سیره فداکارانه، اهل بیت (ع) همان الگویی است که چرخه هم افزایی های منفی میان روابط زن و شوهر را می شکند و آن را به فضایی مثبت برای اعمال تغییرات مثبت مبدل می کند و ما باید در زندگی، آن را به عنوان سرمشقی ماندگار در نظر داشته باشیم.

به گزارش خبرنگار قرآن و فعالیت های دینی خبرگزاری فارس انسان یک موجود اجتماعی است و از احساس تنهایی هراس دارد و با آن میانه خوبی ندارد. اما همین انسان در سال های اخیر پای در مسیری نهاده که هر چه بیشتر، بر این احساس تنهایی می افزاید.

انسان برای رهایی از احساس تنهایی، نیازمند تعامل در ارتباطات میان فردی است و آن چه در عصر کنونی مانع از این تعاملات می شود این است که بر اساس منطق لذت، هر کس دارد کار خودش را می کند و همه به دنبال پاسخ دادن به یک سؤال هستند که پس چه کنیم که طرف مقابل ما تغییر کند و بر میل ما رفتار نماید تا ما بتوانیم با او تعامل داشته باشیم؟

در این فضا وقتی پرونده شکایات زوجین را بررسی می کنیم عمده شکایت از این است که طرف مقابلمان با ما راه نمی آید و ما هر چه تلاش می کنیم او رفتار خود را کنار بگذارد و خود را تغییر دهد این تلاش ها به نتیجه نمی رسد. برای پاسخ به این سؤال و یافتن راه حل مناسب، پیش از بیان راه حل اسلامی راه حلی که پژوهشگران علوم رفتاری پیشنهاد می کنند را بیان می کنیم.

روان شناسانی که در مکتب شناختی رفتاری قلم زده اند در این باره بیان می کنند که در زمینه تغییر رفتار دیگران، آن چیزی که در اختیار شماست فقط خودتان هستید یعنی نه ذهن و نه احساس و نه رفتار طرف مقابل تان، هیچ کدام در اختیار شما نیست و تنها راهی که برای تغییر دیگران برای شما وجود دارد، استفاده از ظرفیت های موجود خودتان است و آن، چیزی نیست جز تغییر خودتان، بنابراین با تغییر خودتان است که امید به تغییر دیگران وجود دارد.

در روابط زناشویی یک چرخه مهم مطرح است که فهم آن در رسیدن به پاسخ درباره سؤال مربوط به زوجین، کمک فروانی می کند و آن این است که ما وقتی رفتار نامناسبی از همسر خود مشاهده می کنیم، نسبت به او ذهنیتی منفی پیدا می کنیم و این شناخت باعث تولید احساسی منفی مانند خشم و تنفر و … در درون ما می شود و خود این احساس نیز منشاء رفتارهای تند و نامناسب ما، نسبت به همسرمان می شود، این رفتار نامناسب را همسرمان نیز مشاهده می نماید و دقیقا مثل همان چرخه ای که برای ما اتفاق افتاد برای او نیز اتفاق خواهد افتاد و این هم افزایی منفی ادامه پیدا خواهد کرد و مشکلات پیچیده تر خواهد شد.

اما حل این ماجرا در این نظریه، این است که چون برای تغییر همسرتان آنچه که در اختیار خود دارید فقط رفتار خودتان است پس، لطفا در مقابل بدی او، که شناخت و احساس منفی برای شما درست کرده است، خودتان را تغییر دهید و مقابله به مثل نکنید و رفتار مثبت از خود بروز دهید، بعد از مدتی خواهید دید که ذهنیت و احساس همسرتان را نیز تغییر خواهید داد و ادامه این فرایند، به اصلاح رفتار او نیز ختم خواهد شد.

حال به سراغ نظر اسلام برویم که دستور اسلام قطعا مترقی تر و موشکافانه تر است. اسلام نیز به ما می گوید که اگر خواستید طرف مقابلتان را تغییر دهید و دعوت به اصلاح رفتار کنید با عمل خودتان آن را انجام دهید.امام جعفر صادق علیه السلام می فرمایند: «کونوا دعاة الناس بغیر ألسنتکم لیروا منکم الاجتهاد و الصدق و الورع. مردم را با چیزی غیر زبان هایتان به نیکی ها دعوت کنید، به گونه ای که آنان تلاش و صداقت و پرهیزکاری شما را (به چشم) ببینند» [۱] و در جای دیگر از تعبیر «باعمالکم» استفاده شده است.

بله اصلاحات داخل منزل، همه از این کانال صورت می پذیرد، شروع از خود که لازمه اش رها کردن خودخواهی هاست ؛ در این باره آیات و روایات فروانی وجود دارد که ما برای نمونه به دو مورد از آنها اشاره می کنیم.

۱- «یآ أیها الذین ءامنوا قوا أنفسکم وأهلیکم نارا وقودها الناس و الحجارة علیها ملائکة غلاظ شداد لا یعصون الله مآ أمرهم و یفعلون ما یؤمرون (سوره تحریم آیه ۶) ای کسانی که ایمان آورده اید! خود و خانواده خود را از آتشی که هیزم آن مردمان (گنهکار) و سنگ ها هستند، حفظ کنید. آتشی که بر آن فرشتگانی درشت خو و سخت گیر نگهبانند و خدا را در آنچه فرمانشان دهد، نافرمانی نکنند و آنچه را فرمان یابند انجام دهند.»

۲- پیامبر گرامی اسلام می فرمایند: «المؤمن یأکل بشهوة أهله و المنافق یأکل أهله بشهوته. مومن کسی است که به میل (وانتخاب) اهل خانه اش غذا می خورد و منافق کسی است که اهل خانه به میل (و انتخاب) او غذا می خورند.»[۲]

حال با بیان این دو نکته به سراغ سیره حضرت علی و زهرا علیهماالسلام در زندگی زناشویی می رویم که آنها نیز به نوعی زندگی می کرند که خواست همسر خود را بر خواست شخصی شان ترجیه دهند و چه زیبا حضرت علی علیه السلام در وصف همسر خود می فرمودند: «نعم العون علی طاعة الله؛ فاطمه بهترین یاری رسان برای برای بندگی خداست.»[۳] که این نشان دهنده این است که تمام هم و غم حضرت صدیقه طاهره سلام الله علیها رها شدن از خواسته های دل و اهتمام به پرداختن به رضای الهی است و در مقابل پیگیری امیرالمؤمنین که مطرح می فرماید: «فاطمه جان! از من درخواستی داشته باش» این نکته را متذکر می شوند که: «پدرم سفارش کرده از شوهرت چیزی مخواه، مبادا که توان تهیه آن را نداشته باشد و شرمنده شود.« [۴]

این سیره فداکارانه، دقیقا همان الگویی است که چرخه هم افزایی های منفی میان روابط زن و شوهر را می شکند و آن را به فضایی مثبت برای اعمال تغییرات به جهت مثبت مبدل می گرداند و ما باید در زندگی خود، آن را به عنوان سرمشقی ماندگار در نظر داشته باشیم.

مصطفی راهی

پی نوشت:

۱.طبرسی، علی بن حسن، مشکاة الأنوار فی غرر الأخبار، ص۴۶، ۱جلد، المکتبة الحیدریة - نجف، چاپ: دوم، ۱۳۸۵ق / ۱۹۶۵م / ۱۳۴۴ش.

۲.کلینی، محمد بن یعقوب بن اسحاق، الکافی (ط - الإسلامیة)، ج۴، ص۱۲، ۸جلد، دار الکتب الإسلامیة - تهران، چاپ: چهارم، ۱۴۰۷ ق.

۳.ابن شهر آشوب مازندرانی، محمد بن علی، مناقب آل أبی طالب علیهم السلام (لابن شهرآشوب)، ج۳، ص۳۵۹، ۴جلد، علامه - قم، چاپ: اول، ۱۳۷۹ ق.

۴.عبدالحسین دستغیب، زندگانی صدیقه کبری، حضرت فاطمه زهرا(س)، دارالکتاب، چ ۲، ص ۱۰۷.

انتهای پیام/