موقعیت non paper در وین



برنامه جامع اقدام مشترک موسوم به برجام، پس از حدود ۱۲ سال مذاکرات فشرده میان ایران و کشورهای اروپایی در ابتدا و در ادامه روسیه، آمریکا و چین، ۲۳ تیر ۱۳۹۴ به دنبال تفاهم هسته ای لوزان، در وین اتریش به امضای طرفین رسید و دی همان سال اجرایی شد.

توافقنامه برجام در شورای امنیت سازمان ملل متحد مورد حمایت و با صدور قطعنامه ۲۲۳۱، رسما الزام آور شد؛ به نحوی که مقرر شد آمریکا در برابر پایبندی به تعهدات ایران در برجام، تحریم های اعمال شده علیه ایران را لغو کند.

آمریکا برخلاف آنچه وعده کرده بود، صراحتا قطعنامه ۲۲۳۱ شورای امنیت سازمان ملل را با اعمال مجدد تحریم ها نقض کرد

اما باوجود پایبند بودن ایران به قول و قرار خود در برجام، آمریکا از عمل به تعهدات خود سرکشی کرد تا پس از نقض مکرر برجام و قطعنامه ۲۲۳۱ شورای امنیت سازمان ملل از طریق اعمال فشار حداکثری و تصویب تحریم های گوناگون، با امضای دونالد ترامپ رئیس جمهور جمهوری خواه آمریکا در روز ۱۸ اردیبهشت ۱۳۹۷ رسما از برجام خارج شود.

با این اقدام دولت آمریکا تحریم ها به همان حالتی که در گذشته وجود داشت برگشت و در طی سال های بعد نیز تشدید شد.

در پی خروج آمریکا از برجام، سران سه کشور فرانسه، آلمان و بریتانیا در بیانیه ای مشترک، اعلام کردند که با افزایش احتمال اعلام نقض توافقنامه از سوی آمریکا، توسط شورای امنیت، قطعنامه شورای امنیت سازمان ملل متحد مبنی بر تأیید این توافقنامه هسته ای همچنان به عنوان «چارچوب قانونی بین المللی برای حل اختلاف» باقی خواهد ماند و از این اقدام آمریکا ابراز تاسف کردند.

باوجود حمایت سه کشور اروپایی از ادامه توافق برجام اما آن ها در طول سال های خروج آمریکا از برجام عملا کاری جز تداوم گفتگوها انجام ندادند

ایران یک سال پس از خروج آمریکا از برجام و و زمان دادن به طرف غربی برای بازگشت توافق به روال عادی خود، سرانجام ۱۸ اردیبهشت ۹۸ رویکرد با اتخاذ سیاست تازه ای، تصمیم گرفت به میزان پایبندی کشورهای ۴+۱ به این توافقنامه پایبند باشد و طبق این استراتژی تصمیم به کاهش گام به گام تعهدات خود تا پنج مرحله گرفت.

بر همین اساس، شورای عالی امنیت ملی با انتشار بیانیه ای خطاب به کشورهای عضو برجام اعلام کرد: ایران در راستای صیانت از امنیت و منافع ملی مردم ایران و در اعمال حقوق خود مندرج در بندهای ۲۶ و ۳۶ برجام، از امروز ۱۸ اردیبهشت ۹۸ برخی اقدامات خود در توافق برجام را متوقف می کند.

توقف فروش ذخایر اورانیوم غنی شده و ذخایر آب سنگین، عبور از غنی سازی ۳٫۶۷، لغو محدودیت های تحقیق و توسعه، گازدهی در فردو و گام پنجم، گام نهایی و پایانی؛ توقف تمام محدودیت های عملیاتی ایران در برجام بود.

بندهای ۲۶ و ۳۶ برجام صراحتا به ایران اجازه داده تا درصورت نقض تعهدات هر یک از طرفین توافق برجام برخی تعهدات خود را متوقف کند

از آن سال تاکنون مذاکرات مستقیمی میان ایران و آمریکا صورت نگرفته و دو کشور بنا به گفته حسین امیرعبداللهیان وزیرخارجه کشورمان، ایران کماکان گفت وگوهای مستقیم خود را با نمایندگان کشورهای ۱+۴ در وین داشته و آمریکا از طریق تبادل non-paper به مذاکرات پیوسته است.

مذاکرات که دور هشتم آن ۶ دی و با حضور هیأت های ایران و گروه ۱+۴ از سر گرفته شد و ادامه داشت تا اینکه با اعلام جوزف بورل، مسئول سیاست خارجی اروپا از ۲۰ اسفند پارسال به علت اختلاف نظر طرفین مذاکرات بر سر برخی مسائل باقی مانده تا اطلاع ثانوی متوقف شد.

جمع شدن چادر خبرنگاران مستقر در مقابل هتل کوبورگ محل مذاکرات همزمان با توقف گفتگوهای وین

اما Non paper (متن تفسیری یا تفاهم شفاهی) که مذاکرات لغو تحریم ها درحال حاضر در این مرحله قرار گرفته در واقع متنی است به سند تایپی امضا نشده بر روی یک کاغذ بدون عنوان گفته می شود که به طور غیر رسمی برای تفسیر یک سند امضا شده تهیه می شود.

« یادداشت کمکی» (Aide-mémoire) نام دیگر این متن که همیشه مورد توافق تمام طرف ها است اما برای اینکه تفاسیر بیان شده در آن، رسمیت پیدا نکند، دولت های مذاکره کننده آن را منتشر نمی کنند.

در واقع non paper ها حاصل مذاکرات شفاهی دیپلمات ها بر سر موضوعاتی است که در متن توافق اصلی بیان نشده و آنها برای اینکه تفسیر خود از جزییات یک توافق اصلی را مورد استناد کنند، آن را می نویسند.

non paper ها همان تفاهمات شفاهی هستند که دولت های مذاکره کننده برای این که الزام آور نباشد آن را منتشر نمی کنند

طرف آمریکایی از شروع دور جدید گفتگو ها تاکنون حداقل ۲ بار به صورت Non-Paper پیشنهادات خودش را در موضوعات فنی به ایران ارائه داده که پاسخ ها در ۱۲ صفحه از سوی هیات ایرانی تهیه و با واسطه به آن ها داده شده است.

موقعیت non paper در مذاکرات لغو تحریم ها آنجایی اهمیت پیدا می کند که بنا به گزارش شبکه الجزیره به نقل از یک منبع آگاه ایرانی روی ۹۰ درصد مسائل، توافق شفاهی شده اما این توافقات مکتوب نشده است.

الجزیره در ادامه به نقل از این مقام ایرانی که نامش ذکر نشده، اعلام کرد، شش موضوع، هسته اختلافات اصلی با آمریکا در مذاکرات هسته ای را تشکیل می دهد و «تضمین های اجرایی» بازرترین نقاط حل نشده با واشنگتن در این مذاکرات است.

آمریکا از طریق تبادل non-paper به مذاکرات پیوسته است

اما چیزی که مشخص است این است که موقعیت non paper در شرایطی می بایست هرچه زودتر با اقدامات الزام آور ایران و طرف های دیگر مذاکرات لغو تحریم ها به وضعیتی مکتوب تبدیل شود تا بیش از آن چه بود الزام آور شود.

آمریکا در طول مذاکرات وین هنوز نپذیرفته که اگر می خواهد به مذاکرات بازگردد باید تحریم ها را در چارچوب برجام لغو کند؛ همچنین واشنگتن باید بعد از لغو تحریم ها در مرحله راستی آزمایی قرار گرفته و تضمین بدهد که بار دیگر از توافق با ایران خارج نخواهد شد.

تا زمانی که دولت کنونی آمریکایی تفاوت خود با دولت ترامپ را نشان ندهد سطح توافقات از تفاهمات شفاهی فراتر نرفته و چیزی روی کاغذ مکتوب نشده تا امضا شود.
گفتگو با هوش مصنوعی

💬 سلام! می‌خوای درباره‌ی «موقعیت non paper در وین» بیشتر بدونی؟ من اینجام که راهنماییت کنم.