به گزارش خبرنگار مهر، متن زیر یادداشتی از مصطفی دلشاد تهرانی است که در ادامه می خوانید؛

در میان عوامل مؤثر در تربیت، ارادۀ انسان مهم ترین نقش را در تربیت دارد، به گونه ای که سعادت و شقاوت آدمی به دست خودش است.

خدای رحمان راه سعادت و شقاوت انسان را بدو نموده و به او قدرت تمیز خوب و بد داده است و کسی که عقل خود را به کار گیرد می تواند صورت و سیرت خود را انسانی رقم زند و کسی که چنین نکند فقط ظاهری از انسان را دارد و نام انسان را یدک می کشد و از انسانیت بی بهره می ماند. پس، انسان خود باید ارادۀ خیر و سعادت نماید و از امکانات این عالم به درستی در جهت کمال خویش بهره گیرد و از تباه کردن استعدادهای کمالی خود بپرهیزد و راه شقاوت را نپیماید؛ زیرا خوشبختی و بدبختی آدمی در گرو خود و نتیجۀ عمل اوست.

خداوند انسان را در انتخاب این راه و پیمودنش آزاد گذاشته است تا خود، راه خویش را انتخاب کند و به هرچه می خواهد متصف گردد؛ البته در این امر، هیچ اکراه و اجباری نیست.

انسان همانند برگه ای سفید و نانوشته به دنیا می آید که نه بر آن پاکی رقم خورده و نه ناپاکی، ولی او استعداد کامل برای پذیرش همه چیز را دارد. محیط و زندگی و آیندۀ اوست که سرنوشت این برگۀ سفید را رقم می زند. این انسان است که به دست خود، آنچه را اراده می کند، از خوب و بد، بر خویش می نگارد؛ زیرا انسان از موهبت عقل بهره مند است؛ در همین زمینه است که امام علی (ع) می فرماید:

«السعید من وعظ بغیره و الشقی من انخدع لهواه و غروره»؛

(خوشبخت کسی است که از دیگران پند پذیرد [و خود را به پاکی پرورش دهد] و بدبخت کسی است که فریب هوای نفس خویش خورد [و به ناپاکی گراید]).

نهج البلاغه، خطبۀ ۸۶

انسان از این امکان برخوردار است که تا در عالم طبیعت است بتواند راه خود را انتخاب کند و در جهت سعادت یا شقاوت خویش گام بردارد. این راه مادام که انسان در عالم طبیعت است و با مادۀ اولی قابل تطور و دگرگونی و اختلاف دمساز است به روی آدمی گشوده است و هیچ یک از عقاید و اخلاق و ملکات، ذاتی انسان نیست، بلکه همۀ آنها از عوارض وجود غیر ذاتی و جعلی است، و انسان با اراده و تلاش و کسب و عمل، خود را می سازد.



امام علی (ع) دربارۀ قدرت ارادۀ انسان تعبیری والا دارد:

«من طلب شیئا ناله أو بعضه»؛

(آن که چیزی را جوید، بدان یا به برخی از آن رسد).

همان، حکمت ۳۸۶

ارادۀ انسان عاملی اساسی در تربیت آدمی است و هرچند که عوامل دیگر در آن تأثیرگذار است، ولی انسان هرگز نباید به سستی و ناامیدی تن سپارد و از تلاش برای اصلاح و سیر به سوی کمال بازماند. در سفارشهای امام علی (ع) در آمده است:

«علیک بالجد و إن لم یساعد الجسد»؛

(بر تو باد به کوشش و جدیت، اگرچه پیکر همراهی نکند).

غررالحکم، آمدی، ج ۲، ص ۲۳

بنابراین، انسان می تواند با وجود همۀ محدودیتها و موانع، در پرتو اراده و تلاش و پیگیری، به رفع موانع کمال و کاستن محدودیتها همت گمارد تا به قرب الهی نائل شود و خود را به بهترین رنگ و نقش، رنگ آمیزی کند و نقش آفرینی نماید و سعادت خویش را رقم زند.