ایسنا/اردبیل کتاب داستانی « دیوانه بوده !» نوشته دکتر داریوش افروز اردبیلی، توسط انتشارات نسل نو اندیش منتشر شد.

کتاب «دیوانه بوده!» داستانی تاریخی - پژوهشی است که آگاهی های بسیار ارزنده ای درباره مسایل فرهنگی و زبانی آذربایجان به دست می دهد.

داستان در کالبد گفتگویی دامنه دار میان محمد بی ریا شاعر و وزیر فرهنگ دولت پیشه وری و از هموندان بلندپایه ی فرقه ی دموکرات آذربایجان و شخصیتی خیالی به نام «مادر ایران» رخ می دهد.

این کتاب با زندگینامه بی ریا آغاز می شود و با بررسی کوتاه تاریخ آذربایجان از دوره پیش از مادها تا روزگار امروز پی گرفته می شود و از چگونگی پناهنده شدن هزاران شورشی جلالی و باشندگان آناتولی از عثمانی به آذربایجان در روزگار شاه عباس صفوی در بخش کوچکی از آذربایجان و بعدها دسیسه های گسترده ی روسیه تزاری در دوره ی قاجار، با هدف بلعیدن آذربایجان سخن می گوید.

داستان«دیوانه بوده» نه تنها دربرگیرنده ی نمونه های بسیار جالب و گویایی ازدستنوشته های جهانگردان و کارگزاران سیاسی اروپایی درباره زبان مردم آذربایجان بلکه حاوی گفتارهایی پیرامون تاریخ آران و شروان و تاریخ تاتها و زبان تاتی نیز هست.

بررسی واژه های کهن پارسی روان در گویش آذربایجانی و فعل های پارسی در گویش آذربایجانی و بررسی نام های جغرافیایی پارسی در آذربایجان، بخش های دیگر کتاب هستند.

گیراترین بخش کتاب، بررسی تکاپوهای گسترده خاورشناسان روسی و اروپایی و آمریکایی برای گسستن پیوندهای تیره های ایرانی همچون کرد و بلوچ و آذربایجانی و … می باشد. درهمین بخش، به روشنی نشان داده شده است که خاورشناسان، با چه ترفندهایی نمادهایی از یک فرهنگ خاص را- که حتی در آسیای میانه و عثمانی هم متروک و فراموش شده بودند- در قفقاز و آذربایجان زنده و روان کردند.

واپسین بخش های کتاب، گفتگو درباره موضوع های گوناگون در پیوند با گویش آذربایجانی و پاسخ مادر ایران به بی ریا درباره چرایی سرنوشت تیره و تلخ بی ریا می باشند.

به گزارش ایسنا، انتشار این اثر گامی جدی برای آشناساختن نسل های نو با واقعیت های تاریخ و روزگاران دور و دراز سرزمین آذربایجان و پیوستگی های گسست ناپذیر آن با مام میهن بشمار می رود.

انتهای پیام