فرمانروایی خدا و فرمانروایی انسان
حاکمان بشری سر تا پا عجز و نیاز و محدودیت و نقص هستند و مردم از آنان در امان نیستند. اما خداوند متعال، فرمانروایی است که هم قداست دارد و از هر عیب و نقصی به دور است، هم ایمنی بخش است، هم بر همه چیز سیطره و نفوذ دارد، دارای قدرتی نفوذناپذیر است، جبران کننده است و عظمت و کبریایی دارد.
خبرگزاری فارس- گروه قرآن و فعالیت های دینی: در ادامه انتشار شرح آیات منتخب قرآن و در بیست وهشتمین روز از ماه مبارک رمضان شرح و تفسیر آیات منتخب جزء ۲۸ قرآن کریم بر اساس تفسیر نور به همراه توضیحات حجت الاسلام محسن قرائتی تقدیم می شود.
آیه ۱۸ سوره مبارکه حشر
«یا أیها الذین آمنوا اتقوا الله و لتنظر نفس ما قدمت لغد و اتقوا الله إن الله خبیر بما تعملون» ای کسانی که ایمان آورده اید! از خداوند پروا کنید و هر کس به آن چه برای فردای (قیامت) خود فرستاده است، بنگرد. باز هم از خدا پروا کنید که خداوند به آنچه انجام می دهید، به خوبی آگاه است.
شرح آیه ۱۸ سوره مبارکه حشر توسط حجت الاسلام قرائتی
فرمان به تقوا و تکرار آن در یک آیه
فرمان تقوا در این آیه تکرار و تأکید شده است که علاوه بر تأکید، می تواند معانی متعددی داشته باشد، از جمله: ۱- تقوای اول مربوط به اصل کار و تقوای دوم مربوط به کیفیت آن باشد. ۲- تقوای اول مربوط به انجام کار خیر و تقوای دوم مربوط به ترک محرمات باشد. ۳- و شاید تقوای اول مربوط به توبه از گذشته و تقوای دوم مربوط به ذخیره آینده باشد.
با شاد کردن مردم برای قیامت خود ذخیره کنید
در روایات می خوانیم: با نیمی از یک دانه خرما، یا اگر ندارید با سخنان خوب، دل هایی را شاد کنید تا در قیامت که خداوند می پرسد: من به تو چشم و گوش و … دادم چه ذخیره ای فرستادی، شرمنده نباشید. زیرا در آن روز بعضی به هر سو می نگرند، ولی ذخیره ای که وسیله نجاتشان باشد از پیش نفرستاده اند.[۱]
پیامهایی از آیه ۱۸ سوره مبارکه حشر
۱- ایمان، زمینه تقوا و شرط ثمر بخشی ایمان، داشتن تقوا است. «یا أیها الذین آمنوا اتقوا»
۲- به امید کار خیر وارثان نباشیم، هرکس به فکر قیامت خود باشد. «و لتنظر نفس ما قدمت لغد»
۳- در آنچه به عنوان عمل صالح ذخیره می کنیم، دقت کنیم. «و لتنظر نفس ما قدمت»
۴- محاسبه نفس لازم است. «و لتنظر نفس» (اگر امروز دقت نکنیم، دقت فردا سبب شرمندگی خواهد بود. «یوم ینظر المرء ما قدمت یداه و یقول الکافر یا لیتنی کنت ترابا»[۲]
۵- قیامت، نزدیک است. «لغد» (چنانکه در جای دیگر نیز می فرماید: «إنهم یرونه بعیدا و نراه قریبا»[۳]
۶- آینده نگری و عاقبت اندیشی، لازمه ایمان است. «ما قدمت لغد»
۷- تقوا، زمینه محاسبه نفس و محاسبه نفس، سبب رشد و تقویت تقوا است. («و لتنظر نفس» میان دو «اتقوا الله» قرار گرفته است).
۸- هیچ کس در هیچ مرحله ای خود را ایمن نداند. «یا أیها الذین آمنوا اتقوا الله … و اتقوا الله»
۹- ایمان به خبیر بودن خداوند، عامل تقوا است. «و اتقوا الله … إن الله خبیر»
آیات ۱۹ و ۲۰ سوره مبارکه حشر
«و لا تکونوا کالذین نسوا الله فأنساهم أنفسهم أولئک هم الفاسقون * لا یستوی أصحاب النار و أصحاب الجنة أصحاب الجنة هم الفائزون» همچون کسانی نباشید که خدا را فراموش کردند، پس خدا نیز آنان را به خود فراموشی گرفتار کرد. آنان همان فاسقانند. اهل آتش و اهل بهشت یکسان نیستند، اهل بهشت همان رستگارانند.
شرح آیات ۱۹ و ۲۰ سوره مبارکه حشر توسط حجت الاسلام قرائتی
کسانی که خدا را فراموش کرده اند منافق اند
مصداق روشن کسانی که خداوند را فراموش کردند، منافقانند. در آیه ۶۷ سوره توبه درباره منافقان می خوانیم: «نسوا الله فنسیهم» البته خداوند فراموشکار نیست، بلکه لطف خود را از آنان باز می دارد. «و ما کان ربک نسیا»[۴]
غفلت، خطرناکترین آفت انسان است. قرآن می فرماید: گروهی از مردم، از چهارپایان بدترند، زیرا غافلند، «أولئک کالأنعام بل هم أضل أولئک هم الغافلون»[۵]
غفلت عاملی برای سقوط انسان
بنابراین غفلت از خدا «نسوا الله»[۶]، غفلت از قیامت «نسوا یوم الحساب»[۷] و غفلت از آیات الهی، «أتتک آیاتنا فنسیتها»[۸] باعث سقوط انسان به مرحله ای پست تر از حیوانیت می شود. کسی که خدا را فراموش می کند، قهرا فردی بی راهه، بی رهبر، بی هدف و بی قانون، غرق در شهوات می شود و تمام هدف ها و عملکردش سلیقه ای و مطابق تمایلات و هوس های خودش می شود و این بزرگترین خطر برای انسان است.
کسی که لطف او را فراموش کند، مأیوس شده و به بن بست می رسد.
کسی که عفو او را فراموش کند، خود را قابل اصلاح نمی بیند و دست به هر کاری می زند.
کسی که رهبران الهی را فراموش کند، دنبال هر طاغوتی می رود و فاسد می شود.
کسی که قانون او را فراموش کند، هر روز به سراغ صدایی می رود و سر در گم می شود.
کسی که راه او را فراموش کند، در میان صدها راه دیگر گیج شده و به بی راهه می رود.
کسی که اولیای او را فراموش کند، دوستان ناباب او را به بازی می گیرند.
کسی که نعمت های خدا را فراموش کند، متملق دیگران می شود.
کسی که خدا را فراموش کند، قهرا اهداف حکیمانه او در مورد آفرینش انسان را فراموش خواهد کرد و هرکه هدف خلقتش را فراموش کند، عمر، سرمایه و استعدادش را هدر می دهد.
انسان فطرتا خداشناس است و فراموشی، عارض بر او می شود. کلمه «نسیان» در موردی است که قبلا علم و توجه باشد.
پیام هایی از آیات ۱۹ و ۲۰ سوره مبارکه حشر
۱- مؤمنان، در معرض غفلت از یاد خدا هستند و نیاز به هشدار دارند. «یا أیها الذین آمنوا اتقوا الله … و لا تکونوا کالذین نسوا الله»
۲- گام اول سقوط، از خود انسان است، خودفراموشی کیفر الهی است. «نسوا الله فأنساهم»
۳- کیفر الهی متناسب با عمل است. «نسوا الله فأنساهم أنفسهم»
۴- گناه و انحراف، ثمره غفلت از یاد خداست. «نسوا الله فأنساهم أنفسهم أولئک هم الفاسقون»
آیه ۲۱ سوره مبارکه حشر
«لو أنزلنا هذا القرآن علی جبل لرأیته خاشعا متصدعا من خشیة الله و تلک الأمثال نضربها للناس لعلهم یتفکرون» اگر این قرآن را بر کوهی نازل کرده بودیم، بی شک آن کوه را از خشیت خداوند، خاشع و فرو پاشیده می دیدی. ما این مثال ها را برای مردم می زنیم، شاید بی اندیشند.
تربیت در قرآن
۱- یکی از شیوه های تربیت، توبیخ غیر مستقیم است. «لو أنزلنا هذا القرآن … تلک الأمثال نضربها …»
۲- قرآن، کتاب الهی، کمبودی ندارد، مردم قابلیت لازم را ندارند. «لو أنزلنا هذا …»
۳- استفاده از تمثیل در بیان حقایق معنوی، شیوه ای قرآنی است. «لو أنزلنا هذا القرآن علی جبل …»
۴- چگونه است که کوه با آن صلابت، در برابر عظمت قرآن خاشع است، اما قلب برخی انسان ها، از سنگ سختتر؟ «لو أنزلنا هذا القرآن علی جبل لرأیته خاشعا …»
۵- هستی، شعور دارد. اگر قرآن بر کوه نازل می شد، خشوع و خشیت از آن ظاهر می گشت. «لرأیته خاشعا متصدعا من خشیة الله»
۶- امثال و تمثیلات قرآنی، نیاز به تدبر و تفکر دارد و گرنه به درستی درک نمی شود. «تلک الأمثال نضربها للناس لعلهم یتفکرون»
آیه ۲۲ سوره مبارکه حشر
«هو الله الذی لا إله إلا هو عالم الغیب و الشهادة هو الرحمن الرحیم» او خدایی است که معبودی جز او نیست، به غیب و شهود آگاه است. او مهربان و بخشنده است.
شرح آیات ۲۱ و ۲۲ سوره مبارکه حشر توسط حجت الاسلام قرائتی
سفارش به تلاوت آیات پایانی سوره حشر در روایات
در روایات، برای تلاوت آیات آخر سوره حشر، سفارش بسیار شده و برکات گوناگونی برای آن بیان گردیده که از جمله آن، بخشیده شدن گناهان و رسیدن به مرز مقام شهید است.
احتمال می رود که انسان در میان اسمایی که در این آیات (۲۲- ۲۴) آمده است، به اسم اعظم دست پیدا کند، زیرا در این آیات، حدود پانزده و یا با عنایتی، هجده صفت از صفات الهی آمده است که هر کدام نشانگر کمالات بی انتهای اوست. معبود واقعی، وجودی است که علم و رحمت و قداست و عزت و قدرت و عظمت و احاطه کامل را داشته باشد و چون این صفات مخصوص خداوند است، پس معبودی جز او نیست.
در قرآن هر کجا غیب و شهود کنار هم آمده، ابتدا غیب آمده و سپس شهود و این اشاره است یا به اهمیت آن یا به کثرت موارد آن. امام صادق علیه السلام فرمود: «الغیب ما لم یکن و الشهادة ما قد کان»[۹] غیب آن است که واقع نشده و شهود آن است که وجود یافته است.
پیام هایی از آیه ۲۲ سوره مبارکه حشر
۱- یکتایی و یگانگی، اولین و مهم ترین اصل در صفات الهی است. «هو الله الذی لا إله إلا هو»
۲- او که همه به دنبال اویند، خداست. «هو الله»
۳- علم خداوند به غیب و شهود یکسان است. «عالم الغیب و الشهادة»
۴- با اینکه خداوند همه چیز را می داند، «عالم الغیب و الشهادة» ولی با رحمت با بندگان برخورد می کند. اگر علم او بیم آور است، رحمت او امیدبخش است و در تربیت، انسان باید بین بیم و امید باشد. «الرحمن الرحیم»
۵- هر موجودی جز خدای یکتا، فاقد علم و رحمت گسترده است. «هو … عالم الغیب … هو الرحمن الرحیم»
آیه ۲۳ سوره مبارکه حشر
«هو الله الذی لا إله إلا هو الملک القدوس السلام المؤمن المهیمن العزیز الجبار المتکبر سبحان الله عما یشرکون» اوست خدای یکتا که معبودی جز او نیست، فرمانروا، منزه از هر عیب، سلامت بخش، ایمنی بخش، مسلط بر همه چیز، قدرتمند شکست ناپذیر، صاحب جبروت و کبریایی. منزه است از هر چه برای او شریک قرار می دهند.
لغات مهم آیه
«ملک» به معنای مالک امور مردم و اختیاردار حکومت آنان است. «قدوس» به معنای پاک و منزه از هر عیب و نقص، «مهیمن» به معنای صاحب سلطه و سیطره و مراقبت است.
«جبار» به دو معنای قادر بر جبر و جبران کننده آمده است. «سلام» یعنی کسی که با سلام و عافیت برخورد می کند، نه با جنگ و ستیز و یا شر و ضرر. «مؤمن» نیز یعنی کسی که به تو امنیت می دهد و تو را در امان خود حفظ می کند.[۱۰]
فرمانروایی خدا و فرمانروایی بشر
حاکمان بشری سر تا پا عجز و نیاز و محدودیت و نقص هستند و مردم از آنان در امان نیستند. اما خداوند متعال، فرمانروایی است که هم قداست دارد و از هر عیب و نقصی به دور است، هم ایمنی بخش است، هم بر همه چیز سیطره و نفوذ دارد، دارای قدرتی نفوذناپذیر است، جبران کننده است و عظمت و کبریایی دارد.
پیام هایی از آیه ۲۳ سوره مبارکه حشر
۱- یکتا معبود هستی، کسی است که فرمانروایی مطلق دارد. «هو الله الذی لا إله إلا هو الملک»
۲- فرمانروایی خداوند، از هر گونه ظلم و کاستی به دور است و مملو از قداست میباشد. «القدوس السلام»
۳- خداوند هیچ گونه ضرری به خلق خود نمی زند. «السلام»
۴- خداوند، احاطه کامل بر هستی دارد. «المهیمن»
۵- پندارهای مشرکان درباره خداوند، نادرست است. «سبحان الله عما یشرکون»
آیه ۲۴ سوره مبارکه حشر
«هو الله الخالق البارئ المصور له الأسماء الحسنی یسبح له ما فی السماوات و الأرض و هو العزیز الحکیم» اوست خداوند آفریننده، پدیدآورنده و صورت بخش، بهترین نام ها و صفات برای اوست. آنچه در آسمان ها و زمین است، تسبیح گوی اویند و اوست توانای بی همتا و با حکمت.
شرح آیات ۲۳ و ۲۴ سوره مبارکه حشر توسط حجت الاسلام قرائتی
سوره ای که آغاز و پایانش با تسبیح خداوند است
«بارئ» به معنای پدید آورنده ای است که پدیده هایش از یکدیگر متمایز و متفاوت باشند.
این تنها سوره ای است که آغاز و پایانش با تسبیح الهی است. «سبح لله … یسبح له …» آیه اول آن سخن از عزت و حکمت است و آیه آخر آن با عزیز حکیم پایان یافت.
پیام هایی از آیه ۲۴ سوره مبارکه حشر
۱- خداوند، آفریننده ای است که در آفرینش مخلوقاتش، از کسی یا جایی الگوبرداری نکرده است، بلکه خود، صورت بخش پدیده هاست. «الخالق البارئ المصور»
۲- کسی که تمام کمالات را داراست، سزاوار تسبیح همه هستی است. «له الأسماء الحسنی یسبح له …»
۳- تسبیح موجودات، نشانه نوعی علم و شعور در هستی است. «یسبح له ما فی السماوات و الأرض»
۴- تسبیح موجودات، تذکری به انسان هایی است که اهل تسبیح نیستند. «یسبح له ما فی السماوات و الأرض»
۵- قدرت خداوند همراه با حکمت است نه ستم و تجاوز. «هو العزیز الحکیم»
پی نوشت ها
[۱] . تفسیر نورالثقلین
[۲] . نبأ، ۴۰
[۳] . معارج، ۶
[۴] . مریم، ۶۴
[۵] . اعراف، ۱۷۹
[۶] . توبه، ۶۷
[۷] . ص، ۲۶
[۸] . طه، ۱۲۶
[۹] . تفسیر راهنما؛ معانی الاخبار، ص ۱۴۶
[۱۰] . تفسیر المیزان
انتهای پیام/
خبرگزاری فارس- گروه قرآن و فعالیت های دینی: در ادامه انتشار شرح آیات منتخب قرآن و در بیست وهشتمین روز از ماه مبارک رمضان شرح و تفسیر آیات منتخب جزء ۲۸ قرآن کریم بر اساس تفسیر نور به همراه توضیحات حجت الاسلام محسن قرائتی تقدیم می شود.
آیه ۱۸ سوره مبارکه حشر
«یا أیها الذین آمنوا اتقوا الله و لتنظر نفس ما قدمت لغد و اتقوا الله إن الله خبیر بما تعملون» ای کسانی که ایمان آورده اید! از خداوند پروا کنید و هر کس به آن چه برای فردای (قیامت) خود فرستاده است، بنگرد. باز هم از خدا پروا کنید که خداوند به آنچه انجام می دهید، به خوبی آگاه است.
شرح آیه ۱۸ سوره مبارکه حشر توسط حجت الاسلام قرائتی
فرمان به تقوا و تکرار آن در یک آیه
فرمان تقوا در این آیه تکرار و تأکید شده است که علاوه بر تأکید، می تواند معانی متعددی داشته باشد، از جمله: ۱- تقوای اول مربوط به اصل کار و تقوای دوم مربوط به کیفیت آن باشد. ۲- تقوای اول مربوط به انجام کار خیر و تقوای دوم مربوط به ترک محرمات باشد. ۳- و شاید تقوای اول مربوط به توبه از گذشته و تقوای دوم مربوط به ذخیره آینده باشد.
با شاد کردن مردم برای قیامت خود ذخیره کنید
در روایات می خوانیم: با نیمی از یک دانه خرما، یا اگر ندارید با سخنان خوب، دل هایی را شاد کنید تا در قیامت که خداوند می پرسد: من به تو چشم و گوش و … دادم چه ذخیره ای فرستادی، شرمنده نباشید. زیرا در آن روز بعضی به هر سو می نگرند، ولی ذخیره ای که وسیله نجاتشان باشد از پیش نفرستاده اند.[۱]
پیامهایی از آیه ۱۸ سوره مبارکه حشر
۱- ایمان، زمینه تقوا و شرط ثمر بخشی ایمان، داشتن تقوا است. «یا أیها الذین آمنوا اتقوا»
۲- به امید کار خیر وارثان نباشیم، هرکس به فکر قیامت خود باشد. «و لتنظر نفس ما قدمت لغد»
۳- در آنچه به عنوان عمل صالح ذخیره می کنیم، دقت کنیم. «و لتنظر نفس ما قدمت»
۴- محاسبه نفس لازم است. «و لتنظر نفس» (اگر امروز دقت نکنیم، دقت فردا سبب شرمندگی خواهد بود. «یوم ینظر المرء ما قدمت یداه و یقول الکافر یا لیتنی کنت ترابا»[۲]
۵- قیامت، نزدیک است. «لغد» (چنانکه در جای دیگر نیز می فرماید: «إنهم یرونه بعیدا و نراه قریبا»[۳]
۶- آینده نگری و عاقبت اندیشی، لازمه ایمان است. «ما قدمت لغد»
۷- تقوا، زمینه محاسبه نفس و محاسبه نفس، سبب رشد و تقویت تقوا است. («و لتنظر نفس» میان دو «اتقوا الله» قرار گرفته است).
۸- هیچ کس در هیچ مرحله ای خود را ایمن نداند. «یا أیها الذین آمنوا اتقوا الله … و اتقوا الله»
۹- ایمان به خبیر بودن خداوند، عامل تقوا است. «و اتقوا الله … إن الله خبیر»
آیات ۱۹ و ۲۰ سوره مبارکه حشر
«و لا تکونوا کالذین نسوا الله فأنساهم أنفسهم أولئک هم الفاسقون * لا یستوی أصحاب النار و أصحاب الجنة أصحاب الجنة هم الفائزون» همچون کسانی نباشید که خدا را فراموش کردند، پس خدا نیز آنان را به خود فراموشی گرفتار کرد. آنان همان فاسقانند. اهل آتش و اهل بهشت یکسان نیستند، اهل بهشت همان رستگارانند.
شرح آیات ۱۹ و ۲۰ سوره مبارکه حشر توسط حجت الاسلام قرائتی
کسانی که خدا را فراموش کرده اند منافق اند
مصداق روشن کسانی که خداوند را فراموش کردند، منافقانند. در آیه ۶۷ سوره توبه درباره منافقان می خوانیم: «نسوا الله فنسیهم» البته خداوند فراموشکار نیست، بلکه لطف خود را از آنان باز می دارد. «و ما کان ربک نسیا»[۴]
غفلت، خطرناکترین آفت انسان است. قرآن می فرماید: گروهی از مردم، از چهارپایان بدترند، زیرا غافلند، «أولئک کالأنعام بل هم أضل أولئک هم الغافلون»[۵]
غفلت عاملی برای سقوط انسان
بنابراین غفلت از خدا «نسوا الله»[۶]، غفلت از قیامت «نسوا یوم الحساب»[۷] و غفلت از آیات الهی، «أتتک آیاتنا فنسیتها»[۸] باعث سقوط انسان به مرحله ای پست تر از حیوانیت می شود. کسی که خدا را فراموش می کند، قهرا فردی بی راهه، بی رهبر، بی هدف و بی قانون، غرق در شهوات می شود و تمام هدف ها و عملکردش سلیقه ای و مطابق تمایلات و هوس های خودش می شود و این بزرگترین خطر برای انسان است.
کسی که لطف او را فراموش کند، مأیوس شده و به بن بست می رسد.
کسی که عفو او را فراموش کند، خود را قابل اصلاح نمی بیند و دست به هر کاری می زند.
کسی که رهبران الهی را فراموش کند، دنبال هر طاغوتی می رود و فاسد می شود.
کسی که قانون او را فراموش کند، هر روز به سراغ صدایی می رود و سر در گم می شود.
کسی که راه او را فراموش کند، در میان صدها راه دیگر گیج شده و به بی راهه می رود.
کسی که اولیای او را فراموش کند، دوستان ناباب او را به بازی می گیرند.
کسی که نعمت های خدا را فراموش کند، متملق دیگران می شود.
کسی که خدا را فراموش کند، قهرا اهداف حکیمانه او در مورد آفرینش انسان را فراموش خواهد کرد و هرکه هدف خلقتش را فراموش کند، عمر، سرمایه و استعدادش را هدر می دهد.
انسان فطرتا خداشناس است و فراموشی، عارض بر او می شود. کلمه «نسیان» در موردی است که قبلا علم و توجه باشد.
پیام هایی از آیات ۱۹ و ۲۰ سوره مبارکه حشر
۱- مؤمنان، در معرض غفلت از یاد خدا هستند و نیاز به هشدار دارند. «یا أیها الذین آمنوا اتقوا الله … و لا تکونوا کالذین نسوا الله»
۲- گام اول سقوط، از خود انسان است، خودفراموشی کیفر الهی است. «نسوا الله فأنساهم»
۳- کیفر الهی متناسب با عمل است. «نسوا الله فأنساهم أنفسهم»
۴- گناه و انحراف، ثمره غفلت از یاد خداست. «نسوا الله فأنساهم أنفسهم أولئک هم الفاسقون»
آیه ۲۱ سوره مبارکه حشر
«لو أنزلنا هذا القرآن علی جبل لرأیته خاشعا متصدعا من خشیة الله و تلک الأمثال نضربها للناس لعلهم یتفکرون» اگر این قرآن را بر کوهی نازل کرده بودیم، بی شک آن کوه را از خشیت خداوند، خاشع و فرو پاشیده می دیدی. ما این مثال ها را برای مردم می زنیم، شاید بی اندیشند.
تربیت در قرآن
۱- یکی از شیوه های تربیت، توبیخ غیر مستقیم است. «لو أنزلنا هذا القرآن … تلک الأمثال نضربها …»
۲- قرآن، کتاب الهی، کمبودی ندارد، مردم قابلیت لازم را ندارند. «لو أنزلنا هذا …»
۳- استفاده از تمثیل در بیان حقایق معنوی، شیوه ای قرآنی است. «لو أنزلنا هذا القرآن علی جبل …»
۴- چگونه است که کوه با آن صلابت، در برابر عظمت قرآن خاشع است، اما قلب برخی انسان ها، از سنگ سختتر؟ «لو أنزلنا هذا القرآن علی جبل لرأیته خاشعا …»
۵- هستی، شعور دارد. اگر قرآن بر کوه نازل می شد، خشوع و خشیت از آن ظاهر می گشت. «لرأیته خاشعا متصدعا من خشیة الله»
۶- امثال و تمثیلات قرآنی، نیاز به تدبر و تفکر دارد و گرنه به درستی درک نمی شود. «تلک الأمثال نضربها للناس لعلهم یتفکرون»
آیه ۲۲ سوره مبارکه حشر
«هو الله الذی لا إله إلا هو عالم الغیب و الشهادة هو الرحمن الرحیم» او خدایی است که معبودی جز او نیست، به غیب و شهود آگاه است. او مهربان و بخشنده است.
شرح آیات ۲۱ و ۲۲ سوره مبارکه حشر توسط حجت الاسلام قرائتی
سفارش به تلاوت آیات پایانی سوره حشر در روایات
در روایات، برای تلاوت آیات آخر سوره حشر، سفارش بسیار شده و برکات گوناگونی برای آن بیان گردیده که از جمله آن، بخشیده شدن گناهان و رسیدن به مرز مقام شهید است.
احتمال می رود که انسان در میان اسمایی که در این آیات (۲۲- ۲۴) آمده است، به اسم اعظم دست پیدا کند، زیرا در این آیات، حدود پانزده و یا با عنایتی، هجده صفت از صفات الهی آمده است که هر کدام نشانگر کمالات بی انتهای اوست. معبود واقعی، وجودی است که علم و رحمت و قداست و عزت و قدرت و عظمت و احاطه کامل را داشته باشد و چون این صفات مخصوص خداوند است، پس معبودی جز او نیست.
در قرآن هر کجا غیب و شهود کنار هم آمده، ابتدا غیب آمده و سپس شهود و این اشاره است یا به اهمیت آن یا به کثرت موارد آن. امام صادق علیه السلام فرمود: «الغیب ما لم یکن و الشهادة ما قد کان»[۹] غیب آن است که واقع نشده و شهود آن است که وجود یافته است.
پیام هایی از آیه ۲۲ سوره مبارکه حشر
۱- یکتایی و یگانگی، اولین و مهم ترین اصل در صفات الهی است. «هو الله الذی لا إله إلا هو»
۲- او که همه به دنبال اویند، خداست. «هو الله»
۳- علم خداوند به غیب و شهود یکسان است. «عالم الغیب و الشهادة»
۴- با اینکه خداوند همه چیز را می داند، «عالم الغیب و الشهادة» ولی با رحمت با بندگان برخورد می کند. اگر علم او بیم آور است، رحمت او امیدبخش است و در تربیت، انسان باید بین بیم و امید باشد. «الرحمن الرحیم»
۵- هر موجودی جز خدای یکتا، فاقد علم و رحمت گسترده است. «هو … عالم الغیب … هو الرحمن الرحیم»
آیه ۲۳ سوره مبارکه حشر
«هو الله الذی لا إله إلا هو الملک القدوس السلام المؤمن المهیمن العزیز الجبار المتکبر سبحان الله عما یشرکون» اوست خدای یکتا که معبودی جز او نیست، فرمانروا، منزه از هر عیب، سلامت بخش، ایمنی بخش، مسلط بر همه چیز، قدرتمند شکست ناپذیر، صاحب جبروت و کبریایی. منزه است از هر چه برای او شریک قرار می دهند.
لغات مهم آیه
«ملک» به معنای مالک امور مردم و اختیاردار حکومت آنان است. «قدوس» به معنای پاک و منزه از هر عیب و نقص، «مهیمن» به معنای صاحب سلطه و سیطره و مراقبت است.
«جبار» به دو معنای قادر بر جبر و جبران کننده آمده است. «سلام» یعنی کسی که با سلام و عافیت برخورد می کند، نه با جنگ و ستیز و یا شر و ضرر. «مؤمن» نیز یعنی کسی که به تو امنیت می دهد و تو را در امان خود حفظ می کند.[۱۰]
فرمانروایی خدا و فرمانروایی بشر
حاکمان بشری سر تا پا عجز و نیاز و محدودیت و نقص هستند و مردم از آنان در امان نیستند. اما خداوند متعال، فرمانروایی است که هم قداست دارد و از هر عیب و نقصی به دور است، هم ایمنی بخش است، هم بر همه چیز سیطره و نفوذ دارد، دارای قدرتی نفوذناپذیر است، جبران کننده است و عظمت و کبریایی دارد.
پیام هایی از آیه ۲۳ سوره مبارکه حشر
۱- یکتا معبود هستی، کسی است که فرمانروایی مطلق دارد. «هو الله الذی لا إله إلا هو الملک»
۲- فرمانروایی خداوند، از هر گونه ظلم و کاستی به دور است و مملو از قداست میباشد. «القدوس السلام»
۳- خداوند هیچ گونه ضرری به خلق خود نمی زند. «السلام»
۴- خداوند، احاطه کامل بر هستی دارد. «المهیمن»
۵- پندارهای مشرکان درباره خداوند، نادرست است. «سبحان الله عما یشرکون»
آیه ۲۴ سوره مبارکه حشر
«هو الله الخالق البارئ المصور له الأسماء الحسنی یسبح له ما فی السماوات و الأرض و هو العزیز الحکیم» اوست خداوند آفریننده، پدیدآورنده و صورت بخش، بهترین نام ها و صفات برای اوست. آنچه در آسمان ها و زمین است، تسبیح گوی اویند و اوست توانای بی همتا و با حکمت.
شرح آیات ۲۳ و ۲۴ سوره مبارکه حشر توسط حجت الاسلام قرائتی
سوره ای که آغاز و پایانش با تسبیح خداوند است
«بارئ» به معنای پدید آورنده ای است که پدیده هایش از یکدیگر متمایز و متفاوت باشند.
این تنها سوره ای است که آغاز و پایانش با تسبیح الهی است. «سبح لله … یسبح له …» آیه اول آن سخن از عزت و حکمت است و آیه آخر آن با عزیز حکیم پایان یافت.
پیام هایی از آیه ۲۴ سوره مبارکه حشر
۱- خداوند، آفریننده ای است که در آفرینش مخلوقاتش، از کسی یا جایی الگوبرداری نکرده است، بلکه خود، صورت بخش پدیده هاست. «الخالق البارئ المصور»
۲- کسی که تمام کمالات را داراست، سزاوار تسبیح همه هستی است. «له الأسماء الحسنی یسبح له …»
۳- تسبیح موجودات، نشانه نوعی علم و شعور در هستی است. «یسبح له ما فی السماوات و الأرض»
۴- تسبیح موجودات، تذکری به انسان هایی است که اهل تسبیح نیستند. «یسبح له ما فی السماوات و الأرض»
۵- قدرت خداوند همراه با حکمت است نه ستم و تجاوز. «هو العزیز الحکیم»
پی نوشت ها
[۱] . تفسیر نورالثقلین
[۲] . نبأ، ۴۰
[۳] . معارج، ۶
[۴] . مریم، ۶۴
[۵] . اعراف، ۱۷۹
[۶] . توبه، ۶۷
[۷] . ص، ۲۶
[۸] . طه، ۱۲۶
[۹] . تفسیر راهنما؛ معانی الاخبار، ص ۱۴۶
[۱۰] . تفسیر المیزان
انتهای پیام/
گفتگو با هوش مصنوعی
💬 سلام! میخوای دربارهی «فرمانروایی خدا و فرمانروایی انسان» بیشتر بدونی؟ من اینجام که راهنماییت کنم.