به گزارش خبرنگار فرهنگی خبرگزاری تسنیم، ارتباط ماجرای امام حسین علیه السلام با انبیای الهی به ویژه اولوا العزم از رسولان یکی از محورهای مهم معارف اسلامی است که با وجود احادیث متعددی که به خود اختصاص داده، مورد غفلت واقع شده است. در مطالب گذشته به بخشی از ارتباط ماجرای موسای نبی با امام حسین علیه السلام اشاره شد، اما این بار زوایای دیگری از ارتباط این رویداد را مورد بررسی قرار می دهیم.

مبدأ ورود بحث را حدیثی از رسول گرامی اسلام صلی الله علیه و آله قرار دادیم که طی آن فرمود «لترکبن أمتی سنة بنی إسرائیل حذو النعل بالنعل [و حذو] القذة بالقذة شبرا بشبر و ذراعا بذراع و باعا بباع …» یعنی «امت من سنت بنی اسرائیل را مرتکب خواهند شد به طوری که قدم جای قدم آنان می گذارند و تیر به همان جا که آنان زدند می زنند، و وجب به وجب و ذراع به ذراع و باع به باع کارهای آنان را انجام خواهند داد.»

اشاره شد که در آیه۲۱ سوره قصص در ماجرای گریز موسی علیه السلام از دست فرعونیان می خوانیم «فخرج منها خائفا یترقب قال رب نجنی من القوم الظالمین» یعنی موسی ترسان و نگران از آنجا بیرون رفت [در حالی که می]گفت: «پروردگارا، مرا از گروه ستمکاران نجات بخش.» امام حسین علیه السلام آن زمان که قصد خروج از مدینه به سوی مکه را داشتند، جانشان مورد تهدید قرار گرفت. امام هنگام خروج همین آیه را تلاوت کردند. در آیه ای دیگر و در ماجرای بازگشت موسی علیه السلام از مدین می خوانیم «فلما أتاها نودی من شاطئ الواد الأیمن فی البقعة المبارکة من الشجرة أن یا موسی إنی أنا الله رب العالمین»؛ پس چون به آن [آتش] رسید، از جانب راست وادی، در آن جایگاه مبارک، از آن درخت ندا آمد که: «ای موسی، منم، من، خداوند، پروردگار جهانیان.» امام صادق علیه السلام درباره مکان بقعه مبارکه موسی علیه السلام ارائه می دهند. امام فرمود «آن وادی أیمن که خداوند متعال از آن در کتابش سخن گفته همان فرات است و منظور از بقعه مبارکه همان کربلاست و منظور از شجره، رسول الله صلی الله علیه و آله و سلم است؛ قال أبو عبد الله ع: شاطئ الواد الأیمن الذی ذکره الله تعالی جل جلاله فی کتابه هو الفرات والبقعة المبارکة هی کربلاء [و الشجرة هی محمدصلی الله علیه و آله و سلم].

طبق این دو رویداد، دو ارتباط محتوایی و مکانی بین ماجرای موسی علیه السلام با امام حسین علیه السلام پیدا شد؛ اول اینکه همان گونه که موسی علیه السلام به صورت «خائفا یترقب» یعنی بیم همراه با سنجش موقعیت از مصر خارج شد، امام حسین علیه السلام نیز به همین صورت از مدینه خارج شد تا قیامی را تدارک ببیند. دوم اینکه موسی علیه السلام همگام بازگشت از مدین، به موقعیت وادی أیمن رسید که طبق روایت امام صادق علیه السلام همان فرات و بقعه مبارکه نیز همان سرزمین کربلاست.

حال به دو وجه دیگر اشتراک ماجرای موسی علیه السلام با ماجرای امام حسین علیه السلام اشاره می شود:

الف)حرکت کاروانی: موسی علیه السلام در بازگشت دوم از مصر و پس از ماجراهایی مثل ساحران و … که با فرعونیان داشت، بنی اسرائیل را به صورت کاروانی با خود حرکت داد. نمونه این رفتار را اولین بار درباره این رسول بزرگوار شاهدیم. زیرمجموعه ایشان قیام طالوت نبی است که البته طالوت از انبیای موسوی محسوب می شود، منتها نزدیک ترین ماجرا به قیام امام حسین علیه السلام، قیام موسی علیه السلام است. ایشان طی این ماجرا شبانه دست بنی اسرائیل را گرفت تا از بین فرعونیان نجاتشان داده تا به سرزمین موعود سوق دهد. طی این ماجرا افراد رشدیافته ای همچون کالب بن یوفنا و یوشع بن نون حضور داشتند و در تمام صحنه ها از موسی علیه السلام تبعیت کردند و این دو بزرگوار اولین نفراتی بودند که از دریا عبور کردند در حالی که همه بنی اسرائیل از غرق شدن ترس داشتند و زمانی که کالب و یوشع را دیدند، جرأت یافتند.

امام حسین علیه السلام نیز کاروانی تشکیل داد، دست عده ای از یاوران را گرفت تا ایشان را به مسیری که خداوند هدایت می کند، حرکت دهد؛ یعنی همان گونه که موسی علیه السلام هنگام خروج اول از مصر فرمود «عسی ربی أن یهدینی سواء السبیل»، امام حسین علیه السلام با امید هدایت به سوی راهی که خدا مدنظر داشت، از مدینه خارج شد. در بین کاروانیان حسینی همچون کاروان موسی علیه السلام افراد رشدیافته ای همچون حضرت عباس، علی اکبر و حضرت زینب علیهم السلام و نیز پایین تر از ایشان حبیب بن مظاهر قرار داشتند و کاروانیان آن زمان که در تبعیت کم می آوردند، به رفتار عباس علیه السلام توجه می کردند.

ب) دشمن طغیانگر: خداوند در سوره طه دو بار درباره طغیان فرعون سخن می گوید و طی این دو بار به موسی علیه السلام مأموریت می دهد به سوی او برو. در آیه۲۴ می فرماید «اذهب إلی فرعون إنه طغی»؛ یعنی به سوی فرعون برو که او طغیان کرده است و در آیه۴۳ خطاب به موسی و هارون علیهما السلام می فرماید «اذهبا إلی فرعون إنه طغی». و بعد امر می کند با او با زبان نرم سخن بگویید «فقولا له قولا لینا لعله یتذکر أو یخشی»؛ قول لین در این آیه یعنی گفتاری که یا موجب تذکر شود یا خشیت بیاورد که البته هیچ کدام برای فرعون حاصل نشد و او تکبر کرد. نهایت آنکه خداوند به موسی علیه السلام وحی می کند شبانه بندگانم را به سوی دریا حرکت بده. در چنین شرایطی بود که فرعون با لشکریانش آنها را دنبال کرد «فأتبعهم فرعون بجنوده …» اما سرانجام در دریا غرق شدند.

اما در ماجرای امام حسین علیه السلام، امام بارها یزیدیان را با زبان لین دعوت به حق کرد، منتها نه تنها در آنها تأثیری نداشت بلکه بر قساوت شان بیشتر افزوده می شد تا زمانی که امام با هدایت و وحی خدا از مدینه خارج شد و قومی را با خود همراه کرد. در چنین شرایطی بود که دشمنان گام به گام در پی او رفتند. موسی علیه السلام مأموریت یافت به سمت دریا برود و امام حسین علیه السلام به سمت صحرای بی آب و علف کربلا. کیفیت عمل امام حسین و موسی علیه السلام تبعیت از هدایت الهی است، منتها هر کدام برای هدفی خاص و مأموریتی خاص. تفاوت هایی در دو ماجرا دیده می شود که از قرار زیر است:

۱- در کاروان حسینی حدود ۱۰۰ نفر دلداده و اهل تبعیت و با رشادت طلبی حضور داشتند، اما در ماجرای موسی علیه السلام شاید کمتر از انگشتان دست تابعان ایشان بودند.

۲- موسی علیه السلام از دریا عبور داده شد، اما مصلحت آن شد که امام حسین علیه السلام در صحرای کربلا با یارانشان به شهادت برسند.

۳- موسی علیه السلام اذن یافت از معجزات استفاده کند، اما امام حسین علیه السلام اذن نداشت از توان خویش استفاده کند و لذا حتی به ملائک و اجنه اذن ورود به میدان نداد؛ چرا که ماجرای ایشان طبق حدیث لوح، از قبل رقم خورده بود.

نکته آخر اینکه ویژگی مشترک فرعون و امثال معاویه و یزید در این آیه از سوره طه است که خداوند در پایان قصه فرعون فرمود «و أضل فرعون قومه و ما هدی»؛ یعنی فرعون قوم خود را از مسیر حق و یاری حق گمراه کرد و آنها را به سوی هادی الهی هدایت نکرد. یزید ملعون نیز عده زیادی از مسلمانان را با دروغ و تهدید و نیرنگ به گمراهی و تباهی کشاند و آنها را از هدایت به سوی امام بازداشت.

انتهای پیام/