اینجا ملایر است، شهر جهانی انگور، دیاری با تاکستان های سبز و زرخیر و خوشه های انگوری که طعم نابشان در جهان کم نظیر بوده و سالیان سال است کام ساکنان، مسافران و گردشگرانی که گذرشان به این منطقه می خورد را شیرین کرده است.

به گزارش ایسنا، قدمت پخت شیره انگور به کاشت آن زمان کاشت آن برمی گردد و در اغلب نقاط استان همدان به ویژه در شهرستان ملایر و روستای مانیزان، از گذشته تا کنون از انگور شیره می گرفتند، داشتن زمین مساعد و محصول کشاورزی فراوان از ویژگی های خاص و وجود انواع انگور و سنت پیشین گذشتگان مبنی بر وجود مراسم شیره پزی از شاخص های این منطقه است.

امروز، دهم مهرماه قرار است در ششمین روز از هفته گردشگری این آئین سنتی با حضور نمایندگان مردم ملایر در مجلس شورای اسلامی، معاون استاندار و فرماندار ملایر، مدیرکل میراث فرهنگی و جمعی از مسئولین استانی و شهرستانی، گردشگران و اهالی روستا دهمین آئین سنتی شیره پزی در مانیزان برگزار شود.

وارد بخش مرکزی ملایر می شویم و روستاهای ازناو، فروز، دره جوزان را رد می کنیم، سر راهمان با صحنه های زیبا و چشم نوازی مواجه می شویم، بازی اراده های دستان زحمت کش و دانه های خوشرنگ کشمش های زرد، سبز و قهوه ای روشن که روی گونی های رنگارنگ مقابل آفتاب روی تپه های کنار جاده پهن شده اند تا در دل نور و گرمای خورشید خشک شوند و با فروش شان هزینه زندگی کشاوران و باغداران روستاهای اطراف تأمین شود.

خوب که دقیق می شوی این صحنه ها شبیه دفتر نقاشی است، مربع های رنگی کوچک که هر دانه اش حکایت عجیب و غریب دارد از دستان ترک خورده و پینه بسته مردان و زنان این دیار سرافراز.

از کنار تاکستان های بزرگ و کوچک و درختان مو می گذریم تا به روزستای هدف گردشگری مانیزان می رسیم. بنرها و تابلوهای راهنما برای سهولت و رفاه حال بازدیدکنندگان و گردشگران از ابتدای جاده علم شده اند، اینجا شور و حالی وصف نشدنی به پاست و دهمین آئین سنتی شیره پزی با حضور مسئولین و اهالی روستا در فصل برداشت انگور برقرار است.

وراد روستای خوش آب و هوا با بافت تقریبا قدیمی مانیزان می شویم، از کوچه پس کوچه های باصفایش می گذریم، در این جا سر هر کوی و برزن و در کنار در هر خانه ای بساط فروش محصولات باغی و دبه های و شیشه های حاوی شیره های انگور و مشتقات آن مثل باسلوق، نان، کلوچه و آش محلی، شربت شیره، لواشک و … روی میزهای کوچک پهن شده و دل هر بازدید کننده ای را می برد.

به وسط روستا و محل برگزاری مراسم رسمی دهمین آئین سنتی شیره پزی می رسیم، جایگاه اجرای برنامه و صندلی ها از قبل برای حضار تدارک دیده شده اند و اهالی، دهیار و اعضای روستا با چهره ای گشاده به پیشواز میهمانان می آیند.

حضور هرساله حدود ۷ هزار نفر گردشگر و مسافر در مانیزان

رئیس اداره میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری ملایر در گفت وگو با ایسنا، با بیان اینکه هرساله مستندسازی لازم از این آئین سنتی انجام می شود، اظهار کرد: با توجه به اینکه برداشت انگور و شیره پزی در فصل خاصی صورت می گیرد بنابراین این آئین هر ساله در مهرماه برگزار می شود.

ابراهیم جلیلی با اشاره به قرار گرفتن در ماه صفر و لزوم حفظ حرمت عزاداری اباعبدالله الحسین(ع)، تصریح کرد: برنامه های فرهنگی تدارک دیده شده در این آئین همسو با ماه صفر بوده و شامل تواشیح، نقالی، اجرای مدح های زورخانه ای، شاهنامه خوانی و … است.

وی به برگزاری مسابقه شیره برتر و تجلیل از نفرات اول تا سوم، بازدید مردم از ۴ کارگاه فعال پخت شیره و برپایی بازارچه عرضه محصولات محلی و باغی چون انگور، کشمش، شیره، نان و آش محلی و سایر محصولات مرتبط تولید شده توسط اهالی روستا به همت دهیاری و اعضای شورای اسلامی روستا اشاره کرد.

جلیلی به حضور هرساله حدود ۷ هزار نفر گردشگر و مسافر در روستای مانیزان و شرکت در این آئین سنتی اشاره و خاطرنشان کرد: این حجم حضور نشان دهنده این است که آئین سنتی شیره پزی به عنوان یک میراث ناملموس ملی جای خود را در دل ملت ایران باز کرده است.

وی این امر را یک فرصت مغتنمی در راستای رونق اقتصادی، فرهنگی و گردشگری منطقه دانست و افزود: بازارچه محصولات محلی تا ۱۲مهر ماه در نقاط مختلف روستا با مشارکت اهالی مانیزان دایر است و مسافران و گردشگران با فراغ بال به خرید می پردازند.

این مقام مسئول با بیان اینکه سازمان میراث فرهنگی تکمیل زیرساخت های گردشگری این روستا را از اولویت های کاری خود و جزو سند راهبردی شهرستان اعلام کرده است، اضافه کرد: طرح گردشگری روستای مانیزان سال گذشته کلید خورد.

جلیلی با اشاره به اینکه یکی از برنامه های میراث فرهنگی طی سال های اخیر ایجاد زیرساخت های لازم در این روستا بوده است، گفت: سال ۹۶ افزون بر ۶۰۰ میلیون تومان اعتبار در این زمینه تخصیص یافت و فاز اول جایگاه و پروژه انتقال آب شرب روستای مانیزان، احداث ۵ چشمه سرویس بهداشتی زنانه و مردانه و آسفالت ۳۵۰۰ مترمربع معابر ورودی روستا انجام شد.

وی خاطرنشان کرد: در سالجاری نیز از محل اعتبارات شاخص توسعه، استانی و ملی با اعتبار ۷۳۰ میلیون تومان ادامه فرآیند تکمیل زیرساخت های روستای مانیزان به پیمانکار واگذار شد که شامل انجام ۱۸۰۰ مترمربع آسفالت معابر روستایی و ۲۵۰۰ مترمربع کف فرش سنگ است و در هفته دولت به بهره برداری رسید.

۱۱ هزار هکتار از باغ های ملایر زیرکشت انگور

مدیر جهادکشاورزی شهرستان ملایر نیز به خبرنگار ایسنا گفت: حدود ۱۱ هزار هکتار از باغ های ملایر زیر کشت انگور است و سالانه بیش از ۲۵۰ هزار تن انگور در این شهرستان تولید می شود.

علی مروت امیری با بیان اینکه در حال حاضر برداشت انگور از نیمه شهریور آغاز شده و پیش بینی می شود تا پایان مهرماه این روند ادامه پیدا کند، افزود: حدود ۷۶ درصد از انگور برداشت شده به انواع کشمش تیزابی، آفتابی و سایه خشک تبدیل می شود و مابقی به صورت تازه خوری و دیگر مشتقات انگور همچون شیره، رب انگور، شربت، آبغوره و سرکه مصرف می شود.

وی متوسط عملکرد انگور در هر هکتار را حدود ۲۳ تن و ۲۰۰ کیلوگرم در سالجاری عنوان کرد و گفت: در صورت داربستی کردن باغ های انگور این میزان تولید به بیش از ۳ تا ۴ برابر می رسد.

مدیر جهادکشاورزی شهرستان ملایر داربستی و اجرای طرح فراز، آبیاری قطره ای، استفاده از کودهای ریز مغذی، رعایت اصول کاشت، داشت و برداشت به ویژه در زمان رشد گیاه تا زمان برداشت و استفاده از نظرهای کارشناسان را از جمله موارد مهم در افزایش سطح عملکرد انگور در این باغ نمونه عنوان کرد.

مروت امیری خاطرنشان کرد: هم اکنون حدود ۲۵ هکتار از سطح تاکستان های ملایر داربستی است و ۲۲ هکتار دیگر نیز برای اجرای طرح فراز در دست اقدام بوده و در بانک عامل در مرحله عقد قرارداد است.

نحوه پخت شیره انگور در مانیزان

یکی از زنان روستای مانیزان در مورد نحوه پخت شیره انگور به خبرنگار ایسنا گفت: شیره پزی در روستا، بعد از برداشت انگور و معمولا در پایان شهریورماه و اوایل مهرماه انجام می شود که علاوه بر تأمین موادغذایی مورد نظر با فروش آن بخشی از مخارج خانواده ها تأمین می شود.

سکینه احمدی با بیان اینکه برای پخت شیره از انگور کشمشی استفاده می کنند، چون آب دارتراست، افزود: از آب انگور علاوه بر شیره پزی، شربت و شیرینی نیز درست می کنند.

وی اظهار کرد: ابتدا انگورهای کشمشی را از باغ چیده و در سبدهای مخصوص حمل انگور، از باغ به خانه می آورند سپس انگورها را شسته در حوض مخصوص ریخته، روی آن با چکمه می روند و به اصطلاح لگدکوب می کنند تا کاملا آب انگور گرفته شود.

احمدی با اشاره به اینکه آب انگور به دست آمده، از دریچه کوچک حوضچه خارج شده و در ظرفی جمع می شود، ادامه داد: این آب انگور را در ظرف های پلاستیکی ریخته و به آن مقداری پودر آهک اضافه می کنند و تا فردا صبح به آب انگور دست نمی زنند.

وی با اشاره به اینکه علت اضافه کردن پودر آهک، شفافیت و به اصطلاح محلی برای حلال شدن آب انگور است، گفت: صبح روز بعد آب انگور زلال شده را، در دیگ های مخصوص شیره پزی ریخته و آن را روی کوره می گذارند تا بجوشد و در حین جوشیدن آن را کاملا هم می زنند تا نسوزد و هم شیره خوش رنگ شود.

احمدی با بیان اینکه بعد از اینکه شیره پخته شد، می گذارند تا سرد شود و به این نوع شیره، شیره عسلی می گویند، اظهار کرد: شیره عسلی را، با چوب یا دست به مدت چند ساعت هم می زنند تا کاملا به رنگ سفید درآید و تقریبا غلیظ می شود و شیره به دست آمده را شیره سفید می نامند.

وی به دیگر فرآورده های شیره اشاره کرد و یادآور شد: با شیره انگور در تابستان، شربت درست می کنند و علاوه بر درست کردن شربت، از شیره در پخت و درست کردن انواع شیرینی های خانگی نیز استفاده می کنند.

احمدی خاطرنشان کرد: باسلوق، نوعی شیرنی خانگی است که شیره نیمه داغ و نشاسته را مخلوط کرده روی اجاق هم می زنند تا مایه غلیظ شود، بعد از اینکه مایه سرد شد، آن را با دست کمی ورز داده و کمی از مایه را برداشته در دست آن را به شکل بیضی کوچک درآورده روی سینی می چینند و برای تزئین روی آن مغز بادام یا پسته می گذارند.

وی با بیان اینکه زنان روستای مانیزان در پخت باسلق تبحر خاصی دارند، عنوان کرد: شیرینی ها را در آفتاب خشک می کنند تا به رنگ سفید درآید و از آن در مهمانی ها استفاده می کنند و در حال حاضر باسلوق و انواع شیره ها و انواع کشمش، به عنوان مهمترین سوغات مانیزان و ملایر به فروش می رسد.

گزارش از: مهناز روزبهانی

انتهای پیام