نظریات و رهنمودهای معصومین سلام الله علیه در رابطه با پرهیز از تکلف

پرهیز از تکلف

بدترین دوستان تو، کسی است که تو به خاطر او در رنج و تکلف بیفتی.

پرهیز از تکلف

قال علی(ع): «شر الإخوان من تکلف له» (نهج البلاغه، حکمت۴۷۹)

ساده زیستی و پرهیز از تکلفات بی جا و بی مورد، یکی از مسائلی است که توجه ویژه ای در روایات به آن شده است. در سیره پیامبر عظیم الشأن اسلام(ص) وارد شده، که یکی از ویژگی های حضرت این بود که ساده و بی تکلف زندگی می کرد، ساده و بی تکلف سخن می گفت و ساده و بی تکلف غذا می خورد. پیامبر(ص) در عین اینکه مقید بود همیشه پاکیزه، نظیف، مرتب و معطر باشد، بسیار ساده و بی تکلف لباس می پوشید؛ یکی از اصول زندگی آن حضرت، سادگی و پرهیز از تکلف بود. تردیدی نیست که زندگی، دارای اصول و حدودی است که انسان باید آنها را رعایت کند؛ ولی انسان نباید با یک سلسله حدود و قیود و تکلفات بی مورد، زندگی را بر خود و دیگران سخت و دشوار کند؛ انسان در زندگی باید همواره جانب اعتدال را نگه دارد.

با این همه برخی از مردم، جانب افراط را و برخی دیگر جانب تفریط را در پیش می گیرند. عده ای چنان پشت پا به قیود و حدود زده اند که یکباره نسبت به همه چیز بی قید و لاابالی شده و تنبلی و بی کاری را شعار خود قرار داده اند؛ در مقابل، برخی دیگر خود را در میان آداب و رسوم و عادات بی جا و بی مورد، محبوس کرده اند. هزارها قید برای غذا خوردن و هزارها قید برای لباس پوشیدن و هزارها قید برای رفت و آمدها، پذیرایی ها، مهمانی ها، عروسی ها و مسافرت ها ساخته و به راستی زندگی را برای خود سخت و دشوار ساخته اند، به طوری که همه زندگی آنها را تکلفات دست و پاگیر فرا گرفته است.[1] آنها نه تنها زندگی را برای خود سخت و دشوار می سازند، بلکه دوستان و اطرافیانشان را نیز به تکلف و سختی می اندازند. در روایتی وارد شده که شخصی به حضرت علی(ع) عرض کرد: یا امیرالمؤمنین به منزل من تشریف بیاورید. حضرت علی(ع) در جواب فرمودند: به این شرط می آیم که هرچه در خانه ات داری از من دریغ نکنی و برای خریدن چیزی از بیرون، خود را به مشقت نیندازی.[2] در این روایت حضرت آن شخص را برای میهمانی دادن از اینکه خود را به سختی و تکلف بیندازد بازداشته است. در روایت دیگری در این باره از امام رضا(ع) این گونه نقل شده که:

مردی امیرالمؤمنین(ع) را به میهمانی دعوت کرد. حضرت فرمودند: می پذیرم به شرط این که سه قول به من بدهی. عرض کرد: چه قولی ای امیرالمؤمنین؟ فرمود: از بیرون چیزی برای من تهیه نکنی، آن چه را در خانه داری از من دریغ نکنی و در حق زن و بچه ات اجحاف ننمایی. [یعنی این که در حق آنها ستم روانداری و آنها را به سختی و تکلف نیندازی] عرض کرد: قبول می کنم ای امیرالمؤمنین. پس علی بن ابی طالب(ع) دعوت او را پذیرفت.[3]

اسلام با تکلفات بی مورد، نه تنها در میهمانی دادن، بلکه در تمام مسائل زندگی مخالف است. گاهی بر اثر همین تکلفات بی مورد، دوستان و اطرافیان انسان دل آزرده می شوند و در معاشرت با ما احساس راحتی نمی کنند. امام صادق(ع) می فرمایند:

«أثقل إخوانی علی من یتکلف لی و أتحفظ منه و أخفهم علی قلبی من أکون معهم کما أکون وحدی»[4]

سنگین ترین دوستان من کسی است که به خاطر من خودش را به مشقت و تکلف بیندازد. من از معاشرت با چنین دوستانی، خودم را حفظ می کنم و سبک ترین دوستان بر قلب من کسی است که وقتی با آنها هستم مثل اینکه خودم به تنهایی هستم [یعنی اینکه وقتی با آنها هستم، احساس بیگانه بودن ندارم].

پی نوشت:

[1]. مطهری، مرتضی؛ حکمتها و اندرزها، تهران، صدرا، ۱۳۷۹، چاپ یازدهم، ص۱۰۱.

[2]. محمدی ری شهری، محمد؛ میزان الحکمه، قم، دارالحدیث، ویرایش دوم، ج۶، حدیث ۱۱۲۷۸، ص۴۵۲.

[3]. همان، حدیث ۱۱۲۸۱، ص۴۵۲.

[4]. محدث نوری، میرزاحسین؛ مستدرک الوسائل، قم، آل البیت، ۱۴۰۸هق، ج ۹، ص۱۵۵.

نظر خود را بنویسید!

در حال حاضر هیچ نظری برای این مقاله وجود ندارد.

جستجو

این موضوعات را نیز بررسی کنید:

احادیث

جدیدترین ها در این موضوع

هویت زنانه در تندباد تاریخ

۱۲ تیر ۱۴۰۴, ۱۲:۱۵

سگ کی؟

۱۱ تیر ۱۴۰۴, ۱۷:۰

کارهای کثیف

۱۱ تیر ۱۴۰۴, ۱۳:۴۲

الهیات جنگ...

۱۱ تیر ۱۴۰۴, ۱۰:۷

در مقابل آمریکا ما چه کسی را داریم؟!...

۱۰ تیر ۱۴۰۴, ۹:۲۵

پر بازدیدترین ها

عن ام البنین (علیها السلام): «أخبِرنی عَن أبِی عَبدالله الحُسَین، …أولادی وَمَن تَحتَ الخَضراء کُلُّهُم فداءُ لأبی عَبدِاللهِ الحُسین»

۱۹ مهر ۱۳۹۶, ۱۳:۱۷

امام حسین (ع): «الناسُ عبیدُ الدنیا و الدین لعق علی السنتهم یحوطونه مادرَّت معایشُهم فاذا مُحَّصوا بالبلاء قَلَّ الدَیّانون»

۲۸ بهمن ۱۳۸۶, ۰:۰

«وَمِنَ النَّاسِ مَن یَشْرِی نَفْسَهُ ابْتِغَاء مَرْضَاتِ اللّهِ وَاللّهُ رَؤُوفٌ بِالْعِبَاد» (بقره/207)

۴ مهر ۱۳۹۶, ۱۳:۴۳

قال رسول الله (صلی الله علیه وآله وسلم): «یا سلمان! مَنْ اَحَبَّ فاطمه ابنتی فهو فی الجنّة معی...»

۱۸ مهر ۱۳۹۶, ۱۳:۵۶

قال علیٌ (علیه السّلام): «الفُرصَه تمُّر مرِّ السَحاب فانتَهِزوا فُرَصَ الخَیّر» (نهج البلاغه فیض، ص 1086)

۱۵ مهر ۱۳۹۶, ۱۸:۴۴

سایت های پژوهشکده باقرالعلوم

پژوهشکده باقرالعلوم علیه السلام

پژوهشکده باقر العلوم علیه السلام سال هاست که با تلاش علمی برای تحقق ماموریت پاسخ گویی به نیازهای رو به رشد سازمان تبلیغات اسلامی وجامعه ایران اسلامی برای تامین محتوا در حوزه دین و ارائه برنامه های راهبردی در تبلیغ دین اشتغال دارد .

لینک های مرتبط