ایسنا/چهارمحال و بختیاری رئیس بنیاد ایرانشناسی چهارمحال و بختیاری گفت: شاهنامه خوانی، حافظ خوانی و بسیاری از سنت های دیگر شب یلدا امروزه تبدیل به سنن پراکنده ای شده و جنبه رفتار عمومی و همگانی ندارند، اگرچه افرادی به این رسوم پایبند مانده اند اما این دورهمی خانوادگی در نزد غالب مردم به یک دورهمی گروهی در مراکز تفریحی و گردشگری یا سالن ها و … و یا دورهمی در شبکه های مجازی و ارسال فیلم و تصویر مبدل شده است.

عباس قنبری عدیوی، رئیس بنیاد ایران شناسی واحد چهارمحال وبختیاری در گفت وگو با ایسنا، با اشاره به آیین های شب یلدا یا به تعبیر عمومی تر «شب چله»، اظهار کرد: آیین ها به ویژه در مناطقی مانند چهارمحال وبختیاری با زیست کشاورزی و دامپروری پیوندی دیرینه دارد چرا که در روزگاران پیشین بخش عمده جمعیت این مناطق، روستانشین و عشایر بودند.

وی ادامه داد: مردمان این دیار در ایام سرد سال از چهارمحال وبختیاری به سمت خوزستان کوچ می کردند اما کشاورزان در روستاها که با برف محصور می شدند، باقی می ماندند و در روستاهای با چند خانوار و بدون ارتباط با خارج از روستا، زمستان را سپری می کردند.

قنبری با اشاره به شیوه های گرم نگاه داشتن خانه در فصل سرد سال، بیان کرد: با شروع سرما، کرسی ها برپا و به کانون اجتماع اعضای خانواده تبدیل می شد که افراد دورتا دور کرسی می نشستند و بزرگ خانواده اعم از پدربزرگ و مادربزرگ، به نقل قصه و خاطره گویی و شعرخوانی می پرداختند.

این نویسنده و پژوهشگر ادامه داد: از آنجا که در زمان های قدیم پدیده هایی نظیر تلویزیون و گوشی و فضای مجازی نبود، سرگرمی خانواده ها به همین دورهمی ها خلاصه می شد و فرزندان از طریق آموزش دهان به دهان و شفاهی تربیت می شدند، ضمن اینکه ارتباط عاطفی محکم خانواده در شب نشینی ها که به خواندن کتاب های بزرگ ادبی و استفاده از خوراکی هایی مثل آجیل و نقل و نبات، می گذشت، شکل می گرفت.

قنبری با اشاره به سنت های فراموش شده شب یلدا، تصریح کرد: خود این دورهمی ها و شب نشینی ها مهم ترین جزء فراموش شده آیین مرسوم قدیمی ها به ویژه در شب های زمستان است، امروزه افراد به تناسب سن و سال و شغل و تحصیل، کمتر زندگی در کنار هم را تجربه می کنند و خودخواسته یا به اجبار، از خانواده دور هستند.

وی گفت: شاهنامه خوانی، حافظ خوانی و بسیاری از سنت های دیگر شب یلدا امروزه تبدیل به سنن پراکنده ای شده و جنبه رفتار عمومی و همگانی ندارند، اگرچه افرادی به این رسوم پایبند مانده اند اما این دورهمی خانوادگی در نزد غالب مردم به یک دورهمی گروهی در مراکز تفریحی و گردشگری یا سالن ها و … و یا دورهمی در شبکه های مجازی و ارسال فیلم و تصویر مبدل شده است.

قنبری شب نشینی یلدا در ایام قدیم را جلوه ای از تلاش و کوشش گروهی خانواده دانست و افزود: به ویژه مادران به عنوان عضو اصلی خانواده هنرنمایی خود را در خانه داری، آشپزی، تهیه و نگهداری مواد غذایی برای زمستان و ابتکار و نوآوری در هنرشان را در دورهمی شب های زمستان و به ویژه شب یلدا، به منصه ظهور می رساندند.

این مدرس دانشگاه با بیان کاهش نقش کنش گری خانواده به دلیل افزایش امکانات، ادامه داد: امروزه تمام خوراکی ها به صورت آماده و بهداشتی موجود است و این هنرنمایی ها را کمرنگ کرده است، لذا خانواده های ایرانی مانند زمان گذشته هنرمند نیستند که خوراکی های دست ساخته خودشان را در شب یلدا استفاده کنند بلکه همه چیز به صورت پخته و استریل شده در اختیارشان قرار دارد.

قنبری با یادآوری جنبه های مثبت پدیده های نوظهور در پاسداشت آیین سنتی یلدا، گفت: امروزه فضای مجازی و نیز پرداختن رسانه های جمعی به این آیین، با ورود و تلنگر به خاطرات قدیمی مردم و بازگویی آن ها به احیای بسیاری از فرهنگ ها و خرده فرهنگ های در حال فراموشی از جمله آیین شب یلدا، کمک کرده است.

رئیس بنیاد ایرانشناسی در پایان گفت: دورهمی های عمومی شب یلدا در مراکز فرهنگی و سالن ها، رسانه های دیداری و شنیداری و … امروزه جایگزین دورهمی خانواده ها دور کرسی شده است اما جنبه مثبت این دورهمی ها جلوگیری از احتضار آیین های سنتی و در جای خود ارزشمند است.

انتهای پیام