قوانین طلاق / حقوق پدر و مادر در قرآن
خبرگزاری فارس- گروه قرآن و فعالیت های دینی: در ادامه انتشار شرح آیات منتخب قرآن و در پنجمین روز از ماه مبارک رمضان شرح و تفسیر آیات منتخب جزء پنجم قرآن کریم بر اساس تفسیر نور به همراه توضیحات حجت الاسلام محسن قرائتی تقدیم می شود.
آیه ۳۵ سوره مبارکه نساء
«و إن خفتم شقاق بینهما فابعثوا حکما من أهله و حکما من أهلها إن یریدا إصلاحا یوفق الله بینهما إن الله کان علیما خبیرا» و اگر از (ناسازگاری و) جدایی میان آن دو (زن و شوهر) بیم داشتید، پس داوری از خانوادهی شوهر، و داوری از خانوادهی زن برگزینید (تا به اختلاف آن دو رسیدگی کنند) اگر این دو بنای اصلاح داشته باشند خداوند میان آن دو را به توافق میرساند، زیرا خداوند، (از نیات همه) با خبر و آگاه است. (۳۵ نساء)
شرح آیه ۳۵ سوره نساء توسط حجت الاسلام قرائتی
شرایط قاضی و داور
این آیه، برای رفع اختلاف میان زن و شوهر و پیشگیری از وقوع طلاق، یک دادگاه خانوادگی را با امتیازات زیر مطرح می کند.
داوران، از هردو فامیل باشند تا سوز، تعهد وخیرخواهی بیشتری داشته باشند.
این دادگاه، نیاز به بودجه ندارد.
رسیدگی به اختلافات در این دادگاه، سریع، بدون تراکم پرونده ومشکلات کار اداری است.
اسرار دادگاه به غریبه ها نمی رسد و مسائل اختلافی در میان خودشان می ماند.
چون داوران از خود فامیلند، مورد اعتماد طرفین هستند.
برای حل همه مشکلات، انتخاب داور جایز است. امام باقر علیه السلام در پاسخ اعتراضی که به پذیرش حکمیت در صفین برای حضرت علی علیه السلام بود این آیه را تلاوت فرمودند.[۱]
از امام صادق علیه السلام درباره فابعثوا حکما … سؤال شد، حضرت فرمود: حکمین نمی توانند به طلاق و جدایی حکم کنند، مگر آنکه از طرفین اجازه داشته باشند.[۲]
۲۳ پیام از آیه ۳۵ سوره نساء درباره طلاق
۱- علاج واقعه قبل از وقوع باید کرد. نگرانی از شقاق و جدایی کافی است تا اقدام به گزینش داوران شود. «إن خفتم»
۲- قبل از نگرانی از شقاق، در زندگی مردم دخالت نکنیم. «و إن خفتم»
۳- طلاق و جدایی، سزاوار ترس و نگرانی است. «خفتم شقاق»
۴- زن و شوهر، یک روح در دو پیکرند. کلمه «شقاق» در جایی بکار می رود که یک حقیقت به دو قسمت تقسیم شود.
۵- اقدام برای اصلاح میان زن و شوهر باید سریع باشد. حرف «فاء» در جمله «فابعثوا» برای تسریع است.
۶- جامعه در برابر اختلافات خانواده ها، مسئولیت دارد. «و إن خفتم … فابعثوا»
۷- بستگان، در رفع اختلاف خانوادگی، مسئولیت بیشتری دارند. «من أهله … من أهلها»
۸- زن و مرد در انتخاب داور، حق یکسان دارند. «حکما من أهله و حکما من أهلها»
۹- در جامعه به افرادی اعتماد کنیم و داوری آنان را بپذیریم. «فابعثوا حکما …»
۱۰- مشکلات مردم را با کمک خود مردم حل کنیم. «فابعثوا حکما من أهله»
۱۱- از آشتی دادن ناامید و مأیوس و نسبت به آن بی تفاوت نباشیم. «فابعثوا»
۱۲- بیش از نگرانی، موج ایجاد نکنیم، یک داور برای هر یک کافی است. «حکما من أهله و حکما من أهلها»
۱۳- اسلام به مسائل شورایی و کدخدا منشی توجه دارد. «حکما من أهله و … أهلها»
۱۴- همه مسائل را به قاضی و دادگاه نکشانید، خودتان درون گروهی حل کنید. «فابعثوا حکما من أهله»
۱۵- هرجا سخن از حق و حقوق است، طرفین باید حضور داشته باشند. «حکما من أهله و حکما من أهلها»
۱۶- باید زن و شوهر، داوری داوران انتخاب شده را بپذیرند. (لازمه انتخاب داور، اطاعت از حکم اوست.)
۱۷- در انتخاب داور باید به آگاهی، رازداری و اصلاح طلبی آنان توجه کرد. «إن یریدا إصلاحا»
۱۸- هر جا حسن نیت و بنای اصلاح باشد، توفیق الهی هم سرازیر می شود. «إن یریدا إصلاحا یوفق الله بینهما»
۱۹- دل ها بدست خداست. «یوفق الله بینهما»
۲۰- به عقل و تدبیر خود مغرور نشوید، توفیق را از خداوند بدانید. «یوفق الله»
۲۱- طرح قرآن برای اصلاح خانواده برخاسته از علم و حکمت الهی است. «علیما خبیرا»
۲۲- باید حسن نیت داشت، چرا که خداوند، به انگیزه های همه آگاه است. «إن الله کان علیما خبیرا»
آیه ۳۶ سوره مبارکه نساء
«و اعبدوا الله و لا تشرکوا به شیئا و بالوالدین إحسانا و بذی القربی و الیتامی و المساکین و الجار ذی القربی و الجار الجنب و الصاحب بالجنب و ابن السبیل و ما ملکت أیمانکم إن الله لا یحب من کان مختالا فخورا» و خدا را بپرستید و هیچ چیز را شریک او قرار ندهید و به پدر و مادر نیکی کنید و به بستگان و یتیمان و بینوایان و همسایه نزدیک و همسایه دور و یار همنشین و در راه مانده و زیردستان و بردگانتان (نیز نیکی کنید.) همانا خداوند، هر که را متکبر و فخر فروش باشد، دوست نمی دارد. (۳۶ نساء)
شرح آیه ۳۶ سوره نساء توسط حجت الاسلام قرائتی
حقوق والدین، آشنایان، یتیمان، مسکینان، همسایگان و …
این آیه، از حق خدا «و اعبدوا الله» تا حق بردگان «ملکت أیمانکم» را بیان کرده و این نشانه جامعیت اسلام است.
«الجار ذی القربی و الجار الجنب»، شامل همسایه فامیل و غیر فامیل، هم عقیده و غیر هم عقیده نیز می شود. به گفته روایات تا چهل خانه از هر طرف، همسایه اند.[۳] یعنی در مناطق کوچک، همه همسایه اند.
«الصاحب بالجنب»، شامل رفقای دائمی یا موقت، رفقای سفر، یا آنان که به امید نفعی سراغ انسان می آیند، می شود.
«ابن السبیل»، ممکن است در وطن خود متمکن باشد و ما شناختی از او و بستگانش نداشته باشیم، فقط بدانیم که درمانده در سفر و فرزند راه است که باید مورد حمایت مالی قرار گیرد.
«مختال»، کسی است که در دنیای خیال، خود را بزرگ می پندارد و تکبر می کند. اگر به اسب هم «خیل» می گویند چون متکبرانه راه می رود.
احسان به پدر و مادر هیچ شرایطی ندارد
احسان به پدر و مادر، شامل محبت، خدمت، کمک مالی، علمی، عاطفی و مشورت با آنان می شود. شرط احسان به والدین خوب بودن آنان نیست، ولی اطاعت از والدین در صورتی است که آنان به امری بر خلاف رضای خدا فرمان ندهند. امام صادق علیه السلام فرمودند: پیامبر صلی الله علیه و آله و علی علیه السلام پدران این امت هستند. زیرا در قرآن آمده است: «اعبدوا الله … و بالوالدین إحسانا»[۴]
پیام هایی از آیه ۳۶ سوره مبارکه نساء
۱- تنها عبادت خدا کافی نیست، دوری از هرگونه شرک و ریا لازم است. «و اعبدوا الله و لا تشرکوا …»
۲- نیکی به پدر و مادر، در کنار بندگی خدا و توحید مطرح است. «و اعبدوا الله … و بالوالدین إحسانا»
۳- خداپرست واقعی باید نسبت به بستگان، محرومان و همسایگان خود، متعهد و مسئول باشد. «اعبدوا الله … بذی القربی و الیتامی»
۴- همسایگان دور نیز بر انسان حق دارند. «الجار الجنب»
۵- در احسان کردن به اولویت ها توجه کنید. نام والدین قبل از بستگان و نام آنان قبل از یتیمان آمده است.
۶- بی توجهی به والدین و بستگان و یتیمان و محرومان جامعه، نشانه تکبر و فخر فروشی است. «إن الله لا یحب من کان مختالا فخورا»
۷- احسان، باید همراه با تواضع باشد. در ابتدای آیه سفارش به احسان شد و در پایان از تکبر نهی شد. «لا یحب من کان مختالا فخورا»
پی نوشت
[۱]. تفسیر نورالثقلین و احتجاج طبرسی، ج ۲، ص ۵۸۹
[۲]. کافی، ج ۶، ص ۱۴۶
[۳]. وسائل الشیعه، ج ۱۲، ص ۱۳۱
[۴]. تفسیر عیاشی، ج ۱، ص ۲۴۱.
انتهای پیام/
آیه ۳۵ سوره مبارکه نساء
«و إن خفتم شقاق بینهما فابعثوا حکما من أهله و حکما من أهلها إن یریدا إصلاحا یوفق الله بینهما إن الله کان علیما خبیرا» و اگر از (ناسازگاری و) جدایی میان آن دو (زن و شوهر) بیم داشتید، پس داوری از خانوادهی شوهر، و داوری از خانوادهی زن برگزینید (تا به اختلاف آن دو رسیدگی کنند) اگر این دو بنای اصلاح داشته باشند خداوند میان آن دو را به توافق میرساند، زیرا خداوند، (از نیات همه) با خبر و آگاه است. (۳۵ نساء)
شرح آیه ۳۵ سوره نساء توسط حجت الاسلام قرائتی
شرایط قاضی و داور
این آیه، برای رفع اختلاف میان زن و شوهر و پیشگیری از وقوع طلاق، یک دادگاه خانوادگی را با امتیازات زیر مطرح می کند.
داوران، از هردو فامیل باشند تا سوز، تعهد وخیرخواهی بیشتری داشته باشند.
این دادگاه، نیاز به بودجه ندارد.
رسیدگی به اختلافات در این دادگاه، سریع، بدون تراکم پرونده ومشکلات کار اداری است.
اسرار دادگاه به غریبه ها نمی رسد و مسائل اختلافی در میان خودشان می ماند.
چون داوران از خود فامیلند، مورد اعتماد طرفین هستند.
برای حل همه مشکلات، انتخاب داور جایز است. امام باقر علیه السلام در پاسخ اعتراضی که به پذیرش حکمیت در صفین برای حضرت علی علیه السلام بود این آیه را تلاوت فرمودند.[۱]
از امام صادق علیه السلام درباره فابعثوا حکما … سؤال شد، حضرت فرمود: حکمین نمی توانند به طلاق و جدایی حکم کنند، مگر آنکه از طرفین اجازه داشته باشند.[۲]
۲۳ پیام از آیه ۳۵ سوره نساء درباره طلاق
۱- علاج واقعه قبل از وقوع باید کرد. نگرانی از شقاق و جدایی کافی است تا اقدام به گزینش داوران شود. «إن خفتم»
۲- قبل از نگرانی از شقاق، در زندگی مردم دخالت نکنیم. «و إن خفتم»
۳- طلاق و جدایی، سزاوار ترس و نگرانی است. «خفتم شقاق»
۴- زن و شوهر، یک روح در دو پیکرند. کلمه «شقاق» در جایی بکار می رود که یک حقیقت به دو قسمت تقسیم شود.
۵- اقدام برای اصلاح میان زن و شوهر باید سریع باشد. حرف «فاء» در جمله «فابعثوا» برای تسریع است.
۶- جامعه در برابر اختلافات خانواده ها، مسئولیت دارد. «و إن خفتم … فابعثوا»
۷- بستگان، در رفع اختلاف خانوادگی، مسئولیت بیشتری دارند. «من أهله … من أهلها»
۸- زن و مرد در انتخاب داور، حق یکسان دارند. «حکما من أهله و حکما من أهلها»
۹- در جامعه به افرادی اعتماد کنیم و داوری آنان را بپذیریم. «فابعثوا حکما …»
۱۰- مشکلات مردم را با کمک خود مردم حل کنیم. «فابعثوا حکما من أهله»
۱۱- از آشتی دادن ناامید و مأیوس و نسبت به آن بی تفاوت نباشیم. «فابعثوا»
۱۲- بیش از نگرانی، موج ایجاد نکنیم، یک داور برای هر یک کافی است. «حکما من أهله و حکما من أهلها»
۱۳- اسلام به مسائل شورایی و کدخدا منشی توجه دارد. «حکما من أهله و … أهلها»
۱۴- همه مسائل را به قاضی و دادگاه نکشانید، خودتان درون گروهی حل کنید. «فابعثوا حکما من أهله»
۱۵- هرجا سخن از حق و حقوق است، طرفین باید حضور داشته باشند. «حکما من أهله و حکما من أهلها»
۱۶- باید زن و شوهر، داوری داوران انتخاب شده را بپذیرند. (لازمه انتخاب داور، اطاعت از حکم اوست.)
۱۷- در انتخاب داور باید به آگاهی، رازداری و اصلاح طلبی آنان توجه کرد. «إن یریدا إصلاحا»
۱۸- هر جا حسن نیت و بنای اصلاح باشد، توفیق الهی هم سرازیر می شود. «إن یریدا إصلاحا یوفق الله بینهما»
۱۹- دل ها بدست خداست. «یوفق الله بینهما»
۲۰- به عقل و تدبیر خود مغرور نشوید، توفیق را از خداوند بدانید. «یوفق الله»
۲۱- طرح قرآن برای اصلاح خانواده برخاسته از علم و حکمت الهی است. «علیما خبیرا»
۲۲- باید حسن نیت داشت، چرا که خداوند، به انگیزه های همه آگاه است. «إن الله کان علیما خبیرا»
آیه ۳۶ سوره مبارکه نساء
«و اعبدوا الله و لا تشرکوا به شیئا و بالوالدین إحسانا و بذی القربی و الیتامی و المساکین و الجار ذی القربی و الجار الجنب و الصاحب بالجنب و ابن السبیل و ما ملکت أیمانکم إن الله لا یحب من کان مختالا فخورا» و خدا را بپرستید و هیچ چیز را شریک او قرار ندهید و به پدر و مادر نیکی کنید و به بستگان و یتیمان و بینوایان و همسایه نزدیک و همسایه دور و یار همنشین و در راه مانده و زیردستان و بردگانتان (نیز نیکی کنید.) همانا خداوند، هر که را متکبر و فخر فروش باشد، دوست نمی دارد. (۳۶ نساء)
شرح آیه ۳۶ سوره نساء توسط حجت الاسلام قرائتی
حقوق والدین، آشنایان، یتیمان، مسکینان، همسایگان و …
این آیه، از حق خدا «و اعبدوا الله» تا حق بردگان «ملکت أیمانکم» را بیان کرده و این نشانه جامعیت اسلام است.
«الجار ذی القربی و الجار الجنب»، شامل همسایه فامیل و غیر فامیل، هم عقیده و غیر هم عقیده نیز می شود. به گفته روایات تا چهل خانه از هر طرف، همسایه اند.[۳] یعنی در مناطق کوچک، همه همسایه اند.
«الصاحب بالجنب»، شامل رفقای دائمی یا موقت، رفقای سفر، یا آنان که به امید نفعی سراغ انسان می آیند، می شود.
«ابن السبیل»، ممکن است در وطن خود متمکن باشد و ما شناختی از او و بستگانش نداشته باشیم، فقط بدانیم که درمانده در سفر و فرزند راه است که باید مورد حمایت مالی قرار گیرد.
«مختال»، کسی است که در دنیای خیال، خود را بزرگ می پندارد و تکبر می کند. اگر به اسب هم «خیل» می گویند چون متکبرانه راه می رود.
احسان به پدر و مادر هیچ شرایطی ندارد
احسان به پدر و مادر، شامل محبت، خدمت، کمک مالی، علمی، عاطفی و مشورت با آنان می شود. شرط احسان به والدین خوب بودن آنان نیست، ولی اطاعت از والدین در صورتی است که آنان به امری بر خلاف رضای خدا فرمان ندهند. امام صادق علیه السلام فرمودند: پیامبر صلی الله علیه و آله و علی علیه السلام پدران این امت هستند. زیرا در قرآن آمده است: «اعبدوا الله … و بالوالدین إحسانا»[۴]
پیام هایی از آیه ۳۶ سوره مبارکه نساء
۱- تنها عبادت خدا کافی نیست، دوری از هرگونه شرک و ریا لازم است. «و اعبدوا الله و لا تشرکوا …»
۲- نیکی به پدر و مادر، در کنار بندگی خدا و توحید مطرح است. «و اعبدوا الله … و بالوالدین إحسانا»
۳- خداپرست واقعی باید نسبت به بستگان، محرومان و همسایگان خود، متعهد و مسئول باشد. «اعبدوا الله … بذی القربی و الیتامی»
۴- همسایگان دور نیز بر انسان حق دارند. «الجار الجنب»
۵- در احسان کردن به اولویت ها توجه کنید. نام والدین قبل از بستگان و نام آنان قبل از یتیمان آمده است.
۶- بی توجهی به والدین و بستگان و یتیمان و محرومان جامعه، نشانه تکبر و فخر فروشی است. «إن الله لا یحب من کان مختالا فخورا»
۷- احسان، باید همراه با تواضع باشد. در ابتدای آیه سفارش به احسان شد و در پایان از تکبر نهی شد. «لا یحب من کان مختالا فخورا»
پی نوشت
[۱]. تفسیر نورالثقلین و احتجاج طبرسی، ج ۲، ص ۵۸۹
[۲]. کافی، ج ۶، ص ۱۴۶
[۳]. وسائل الشیعه، ج ۱۲، ص ۱۳۱
[۴]. تفسیر عیاشی، ج ۱، ص ۲۴۱.
انتهای پیام/
گفتگو با هوش مصنوعی
💬 سلام! میخوای دربارهی «قوانین طلاق#@! حقوق پدر و مادر در قرآن» بیشتر بدونی؟ من اینجام که راهنماییت کنم.