منبع: سیره پیشوایان، مهدی پیشوایی

پیشوای پنجم طی مدت امامت خود، در همان شرائط نامساعد، به نشر و اشاعه حقایق و معارف الهی پرداخت و مشکلات علمی را تشریح نمود و جنبش علمی دامنه داری به وجود آورد که مقدمات تاسیس یک «دانشگاه بزرگ اسلامی» را که در دوران امامت فرزند گرامیش «امام صادق ع» به اوج عظمت رسید، پی ریزی کرد/

امام پنجم در علم، زهد، عظمت و فضیلت سرآمد همه بزرگان بنی هاشم بود و مقام بزرگ علمی و اخلاقی او مورد تصدیق دوست و دشمن بود. به قدری روایات و احادیث، در زمینه مسائل و احکام اسلامی، تفسیر، تاریخ اسلام، و انواع علوم، از ان حضرت به یادگار مانده است که تا آن روز از هیچ یک از فرزندان امام حسن و امام حسین (ع) به جا نمانده بود.(۱)

رجال و شخصیتهای بزرگ علمی آن روز، و نیز عده ای از یاران پیامبر (ص) که هنوز درحال حیات بودند، از محضر آن حضرت استفاده می کردند/

«جابر بن یزید جعفی» و «کیسان سجستانی» (از تابعین) و فقهائی مانند: «ابن مبارک»، «زهری»، «اوزاعی»، «ابوحنیفه»، «مالک»، «شافعی»، «زیاد بن منذرنهدی» از آثار علمی او بهره مند شده سخنان آن حضرت را، بی واسطه و گاه با چند واسطه، نقل نموده اند.

کتب و مولفات دانشمندان و مورخان اهل تسنن مانند: طبری، بلاذری، سلامی، خطیب بغدادی، ابونعیم اصفهانی، و کتبی مانند: موطا مالک، سنن ابی داود، مسند ابی حنیفه، مسند مروزی، تفسیر نقاش، تفسیر زمخشری، و دهها نظیر اینها، که از مهمترین کتب جهان تسنن است، پر از سخنان پرمغز پیشوای پنجم است و همه جا جمله: «قال محمد بن علی» و یا «قال محمد الباقر» به چشم می خورد. (۲)

کتب شیعه نیز در زمینه های مختلف سرشار از سخنان و احادیث حضرت باقر (ع) است و هر کس کوچکترین آشنایی با این کتابها داشته باشد، این معنا را تصدیق می کند/

امام باقر (ع) از نظر دانشمندان

آوازه علوم و دانشهای امام باقر ع چنان اقطار اسلامی را پر کرده بود که لقب «باقر العلوم» (گشاینده دریچه های دانش و شکافنده مشکلات علوم) به خود گرفته بود.

«ابن حجر هیتمی» می نویسد:

محمد باقر به اندازه ای گنجهای پنهان معارف و دانشها را آشکار ساخته، حقایق احکام و حکمتها و لطایف دانشها را بیان نموده که جز بر عناصر بی بصیرت یا بد سیرت پوشیده نیست و از همینجاست که وی را شکافنده و جامع علوم، و برافرازنده پرچم دانش خوانده اند. (۳)

«عبدالله بن عطأ» که یکی از شخصیتهای برجسته و دانشمندان بزرگ عصر امام بود، می گوید:

«من هرگز دانشمندان اسلام را در هیچ محفل و مجمعی به اندازه محفل محمد بن علی (ع) از نظر علمی حقیر و کوچک ندیدم. من «حکم بن عتیبه» را که در علم و فقه مشهور آفاق بود، دیدم که در خدمت محمد باقر مانند کودکی در برابر استاد عالیمقام، زانوی ادب بر زمین زده شیفته و مجذوب کلام و شخصیت او گردیده بود.(۴)

امام باقر ع در سخنان خود،اغلب به آیات قرآن مجید استناد نموده از کلام خدا شاهد می آورد و می فرمود: «هر مطلبی گفتم، از من بپرسید که در کجای قرآن است تا آیه مربوط به آن موضوع را معرفی کنم».(۵)

پینوشتها:

۱-شیخ مفید، الارشاد، قم، منشورات مکتبه بصیرتی، ص ۲۶۱/
۲-ابن شهرآشوب، مناقب آل ابی طالب،قم، موسسه انتشارات علامه، ج ۴، ص ۱۹۵/
۳-اظهر من مخبئات کنوز المعارف و حقایق الاحکام و الحکم و اللطائف مالا یخفی الا علی منطمس البصیره او فاسد الطویه و السریره و من ثم قیل و فیه هو باقر العلم و جامعه و شاهر علمه و ارفعه (الصواعق المحرقه، الطبعه الثانیة، قاهره، مکتبه القاهره، ص ۲۰۱). ۴- سبط ابن الجوزی، تذکره الخواص، نجف، منشورات المطبعه الحیدریة، ۱۳۸۳ ه'.ق، ص ۳۳۷ - علی بن عیسی الاربلی، کشف الغمه، تبریز، مکتبه بنی هاشم، ۱۳۸۱ ه'.ق، ج ۲، ص ۳۲۹ - فضل بن الحسن البدایة و النهایة، الطبعه الثانیة، بیروت، مکتبه المعارف، ۱۹۷۷ م، ج ۹، ص .۳۱۱ در بعضی از نسخه ها «حکم بن عیینه» ذکر شده است ولی «عتیبه» صحیح است. ر.ک به: کاظم مدیر شانه چی، علم الحدیث و درایة الحدیث، چاپ سوم، قم، دفتر انتشارات اسلامی وابسته به جامعه مدرسین حوزه علمیة قم، ۱۳۶۲ ه'.ش، ص ۶۷/
۵- طبرسی، احتجاج، نجف، المطبعه المرتضویة، ۱۳۵۰ ه'.ق، ص ۱۷۶

کلمات کلیدی

امام باقر | امام | امام باقر ( ع ) | علم | دانشها | اسلام |

لینک کوتاه :

موارد مرتبط با کلیدواژه

نمایی از زندگانی حضرت امام محمد باقر علیه السلام مقالات

برای امام باقر (ع) این القاب یاد شده است: برخی از منابعی که سال ۵۷ را یاد کرده اند عبارتند از: دلائل …

زندگی اجتماعی امام باقر (ع) مقالات

امام باقر (ع) با این که توجه به استغنای نفس و لزوم تلاش برای کسب معاش داشت و عملا در این راستا گام م …

احتجاجات امام باقر(ع) مقالات

شیخ مفید در ارشاد، نویسد: شریف ابو محمد حسن بن محمد از جدم، از یعقوب بن یزید از محمد بن ابی عمیر، از …

مناظرات امام باقر (ع) مقالات

مناظرات امام باقر (ع) سیره پیشوایان پبشوایی، مهدی ۳۴۵ در دوران امامت حضرت باقر-علی …

زندگی علمی امام باقر (ع) مقالات

امام باقر (ع) در برخی از تعالیم خود می فرمود: به این گروه مارقه (۱) باید گفت: چرا از علی (ع) جدا شدی …

نهضت بزرگ علمی امام باقر (ع) مقالات

امام باقر (ع) با این شیوه، در صدد بود تا روحیه قرآن گرایی را در میان اهل دانش و جامعه اسلامی تقویت ن …

https://hawzah.net/fa/Article/View/۳۸۱۰/٪D۹٪۸۶٪D۹٪۸۷٪D۸٪B۶٪D۸٪AA-٪D۸٪A۸٪D۸٪B۲٪D۸٪B۱٪DA٪AF-٪D۸٪B۹٪D۹٪۸۴٪D۹٪۸۵٪DB٪۸C-٪D۸٪A۷٪D۹٪۸۵٪D۸٪A۷٪D۹٪۸۵-٪D۸٪A۸٪D۸٪A۷٪D۹٪۸۲٪D۸٪B۱٪۲۲٪D۸٪B۹٪۲۲