حجت الاسلام معینیان در گفت وگو با خبرنگار فرهنگی خبرگزاری تسنیم دربارۀ اهمیت فهم معیارهای همنشینی گفت: بدون تردید رفاقت و دوستی افراد با یکدیگر، بر سرنوشت یکدیگر تأثیرگذار خواهد بود و می تواند اثرات مثبت و یا منفی در بر داشته باشد. در قیامت شخص ستمکار از حسرت، دست خود را به دندان می گزد و عامل گمراهی اش را معاشرت با دوستان خویش می داند و فریاد می زند: «یا ویلتی لیتنی لم أتخذ فلانا خلیلا»؛ یعنی ای کاش فلانی را دوست خودم نمی گرفتم. (فرقان /۲۸)

وی افزود: امیرالمؤمنین علیه السلام به عنوان امام بزرگواری که به اذن خداوند، عالم به تمام حکمت های عالم است، به برخی معیارهای همنشینی اشاره می کنند. ایشان خطاب به فرزند بزرگوارش امام حسن علیه السلام و یا به نقلی، محمد حنیفیه می فرماید «یا بنی إیاک و مصادقة الأحمق، فإنه یرید أن ینفعک فیضرک؛ فرزندم از دوستی با احمق برحذر باش، چرا که او می خواهد به تو منفعت برساند، اما زیان می رساند»زیرا بر اثر حماقتش سود و زیان را تشخیص نمی دهد. امیرالمؤمنین علیه السلام در حدیثی دیگر دربارۀ اهمیت دوری از فرد احمق می فرماید: عدو عاقل خیر من صدیق أحمق؛ یعنی دشمن دانا، بهتر از دوست نادان است. یا امام صادق علیه السلام در روایتی می فرماید: لا تشاور أحمق; با فرد نادان مشورت نکن؛ و در حدیث دیگری نیز می فرماید: گفت وگوی با احمق قلب انسان را می میراند.

حجت الاسلام معینیان ادامه داد: در روایات حتی به ویژگی های فرد احمق هم اشاره شده است. نقل است حضرت عیسی علیه السلام در پاسخ به این سؤال که احمق کیست؟ فرمود: المعجب برأیه و نفسه ، الذی یری الفضل کله له لا علیه و یوجب الحق کله لنفسه و لا یوجب علیها حقا ، فذاک الأحمق الذی لا حیلة فی مداواته؛ یعنی «کسی که خود رأی، خودپسند است؛ همان که هرچه فضیلت است از آن خود می داند و برای دیگران، بر خود هیچ فضیلتی قائل نیست، همه حقوق را برای خود می داند و هیچ حقی برای دیگران بر خود قائل نیست؛ این است آن احمقی که چاره ای برای درمان او وجود ندارد.» لذا احمق کسی است که بر اثر نادانی اش گرفتار اشتباهات بزرگ می شود، خوب را بد و بد را خوب می پندارد. گاه با اصرار، دوست خود را وادار به انجام کاری می کند که عاقبت دردناکی دارد و به عکس، از کاری باز می دارد که سرانجامش موفقیت و سعادت است؛ بنابر این امام می فرماید پیوند دوستی خود را با چنین افرادی قطع کن.

این کارشناس مذهبی در ادامۀ حکمت امیرالمؤمنین دربارۀ معیارهای انتخاب دوست گفت: حضرت در ادامه می فرماید: و إیاک و مصادقة البخیل، فإنه یقعد عنک أحوج ما تکون إلیه؛ یعنی «از دوستی با بخیل برحذر باش، زیرا به هنگامی که شدیدترین نیاز را به او داری تو را رها می کند.» بخیل آن کسی است که حاضر نیست از مواهبی که خدا به او داده در اختیار دیگران بگذارد، هرچند بسیار بیش از نیاز در اختیارش باشد. به تعبیر قرآن، خداوند انسان های متکبر و فخر فروش را دوست نمی دارد، همان کسانی که بخیل هستند و دیگران را هم به بخل وا می دارند: إن الله لا یحب من کان مختالا فخورا الذین یبخلون ویأمرون الناس بالبخل، (نساء /۳۶،۳۷) رسول خدا صلی الله علیه و آله در حدیثی می فرمایند: البخیل بعید من الله بعید من الناس، قریب من النار؛ یعنی «بخیل از خدا دور است، از مردم نیز دور است و به آتش دوزخ نزدیک است.» خود امیرالمؤمنین علیه السلام می فرماید: البخل جامع لمساوئ العیوب، و هو زمام یقاد به إلی کل سوء؛ یعنی «بخل، در بردارنده همه بدی ها است و افساری است که [بخیل] به وسیلۀ آن به سوی هر بدی کشانده می شود.» امام باقر علیه السلام در نهی از دوستی با شخص بخیل می فرماید: بخیل چیزی از تو می گیرد، اما چیزی به تو نمی دهد. در عهدنامۀ مالک اشتر نیز امام علی علیه السلام به مالک دستور می دهد: لا تدخلن فی مشورتک بخیلا یعدل بک عن الفضل ویعدک الفقر؛ «هرگز بخیل را در مشاوران خود داخل مکن، زیرا از کمک کردن به دیگران مانع می شود و وعده فقر به تو می دهد.» امام در اینجا می فرماید: دوستان گاه به یکدیگر نیازمند می شوند و حتی گاهی به قدری نیاز شدید است که سرنوشت انسان را رقم می زند و اگر دوست، بخیل باشد در چنین حالتی نیز انسان را رها می کند، اما اگر خودش نیازمند شود، انتظار هرگونه کمک را دارد.

لبنان میزبان یک کتاب متفاوت درباره امام علی(ع) شد/ دلیل محبت حضرت محمد (ص) به امیرالمؤمنین(ع)

حجت الاسلام معینیان در ادامۀ حکمت امیرالمؤمنین علیه السلام گفت: آن حضرت در ادامه می فرماید «و إیاک و مصادقة الفاجر، فإنه یبیعک بالتافه»؛ یعنی «از دوستی با انسان فاجر بپرهیز، چرا که تو را به اندک چیزی می فروشد.» این افراد همواره به دنبال هوا و هوس خویش هستند; نه وجدان بیداری دارند و نه شخصیت و شرف و نه دین و ایمان درستی. گناه و پرده دری، جزئی از سبک زندگی و کار همیشگی آنهاست؛ به همین دلیل هر زمان هوا و هوس آنها اقتضا کند، به دنبال آن می روند و دوستان خود را بسیار ارزان می فروشند. حجت الاسلام معینیان در ادامۀ حکمت امیرالمؤمنین علیه السلام گفت: آن حضرت در ادامه می فرماید «و إیاک و مصادقة الفاجر، فإنه یبیعک بالتافه»؛ یعنی «.» این افراد همواره به دنبال هوا و هوس خویش هستند; نه وجدان بیداری دارند و نه شخصیت و شرف و نه دین و ایمان درستی. گناه و پرده دری، جزئی از سبک زندگی و کار همیشگی آنهاست؛ به همین دلیل هر زمان هوا و هوس آنها اقتضا کند، به دنبال آن می روند و دوستان خود را بسیار ارزان می فروشند.

وی افزود: امیرالمؤمنین علیه السلام در ادامۀ روایت می فرماید «و إیاک و مصادقة الکذاب، فإنه کالسراب یقرب علیک البعید و یبعد علیک القریب»؛ یعنی «از دوستی با دروغگو برحذر باش، چرا که او مثل سراب است; دور را در نظر تو نزدیک و نزدیک را در نظر تو دور می کند.» در قرآن در آیۀ۲۸ سورۀ مؤمن می خوانیم «ان الله لا یهدی من هو مسرف کذاب»؛ یعنی به راستی که خداوند اسرافکار دروغگو را هدایت نمی کند. امیرالمؤمنین علیه السلام در روایتی دیگر می فرماید: «با کذاب مشورت مکن که دور را برای تو نزدیک و نزدیک را برای تو دور می سازد; لا تستشر الکذاب فإنه کالسراب یقرب علیک البعید ویبعد علیک القریب»؛ و در روایتی دیگر می فرماید: الکذاب و المیت سواء ، فإن فضیلة الحی علی المیت الثقة به ، فإذا لم یوثق بکلامه بطلت حیاته. یعنی «دروغگو و مرده یکسانند؛ زیرا برتری زنده بر مرده، به سبب اعتماد به اوست؛پس هر گاه به گفته او اعتماد نشود، حیاتش از بین رفته است.» در حدیث دیگری از امام صادق علیه السلام آمده است: لا ینبغی للمسلم أن یواخی الفاجر ولا الاحمق ولا الکذاب; سزاوار نیست افراد با ایمان با فاجران و افراد احمق و دروغ گویان طرح برادری بریزند.»

انتهای پیام/