به گزارش خبرنگار فرهنگی باشگاه خبرنگاران پویا، بخشی از کتاب شریف نهج البلاغه نوشته «سید رضی» به حکمت ها و مواعظ اختصاص دارد. این قسمت شامل ۴۸۰ کلمه قصار از امیرالمؤمنین(ع) است. در این بخش، گزیده سخنان حکمت آمیز آن حضرت، پندها و نیز پاسخ پرسش ها و گفتارهای کوتاه آمده است.

امیر مؤمنان(ع) در یکی از سخنان حکمت آمیز خویش به معرفی برخی گزاره هایی می پردازند که ضد ارزش های والای انسانی است. حضرت در این عبارت می فرماید:

أزری بنفسه من استشعر الطمع و رضی بالذل من کشف عن ضره و هانت علیه نفسه من أمر علیها لسانه

آن که جان را با طمع ورزی بپوشاند خود را پست و آن که راز سختی های خود را آشکار سازد خود را خوار و آن که زبان را بر خود حاکم کند، خود را بی ارزش کرده است. (حکمت۲)

واژه «طمع» به معنای بیش از حق خود طالب بودن و گرفتن مواهب زندگی از دست دیگران است و تعبیر به «استشعر» که به معنای پوشیدن لباس زیرین است اشاره به این است که طمع را به خود چسبانده و از آن جدا نمی شود; بدیهی است که افراد طماع برای رسیدن به مقصود خود باید تن به هر ذلتی بدهند و دست نیاز به سوی هرکس دراز کنند و شخصیت خود را برای دستیابی به اهداف طمعکارانه خود بشکنند. در سخنان رسول خدا صلی الله علیه وآله می خوانیم: «بئس العبد عبد له طمع یقوده إلی طبع؛ چه بنده بدی است، بندهای که گرفتار طمعی شود که او را به ذلت و زبونی و فرومایگی سوق دهد.» (النوادر (للراوندی) ، ص۲۳)

در فراز دوم آنجا که فرمود «آن که راز سختی های خود را آشکار سازد خود را خوار کرده است»، باید گفت روشن است هرگاه انسان نزد طبیب درد خود را بگوید و از وی راه درمان بطلبد یا پیش قاضی ظلمی را که بر او رفته بیان کند و از او احقاق حق بخواهد یا نزد دوستش از گرفتاری خود برای گرفتن قرض سخن بگوید، کار خلافی نکرده و به دنبال مشکل گشایی بوده; اما طرح مشکلات نزد کسانی که هیچ گونه توانایی بر حل آن ندارند اثری جز ذلت و سرافکندگی انسان نخواهد داشت. در این گونه موارد باید خویشتن دار بود و لب به شکایت نگشود.

در فراز سوم این روایت می خوانیم «آنکس زبان را بر خود حاکم و امیر کند، خود را بی ارزش کرده است»، واژه تأمیر (فرمانروا ساختن)، را استعاره آورده است برای مسلط کردن زبان آدمی، بر آنچه باعث آزار روح است، بدون توجه به آنها؛ چنان که گویی مجبور به گفتن آنها شده است. بدیهی است سخنانی که از فکر و عقل و تقوا سرچشمه نمیپ گیرد، در بسیاری از موارد خطرهایی ایجاد می کند که انسان قادر بر جبران آن نیست و گاه اسباب رنجش افراد آبرومند و سبب ایجاد اختلاف در میان مردم و کینه و دشمنی نسبت به گوینده و دیگران می شود. این فعل در آخرت نیز آثار شومی در پی دارد همچنان که پیامبر(ص) در روایتی فرمود «آیا چیزی جز محصول زبان مردم، باعث به رو در افتادن آنان در آتش دوزخ است». و هیچ ذلتی برای انسان بالاتر از هلاکت وی نیست.

منابع:

شرح ابن میثم بحرانی (ترجمه محمدی مقدم)

شرح : پیام امام امیرالمؤمنین (مکارم شیرازی)

انتهای پیام/