری، ۱۴۱۷ق، ج۱، ص۴۹۷.

- اربلی، کشف الغمه، ۱۴۲۱ق، ج۲، ص۸۵۷.

- طبری، دلائل الإمامة، ۱۴۱۳ق، ص۲۱۵؛ طبرسی، إعلام الورى، ۱۴۱۷ق، ج‏۱، ص۴۹۸.

- مجلسی، بحارالانوار، ۱۴۰۳ق، ج۴۶، ص۲۱۲.

- یعقوبی، تاریخ یعقوبی، ۱۳۷۸ش، ج۲، ص۲۸۹.

- ابن شهر آشوب، مناقب آل ابی طالب، ۱۳۷۹ق، ج۴، ص۱۷۴

- قاضی نعمان مغربی، شرح الاخبار فی فضائل الائمة الاطهار، الناشر مؤسسة النشر الإسلامي، ج۳، ص۱۵۴.

- مفید، الارشاد، ۱۴۱۳ق، ج۲، ص۱۵۸؛ ابن شهرآشوب، مناقب آل ابی طالب(ع)، ۱۳۷۹ق، ج۴، ص۲۱۰.

- نوبختی، فرق الشیعة، ۱۴۰۴ق، ص۶۱.

- ابن شهرآشوب، مناقب آل ابی طالب(ع)، ۱۳۷۹ق، ج۴، ص۲۱۰؛ جعفریان، حیات فکری و سیاسی امامان شیعه، ۱۳۸۳ش، ص۲۸۶.

- جعفریان، حیات فکری و سیاسی امامان شیعه، ۱۳۸۳ش، ص۲۸۶.

- یعقوبی، تاریخ یعقوبی، ۱۳۷۸ش، ج۲، ص۲۸۹.

- اخبار الدوله عباسیه، ۱۳۹۱ق، ص۴۱۲.

- الأمين، السيد محسن، أعيان الشيعة، ج۱، ص۴۱۲.

- کفعمی، المصباح، ۱۴۱۴ق، ص۶۹۱.

- طبری، دلائل الامامة، ۱۴۱۳ق، ص۲۱۶؛ ابن شهرآشوب، مناقب آل ابی طالب(ع)، ۱۳۷۹ق، ج۴، ص۲۱۰.

- شبراوى، الإتحاف بحب الأشراف، ۱۴۲۳ق، ص۲۸۷.

- نوبختی، فرق الشیعة، ۱۴۰۴ق، ص ۶۱؛ کلینی، الکافی، ۱۳۸۸ق، ج۲، ص۳۷۲؛ مفید، الارشاد، ۱۴۱۳ق، ج۲، ص۱۵۷ و ۱۵۸؛ طبری، دلائل الامامة، ۱۴۱۳ق، ص۲۱۶؛ سبط ابن جوزی، تذکرة الخواص، ۱۳۷۶ش، ص۳۰۶؛ کفعمی، المصباح، ۱۴۱۴ق، ص۶۹۱.

- کلینی، کافی، ۱۴۰۷ق، ج۵، ص۱۱۷؛ شیخ صدوق، من لا يحضره الفقيه، ۱۴۱۳ق، ج‏۱، ص۱۸۲.

- مفید، الارشاد، ۱۴۱۳ق، ج۲، ص۱۷۶؛ طبرسی، اعلام الوری، ۱۳۷۷ش، ص۳۷۵.

- طبرسی، اعلام الوری، ۱۴۱۷ق، ص۴۸۱.

- طبرسی، اعلام الوری، ۱۴۱۷ق، ص۴۹۸.

- قمی رازی، کفایة الاثر، ۱۴۰۱ق، ص۱۴۴-۱۴۵.

- قمی رازی، کفایة الاثر، ۱۴۰۱ق، ص۲۳۷.

- طبرسی، اعلام الوری، ۱۴۱۷ق، ص۴۹۸.

- امین، اعیان الشیعه، ۱۴۰۳ق، ج۱، ص۶۵۴.

- حسینی مازندارانی، العقد المنير، ۱۳۸۲ش، ج۱، ص۷۵.

- حسینی مازندارانی، العقد المنير، ۱۳۸۲ش، ج۱، ص۷۵.

- مفید، الارشاد، ۱۴۱۳ق، ج۲، ص۱۵۷.

- جعفریان، حیات فکری و سیاسی امامان شیعه، ۱۳۸۱ش، ص۲۹۳.

- «تبیین فقه شیعی توسط امام باقر(ع)»، وبگاه آیین رحمت.

- مجلسی، بحارالانوار، ج۱۱، ص۸۳

- دخیل، ائمتنا، ج۱، ص۳۴۷.

- کلینی، الکافی، ج۶، ص۲۶۶؛ مجلسی، بحارالانوار، ج۴۶، ص۳۵۷.

- جعفریان، حیات فکری و سیاسی امامان شیعه، ۱۳۸۳ش، ص۲۹۲.

- «تبیین فقه شیعی توسط امام باقر(ع)»، وبگاه آیین رحمت.

- حر عاملی، وسائل الشیعه، ج۱۸، ص۳۹.

- جعفریان، حیات فکری و سیاسی امامان شیعه، ص۲۹۹.

- ابن ندیم، الفهرست، ص۵۹ ؛ شریف القرشی، حیاة الامام المحمد الباقر، ج۱، ص۱۷۴.

- گروه مولفان، پیشوایان هدایت، ص۳۲۰.

- المحدّث النوري، خاتمة مستدرك الوسائل، ج۵، ص۲۲۴. شریف القرشی، حیاة الامام محمد الباقر،ج۱، ص۱۴۰-۱۴۱.

- طهمزی و رهبری، «نقش امام باقر (ع) و امام صادق (ع) در فرهنگ و تمدن اسلامی»، ص۱۷.

- کلینی، الکافی، ج۱، ص۸۲.

- کلینی، الکافی، ج۱، ص۸۸-۸۹.

- کلینی، الکافی، ج۱، ص۱۸۵.

- گروه مؤلفان، پیشوایان هدایت، ص۳۴۱-۳۴۷.

- گروه مؤلفان، پیشوایان هدایت، ص۳۳۰-۳۳۴.

- کلینی، الکافی، ۱۳۸۸ش، ج۸، ص۳۱۱.

- مجلسی، بحار الانوار، ج۴۶، ص۳۵۴.

- ترابی، امام باقر(ع) جلوه امامت در افق دانش، ۱۳۸۷ش، ص۶۳؛ رفیعی، تاریخ تحلیلی پیشوایان، ۱۳۸۳ش، ص۱۴۰.

- قرشی، حیاة الامام محمد الباقر، ۱۴۲۹ق، جلد۲، ص۱۹۵-۳۴۰

- عطاردی، مسندالامام الباقر، ۱۳۸۱ش، جلد۶، ص۲۹۲-۵۶۰

- کشی، رجال الکشی، ۱۴۰۹ق، ص۲۳۸.

- کشی، رجال الکشی، ۱۴۰۹ق، ص۲۳۸؛ ابن شهرآشوب، مناقب آل ابی طالب(ع)، ۱۳۷۹ق، ج۴، ص۲۱۱.

- ترابی، امام باقر(ع) جلوه امامت در افق دانش، ۱۳۸۷ش، ص۶۴؛ رفیعی، تاریخ تحلیلی پیشوایان، ۱۳۸۳ش، ص۱۴۰.

- نگاه کنید به جعفریان، حیات فکری و سیاسی امامان شیعه، ۱۳۸۳ش، ص۲۸۸-۲۹۲.

- ابن عساکر، تاریخ دمشق، ۱۴۱۵ق، ج۵۴، ص۲۷۸.

- ذهبی، سیر أعلام النبلاء، ۱۴۰۵ق، ج۴، ص۴۰۲.

- ذهبی، سیر أعلام النبلاء، ۱۴۰۵ق، ج۱۳، ص۱۲۰.

- ابن حجر، الصواعق المحرقه، مکتبة القاهره، ص۲۰۱.

- «کتاب شناسی آثار منتشر شده درباره امام محمد باقر(ع) در قم»، خبرگزاری کتاب ایران.

- «معرفی پنج کتاب با موضوع امام باقر(ع)»، وبگاه مشرق نیوز.

- «فیلم سینمایی امام باقر(ع)»، وبگاه تبیان.
  *

1. نگاه کنید به «کارتون زیبای امام محمد باقر(ع)»، وبگاه چندرسانه ای راسخون؛ «انیمیشین زیبا و دیدنی در مورد سیره و زندگی امام محمد باقر(ع)»، وبگاه آپارات.

یادداشت

1. فَإِنَّ عَلِيَّ بْنَ الْحُسَيْنِ كَانَ يَوْمَ كَرْبَلَاءَ مِنْ أَبْنَاءِ ثَلَاثِينَ سَنَةً وَ أَنَّ مُحَمَّدَ الْبَاقِرَ (ع) ابْنُهُ كَانَ يَوْمَئِذٍ مِنْ أَبْنَاءِ خَمْسَ عَشْرَةَ سَنَةً وَ كَانَ لِعَلِيٍّ الْأَصْغَرِ الْمَقْتُولِ نَحْوُ اثْنَتَيْ عَشْرَةَ سَنَةً. آن چه در کتاب شرح الاخبار قاضی نعمان مغربی است این است که علی اکبر در کربلا ۲۳ ساله و فرزندش امام باقر دوساله بوده اند. [۱۵]

منابع

«کتاب شناسی آثار منتشر شده درباره امام محمد باقر(ع) در قم»، خبرگزاری کتاب ایران، درج مطلب: ۳۱ فروردین ۱۳۹۴ش، بازدید ۲۶ تیر ۱۴۰۰ش.

«فیلم سینمایی امام باقر(ع)»، وبگاه تبیان، بازدید ۲۶ تیر ۱۴۰۰ش.

«انیمیشین زیبا و دیدنی در مورد سیره و زندگی امام محمد باقر(ع)»، وبگاه آپارات، بازدید ۲۶ تیر ۱۴۰۰ش.

ابن اثیر، عزالدین، الکامل فی التاریخ، بیروت، دار صادر، ۱۴۰۲ق/۱۹۸۲م.

ابن حجر هیتمی، احمد بن محمد، الصواعق المحرقه، قاهره، مکتبة القاهره، بی تا.

ابن شهرآشوب، محمد بن علی، مناقب آل ابی طالب(ع)، قم، علامه، چاپ اول، ۱۳۷۹ق.

ابن طولون، شمس الدين محمد، الأئمة الاثنا عشر، منشورات رضی، قم، بی تا.

ابن عساکر، علی بن حسن، تاریخ دمشق، تحقیق عمرو بن غرامة العمروی، بیروت، دارالفکر، ۱۴۱۵ق-۱۹۹۵م.

https://farsi.khamenei.ir/speech-content?id=48287

ابن ندیم، محمد، الفهرست، ترجمه محمدرضا تجدد، تهران، چاپخانه سپهر، چاپ سوم، ۱۳۶۶ش.

اخبار الدوله عباسیه، تحقیق عبدالعزیز الدوری و عبدالجبار المطلبی، بیروت، دارالطلیعه، ۱۳۹۱ق.

امین، سید محسن، أعیان الشیعه، تحقیق سید حسن امین، بیروت، دار التعارف للمطبوعات، ۱۴۰۳ق.

ترابی، احمد، امام باقر(ع) جلوه امامت در افق دانش، تحقیق بنیاد پژوهش های اسلامی آستان قدس، مشهد، آستان قدس رضوی، ۱۳۸۷ش.

جعفریان، رسول، حیات فکری و سیاسی امامان شیعه، قم، انتشارات انصاریان، چاپ هفتم، ۱۳۸۳ش.

حر عاملی، محمد بن حسن، وسائل الشیعه الی تحصیل مسائل الشریعة، بیروت، دار احیاء التراث العربی، بی تا.

حسینی مازندرانی، سید موسی، العقد المنير في تحقيق ما يتعلق بالدراهم والدنانير، طهران، مکتبة الصدوق، ۱۳۸۲ش.

دخیل، علی محمد علی، ائمتنا سیرة الائمة الاثنی عشر، قم، موسسة دار الکتب الاسلامی، الثالثة، ۱۴۲۹ق/۲۰۰۸م.

ذهبی، محمد بن احمد، سیر أعلام النبلاء، تحقیق زیر نظر شعیب الارناووط، بیروت، موسسه الرساله، چاپ سوم، ۱۴۰۵ق.

رفیعی، علی، تاریخ تحلیلی پیشوایان، تهران، نشر تحسین، ۱۳۸۳ش.

سبط ابن جوزی، یوسف بن قزاوغلی، تذکرة الخواص، قم، الشریف الرضی، ۱۳۷۶ش.

شبراوی، جمال الدین، الإتحاف بحب الأشراف‏، قم، دارالکتب، ۱۴۲۳ق.

شریف القرشی، باقر، حیاة الامام محمد الباقر، قم، دار الکتب العلمیة، ۱۳۹۷ق.

شیخ صدوق، محمد بن علی، من لایحضره الفقیه، مصحح علی اکبر غفاری، قم، دفتر انتشارات اسلامی، چاپ دوم، ۱۴۱۳ق.

طبرسی، ابی منصور احمد بن علی، الاحتجاج، مشهد، نشر المصطفی، ۱۴۰۳ق.

طبرسی، فضل بن حسن، إعلام الورى بأعلام الهدى، قم، آل البیت، چاپ اول، ۱۴۱۷ق.

طبرسی، فضل بن حسن، اعلام الوری باعلام الهدی، ترجمه عزیزالله عطاردی، تهران، کتابفروشی اسلامیه، چاپ دوم، ۱۳۷۷ش.

طبری، محمد بن جریر، دلائل الامامة، قم، موسسة البعثة، ۱۴۱۳ق.

طوسی، ابی جعفر محمد بن الحسن، اختیار معرفة الرجال، تصحیح حسن المصطفوی، مشهد، انتشارات دانشگاه مشهد، ۱۳۴۸ش.

طهمزی، ایوب و رهبری، عباس، «نقش امام باقر (ع) و امام صادق (ع) در فرهنگ و تمدن اسلامی»، در مجله مطالعات تاریخ و تمدن ایران و اسلام، شماره ۴، زمستان ۱۳۹۶ش.

عطاردی، عزیزالله، مسند الامام الباقر علیه السلام، تهران، انتشارات عطارد، ۱۳۸۱ش.

قرشی، باقر شریف، حیاة الامام محمد الباقر علیه السلام، نشر مهر دلدار، ۱۴۲۹ق.

قمی رازی، ابی القاسم علی بن محمد، کفایة الاثر فی النص علی الائمة اثنی عشر، قم، مطبعة الخیام، ۱۴۰۱ق.

کفعمی، تقی الدین ابراهیم بن علی، المصباح، بیروت، موسسة الاعلمی للمطبوعات، الاولی، ۱۴۱۴ق/۱۹۹۴م.

کلینی، محمد بن یعقوب، الکافی، تحقیق علی اکبرغفاری، تهران، دارالکتب الاسلامیة، الثالثة، ۱۳۸۸ق.

گروه مولفان، پیشوایان هدایت شکافنده علوم حضرت امام باقر (ع)، مترجم: کاظم حاتمی طبری، قم، مجمع جهانی اهل بیت، اول، ۱۳۸۵ش.

مجلسی، محمدباقر، بحار الانوار، بیروت، دار احیاء التراث العربی، ۱۴۰۳ق.

مجلسی، محمدباقر، جلاء العیون، قم، سرور، ۱۳۸۲ش.

مفید، محمد بن محمد، الارشاد فی معرفة حجج الله علی العباد، قم، کنگره شیخ مفید، چاپ اول، ۱۴۱۳ق.

نوبختی، حسن بن موسی، فرق الشیعه، بیروت، دار الاضواء، ۱۴۰۴ق.

یعقوبی، ابن واضح، تاریخ یعقوبی، ترجمه محمدابراهیم آیتی، تهران، انتشارات علمی و فرهنگی، ۱۳۷۸ش.

«تبیین فقه شیعی توسط امام باقر(ع)»، وبگاه آیین رحمت.

«کارتون زیبای امام محمد باقر(ع)»، وبگاه چندرسانه ای راسخون، بازدید ۲۶ تیر ۱۴۰۰ش.

«معرفی پنج کتاب با موضوع امام باقر(ع)»، وبگاه مشرق نیوز، درج مطلب: ۲۸ اسفند ۱۳۹۶ش، بازدید ۲۶ تیر ۱۴۰۰ش.

پیوند به بیرون

«الباقر، امام محمد بن علی(ع)» در دانشنامه جهان اسلام.

«امام باقر(ع)»، پایگاه اطلاع رسانی حوزه.

امام باقر به روایت اهل سنت، محمدمحسن طبسی.

امام سجاد

امام پیشین

امام سجاد

امام پنجم شیعیان دوازده امامی

۹۵-۱۱۴ هجری قمری

امام جعفر صادق

امام پسین

امام جعفر صادق

امام محمدِ باقر علیه السلام

بستگان | امام سجاد(ع) (پدر) • فاطمه دختر امام حسن(ع) (مادر) • امام صادق(ع) (فرزند) • علی بن محمد باقر(ع) (فرزند) • ام فروه (همسر) |
القاب و کنیه ها | باقرالعلوم • صادقین • ابوجعفر اول • کنیه ها و لقب ها
اصحاب | زرارة بن اعین • محمد بن مسلم • فضیل بن یسار • برید بن معاویه عجلی • ابوالجارود • اصحاب امام باقر
خلفای معاصر | ولید بن عبدالملک • سلیمان بن عبدالملک • عمر بن عبدالعزیز • یزید بن عبدالملک • هشام بن عبدالملک
روایات | دعای سمات • دعای سحر • زیارت عاشورا • احادیث بنی الاسلام
کتاب شناسی | تفسیر الباقر • حیاة الامام محمد الباقر • مسند الامام الباقر
مناظرات | مناظره با اسقف مسیحیان • مناظره با حسن بصری • مناظره با هشام بن عبدالملک • مناظره با محمد بن منکدر • مناظره با نافع بن ازرق • مناظره با عبدالله بن معمّر لیثی • مناظره با قتادة بن دعامة
وابسته | اسیران کربلا • جابر بن عبدالله انصاری • ائمه بقیع • امامان شیعه • امامت • اهل بیت(ع)
امامان شیعه(ع) • یاران امام باقر علیه السلام

درگاه شیعه

عقاید | | اصول | توحید • نبوت • معاد • عدل • امامت
---|---
فروع | نماز • روزه • خمس • زکات • حج • جهاد • امر به معروف • نهی از منکر • تولی • تبری

علما | ادیبان • اصولیان • شاعران • رجالیان • فقها • فیلسوفان • کتابشناسان • مفسران
رویدادها | مباهله • واقعه غدیر • سقیفه بنی ساعده • ماجرای فدک • حمله به خانه فاطمه • جنگ جمل • جنگ صفین • جنگ نهروان • واقعه کربلا
کتاب ها | قرآن • نهج البلاغه • صحیفه سجادیه • الاستبصار • الکافی • تهذیب الاحکام • من لایحضره الفقیه) • مصحف فاطمه (س) • مصحف امام علی (ع) • اسرار آل محمد • وسائل الشیعه • بحار الانوار • الغدیر • مفاتیح الجنان • مجمع البیان • تفسیر المیزان • کتاب های شیعه
زیارتگاه ها | مکه مکرمه و مسجد الحرام • مدینه منوره و مسجد النبی و بقیع • بیت المقدس و مسجد الاقصی • نجف اشرف و حرم امام علی و مسجد کوفه • کربلای معلی و حرم امام حسین و حرم حضرت عباس (ع) • کاظمین و حرم کاظمین • سامرا و حرم عسکریین • مشهد و حرم امام رضا • دمشق و حرم حضرت زینب (س) و حرم حضرت رقیه(س) • قم و حرم فاطمه معصومه • شیراز و شاه چراغ • ری و شاه عبدالعظیم • مصر و مقام حضرت زینب (س)
اعیاد مذهبی | عید فطر • عید قربان (عید اضحی) • عید غدیر • عید مبعث • میلاد پیامبر • میلاد امامان • نیمه شعبان
سوگواری ها | محرّم (سوگواری محرم، تاسوعا، عاشورا، اربعین) • شهادت امامان • ایام فاطمیه
فرق تشیع | دوازده امامی(اثنی عشری) • کیسانیه • زیدیه • اسماعیلیه
منابع اجتهاد | قرآن • حدیث • عقل • اجماع
خاندان ها | سادات • هزاره • قزلباش • آل آقا • آل ابی اراکه • آل ابی الجعد • آل ابی الجهم • آل ابی جامع • آل ابی رافع • آل ابی ساره • آل ابی سبره • آل ابی شعبه • آل ابی صفیه • آل اعین • آل بریدی • آل حرفوش • آل حسنویه • آل حیان تغلبی • آل خاتون • آل خاقانی • آل خرسان • آل خمیس • آل یقطین • ابن ابی سمال • ابن ثوابه • ابن فرات • ابن نما • اشعریون • بحرالعلوم • بلاغی • خاتون آبادی • خوانساری
سلسله های شیعی | علویان طبرستان • آل بویه • ادریسیان • فاطمیان • حمدانیان • سربداران • مرعشیان • آل کیا • صفویان
امامان شیعه(ع) • شیعه

امامت

امامان | امام علی(ع) • امام حسن(ع) • امام حسین(ع) • امام سجاد(ع) • امام باقر(ع) • امام صادق(ع) • امام کاظم(ع) • امام رضا(ع) • امام جواد(ع) • امام هادی(ع) • امام عسکری(ع) • امام مهدی(عج)
آیات | آیه ولایت • آیه ابتلای ابراهیم • آیه اولی الامر • آیه اکمال • آیه تبلیغ • آیه صادقین • آیه نصر • آیه ۲۰ سوره توبه • آیه ۵۶ سوره مائده • آیه ۱۲۴ سوره انعام
روایات | حدیث ثقلین • خطبه غدیر • حدیث وصایت • حدیث منزلت • حدیث یوم الدار • حدیث من مات • حدیث سلسلةالذهب • زیارت جامعه • زیارت غدیریه • حدیث خلافت • حدیث سفینه • حدیث دوازده خلیفه • حدیث لوح • حدیث جابر • حدیث ولایت • حدیث شجره • حدیث خاصف النعل
حوادث | واقعه غدیر • واقعه سقیفه بنی ساعده • صحیفه ملعونه
کتاب ها | الغدیر • عبقات الانوار • المراجعات • النص و الاجتهاد • احقاق الحق • شب های پیشاور • اثبات الهداة • منهاج الکرامة • الهدایة الکبری • الخرائج و الجرائح • الافصاح فی الامامة • دلائل الامامه • الصراط المستقیم • امام شناسی • المسترشد فی الامامة • موسوعة الامامة فی نصوص اهل السنة
باورها | ضرورت امامت • امامت تنصیصی • عصمت امامان • ولایت • ولایت امام علی(ع) • علم غیب • علم لدنی • افضلیت امام • غیبت • امامت ائمه اثنی عشر • اهل بیت • برتری اهل بیت(ع) • خلافت • خلیفةالله • مفترض الطاعة • عصمت اکتسابی • ولایت تشریعی • ولایت تکوینی • کرامت• علم امام • علم شأنی • امامت انتخابی • امامت در کودکی
ودایع | ودایع امامت • الواح موسی • تابوت عهد • مصحف فاطمه(س) • انگشتر سلیمان • کتاب علی(ع) • جفر • عصای موسی • پیراهن یوسف • ذوالفقار
مرتبط | باب الامام • نص بر امام • صاحب سر • تولی • تبری • حب و بغض • غلو • تفویض غالیانه • مهدویت • رجعت • ترک اولی • اولوا الامر • سازمان وکالت • سازمان وکالت (کتاب) • تحدیث • ولایت فقیه • بسط تجربه نبوی • نظریه علمای ابرار • استغفار معصومان • غصب خلافت • دهه امامت و ولایت
خداشناسی / نبوت / معاد

اصحاب امام باقر علیه السلام

راویان | | اصحاب اجماع | زُرارَة بن اَعین • مَعروفِ بنِ خَرَّبوذ • برید بن معاویه عجلی • فُضَیل بن یسار • محمد بن مسلم ثقفی کوفی • ابوبصیر اَسَدی
---|---
راویان امامی | امام صادق علیه السلام • ابوالجارود • ابوخالد کابلی • بکیر بن اعین • جابر بن یزید • حمران بن اعین • خالد بن ابی کریمه • خیثمة بن عبدالرحمان • عبدالملک بن اعین • ابن جریج • ابان بن ابی عیاش • ابان بن تغلب • ابوحمزه ثمالی • جابر بن عبدالله انصاری • زید بن علی • ابوخالد واسطی • قاسم بن محمد بن ابی بکر • لیث بن بختری مرادی • حبابه والبیه • منهال بن عمرو اسدی • ابراهیم بن ادهم • زید شحام • سدیر صیرفی
راویان غیر امامی | عمرو بن خالد واسطی • حسن بن عمارة • محمد بن اسحاق مدنی صاحب السیر • مسعدة بن صدقة • حفص بن غیاث • خالد بن طهمان کوفى • ربیعة بن ابى عبدالرحمان • عبدالله بن جریح • عباد بن صهیب بصری • حسن بن صالح بن حی همدانی • کثیر النواء • مقاتل بن سلیمان • طلحة بن زید • عمرو بن جمیع • عمرو بن قیس ماصر • غیاث بن ابراهیم • قیس بن ربیع • محمد بن زید • منصور بن معتمر • یوسف بن حارث

سایر اصحاب | کمیت بن زید اسدی • ابراهیم بن نعیم عبدی • ابراهیم بن عمر صنعانى • اسماعیل بن عبدالله بن جعفر بن ابی طالب • اسماعیل بن عبدالرحمان • اسماعیل بن زیاد بزاز • اسماعیل بن فضل • اسماعیل بن جابر خثعمی • اسحاق بن یسار • احمد بن عائذ • حکم بن عتیبة • سدیف مکی • ابوعبیدة حذاء • عیسى بن ابی منصور • عمرو بن دینار مکی • عبدالله بن غالب اسدی • کیسان بن کلیب • محمد بن قیس انصاری • مالک بن اعین
اصحاب معصومین علیهم السلام