مهر | فرهنگی و هنری | جمعه، ۱۴ آذر ۱۴۰۴ - ۱۰:۵۲

دو کتاب «نارسیده ترنج» و «نیم پخته ترنج» در تداوم خط پژوهش های سجاد آیدینلو در حماسه پژوهی و شاهنامه شناسی است و به سبب دقت نسخه شناسانه و احاطه بر متون به عنوان منابعی معتبر شناخته می شود.

به گزارش خبرنگار مهر، دو کتاب «نارسیده ترنج» و «نیم پخته ترنج» در تداوم خط پژوهش های سجاد آیدینلو در حماسه پژوهی و شاهنامه شناسی است و به سبب دقت نسخه شناسانه و احاطه بر متون هم خانواده، در جامعه دانشگاهی و میان شاهنامه پژوهان به عنوان منابعی معتبر شناخته می شود.
آیدینلو در ارومیه (۱۳۵۹) زاده شد؛ از او حدود چهارده کتاب و نزدیک به دویست مقاله در این حوزه منتشر شده و به تصریح صاحب نظران یکی از برجسته ترین شاهنامه شناسان نسل خود به شمار می آید.
نارسیده ترنج
کتاب «نارسیده ترنج»، که نامش برگرفته از داستان رستم و سهراب است، مجموعه ای از بیست مقاله پژوهشی سجاد آیدینلو درباره شاهنامه و ادب حماسی ایران است که در نشر سخن منتشر شده و اکنون در زمره آثار مرجع در شاهنامه پژوهی معاصر به شمار می آید.
این مقالات عمدتا در فاصله حدود یک دهه در مجلات علمی و یادنامه ها چاپ شده بودند و سپس به صورت یک مجموعه منسجم گردآوری شده اند.
ساختار و محتوای کتاب «نارسیده ترنج» بر محور شاهنامه و متون حماسی ایرانی است و به مسائل اسطوره شناختی، روایی، واژگانی، دستوری، تطبیقی و نیز پیوند سنت کتبی با روایت های شفاهی و عامیانه می پردازد.
هر مقاله معمولا بر یک گره گاه خاص در متن شاهنامه (مثلا یک روایت، یک پهلوان، یا یک تعبیر واژگانی / دستوری) تمرکز دارد و با اتکا به متون پهلوی، روایات حماسی فرعی و حواشی نسخه شناسانه به نقد و بازخوانی آن می پردازد.
این اثر با عنوان فرعی «بیست مقاله درباره شاهنامه و ادب حماسی ایران» توسط انتشارات سخن در قطع وزیری و در ۴۷۶ صفحه منتشر شده است.
نیم پخته ترنج
کتاب «نیم پخته ترنج» سومین گزیده مقالات آیدنلو در حوزه شاهنامه پژوهی و ادب حماسی ایران است.
این کتاب برای مخاطب تخصصی ادبیات حماسی و شاهنامه نوشته شده و ساختار و نثر آن کاملا دانشگاهی و تحقیقی است.
این کتاب در زمره آثار متأخر آیدینلو در حوزه شاهنامه پژوهی است.
این کتاب هم شامل ۲۰ مقاله تحقیقی درباره شاهنامه و دیگر متون و روایت های حماسی ایرانی است.
مقالات از سال های ۱۳۸۶ تا ۱۳۹۵ در مجلات دانشگاهی، یادنامه ها و جشن نامه ها منتشر شده و سپس در این مجلد گردآوری شده اند.
در این مقالات موضوعاتی چون: مسائل اسطوره شناسی مرتبط با داستان های شاهنامه و روایات ایرانی؛ بحث های داستانی (روایت شناسی، ساخت پیرنگ، تفاوت روایت ها)؛ نکات واژگانی و دستوری در متن شاهنامه و متون هم خانواده؛ مباحث تطبیقی (میان شاهنامه و روایات / متون پهلوانی و پهلوی ایرانی)؛ و نیز پیوند شاهنامه با سنت شفاهی و فرهنگ عامه؛ بررسی شده و در هر مورد پیشنهادها، تصحیحات یا فرضیه هایی تازه طرح شده است.
«نیم پخته ترنج» در کنار آثاری مانند «نارسیده ترنج» و «از اسطوره تا حماسه» و دیگر کتاب ها و صدها مقاله آیدینلو، بخشی از پروژه گسترده او در بازخوانی علمی شاهنامه و ادب حماسی ایران است، که توسط انتشارات سخن در ۴۶۸ صفحه منتشر و تجدید چاپ شده است.
این دو کتاب به ویژه برای پژوهشگران ادبیات کهن فارسی، دانشجویان علاقه مند به شاهنامه و کسانی که روی ادب حماسی ایران کار می کنند توصیه شده است.