عرفه و لذت بخشیده شدن از گناهان
شب قدر ارزشمندترین و محبوب ترین زمان در نزد خدا و بهترین زمان برای دعا کردن است. اما پس از این لیالی گرانقدر عرفه یکی از ارزشمندترین زمان ها برای عبادت و راز و نیاز با خداوند است.
به گزارش خبرنگار قرآن و فعالیت های دینی خبرگزاری فارس در دین اسلام، با توجه به تنوع عبادات و اقتضای هر کدام از آنها نسبت به زمان و مکان و اشخاص و شرایط مختلف، هیچ لحظه ای و هیچ مکانی و هیچ شرایطی و هیچ فرد مکلفی را نمی توان تصور کرد که قادر بر انجام عبادت و ارتباط با خدا نباشد.
با این حال، زمان ها، مکان ها و شرایط خاصی هستند که با توجه به ویژگی خاصی که از طرف خدای متعال برای آن ها مقدر شده از مزیت نسبی برای ارتباط با خدا، عبادت و مناجات برخوردار هستند. نکته مهم آن است که از آن ها به عنوان فرصت های ناب عبادت غافل نشویم.
برای لمس بهتر مفهوم فرصت، بهتر است از کلام رسول گرامی اسلام خطاب به اباذر بهره بریم که فرمودند: «یا أبا ذر، اغتنم خمسا قبل خمس: شبابک قبل هرمک، و صحتک قبل سقمک، و غناک قبل فقرک، و فراغک قبل شغلک، و حیاتک قبل موتک؛ [۱] ای ابوذر؛ پیش از آنکه پنج چیز به تو روی آورد، پنج چیز را غنیمت شمار (از آنها استفاده شایسته کن)، جوانی را پیش از پیری، تندرستی را پیش از بیماری، توانگری را پیش از پریشانی و فراغت را پیش از گرفتاری و زندگی را پیش از مرگ.» آری بهترین توصیف مفهوم فرصت، زائل شدن و از دست رفتن قطعی آن است. پس باید از آن استفاده کرد و چه استفاده ای بهتر از عبادت و بندگی؟
برخی از فرصتهای عبادت، فرصت هایی مختص به افرادی خاص هستند مثل این که، دعای مظلوم، بیمار، والدین برای فرزند، زائر امام حسین (ع) و … به استجابت نزدیک ترند اما در کنار این فرصت های خاص، فرصت های عمومی ارزشمندی وجود دارند که همه می توانند از آن ها برای دعا و عبادت خدا استفاده کنند.
بهترین فرصت عبادت خداوند متعال، بندگان خود را با عبارات گوناگون برای انجام بندگی و عبادت تشویق کرده است مثل این که خلقت او را برای بندگی دانسته و می فرماید: «و ما خلقت الجن و الإنس إلا لیعبدون؛ [۲] من جن و انس را نیافریدم جز برای اینکه عبادتم کنند.»
یا این که آن ها را این چنین به سوی خود فرا می خواند: «و قال ربکم ادعونی أستجب لکم؛ [۳] پروردگار شما گفته است: «مرا بخوانید تا (دعای) شما را بپذیرم!»
خدای مهربان، مکان هایی مثل مساجد و زیارتگاه های معصومین را با ثواب های شگفت انگیز عبادت در آن ها، معین کرده تا بندگان او به سوی عبادت و کسب فیض از او رغبت کنند. زمان هایی مثل ماه مبارک رمضان به عنوان ماه مهمانی خدا، اعیاد بزرگ اسلامی و … نیز به همین جهت قرار داده شده اند.
از نظر زمانی، شب قدر ارزشمندترین و محبوب ترین زمان در نزد خداست که درباره آن می فرماید: «لیلة القدر خیر من ألف شهر؛ [۴] شب قدر بهتر از هزار ماه است!» از نظر فرصت های مرکب از زمان و مکان، هیچ چیز مثل وقوف در صحرای عرفات در روز عرفه نیست چنان که از رسول خدا صلی الله علیه و آله نقل شده که فرمودند: «أعظم أهل عرفات جرما من انصرف و هو یظن أنه لم یغفر له؛ [۵] گناهکار ترین فرد در عرفات کسی است که از آن جا باز گردد در حالی که گمان می برد آمرزیده نشده است.»
بی شک پس از ماه رمضان و شب و روز قدرش، عرفه یکی از ارزشمندترین زمان ها برای عبادت و راز و نیاز با خداوند است. چنان که امام صادق علیه السلام می فرمایند: «من لم یغفر له فی شهر رمضان لم یغفر له إلی مثله من قابل إلا أن یشهد عرفة؛ [۶] کسی که در ماه رمضان آمرزیده نشد در هیچ زمان دیگری نمی تواند آمرزیده شود مگر این که روز عرفه را ببیند.»
عرفه، یعنی زاری برای ترحم
از امیر المؤمنین علیه السلام درباره این که چرا باید در عرفات و جبل الرحمه که بیرون از محدوده حرم است وقوف انجام شود، پرسیده شد که حضرت در پاسخ فرمودند: «لأن الکعبة بیته و الحرم بابه فلما قصدوه وافدین وقفهم بالباب یتضرعون؛ [۷] زیرا کعبه خانه خداست و حرم، در آن است؛ و زمانی که کسی قصد دیدار با صاحب خانه را دارد، آن ها را پشت در متوقف می کند تا تضرع کنند(و موفق به دیدار شوند).»
این کلام، به تنهایی نشان دهنده عظمت فرصت روز عرفه است که در صورت استفاده بهینه، زندگی انسان را دگرگون کرده و تحول اساسی در درون انسان ایجاد می کند. یعنی عرفه می تواند اقیانوس رحمت الهی را به جوشش درآورد و اتفاقی بیافریند که باید!
از این رو، جای شگفتی نیست که حضرت زین العابدین علیه السلام در دعای این روز، این چنین فضای زاری را مهیا می کند: «أنا الجانی علی نفسه أنا المرتهن ببلیته أنا القلیل الحیاء أنا الطویل العناء؛ [۸] منم که در حق خود جنایت کردم، منم که در گرو بلای خودم، منم که کم حیاام، منم که دارای گرفتاری فراوانم.»
امید است در این روز استثنایی بتوانیم بهترین استفاده و بهره را ببریم که فرصت اندک و ره طولانی است.
نویسنده: محسن رفیعی
پی نوشت
[۱] محمد بن حسن طوسی، الأمالی (طوسی) (دار الثقافة: قم، ۱۴۱۴)، ۵۲۶.
[۲] سوره ذاریات، آیه ۵۶.
[۳] سوره غافر، آیه ۶۰.
[۴] سوره قدر، آیه ۳.
[۵] نعمان بن محمد ابن حیون و نعمان بن محمد ابن حیون، دعائم الإسلام (موسسة آل البیت (علیهم السلام) لإحیاء التراث: قم، ۱۳۸۳)، ج ۱, ۳۲۰.
[۶] همان، ج ۱, ۲۶۹.
[۷] محمد بن یعقوب کلینی، الکافی (اسلامیه) (دار الکتب الإسلامیة: تهران، ۱۳۶۳)، ج ۴, ۲۲۴, حدیث ۱.
[۸] صحیفه سجادیه، نیایش چهل و هفتم.
انتهای پیام/
به گزارش خبرنگار قرآن و فعالیت های دینی خبرگزاری فارس در دین اسلام، با توجه به تنوع عبادات و اقتضای هر کدام از آنها نسبت به زمان و مکان و اشخاص و شرایط مختلف، هیچ لحظه ای و هیچ مکانی و هیچ شرایطی و هیچ فرد مکلفی را نمی توان تصور کرد که قادر بر انجام عبادت و ارتباط با خدا نباشد.
با این حال، زمان ها، مکان ها و شرایط خاصی هستند که با توجه به ویژگی خاصی که از طرف خدای متعال برای آن ها مقدر شده از مزیت نسبی برای ارتباط با خدا، عبادت و مناجات برخوردار هستند. نکته مهم آن است که از آن ها به عنوان فرصت های ناب عبادت غافل نشویم.
برای لمس بهتر مفهوم فرصت، بهتر است از کلام رسول گرامی اسلام خطاب به اباذر بهره بریم که فرمودند: «یا أبا ذر، اغتنم خمسا قبل خمس: شبابک قبل هرمک، و صحتک قبل سقمک، و غناک قبل فقرک، و فراغک قبل شغلک، و حیاتک قبل موتک؛ [۱] ای ابوذر؛ پیش از آنکه پنج چیز به تو روی آورد، پنج چیز را غنیمت شمار (از آنها استفاده شایسته کن)، جوانی را پیش از پیری، تندرستی را پیش از بیماری، توانگری را پیش از پریشانی و فراغت را پیش از گرفتاری و زندگی را پیش از مرگ.» آری بهترین توصیف مفهوم فرصت، زائل شدن و از دست رفتن قطعی آن است. پس باید از آن استفاده کرد و چه استفاده ای بهتر از عبادت و بندگی؟
برخی از فرصتهای عبادت، فرصت هایی مختص به افرادی خاص هستند مثل این که، دعای مظلوم، بیمار، والدین برای فرزند، زائر امام حسین (ع) و … به استجابت نزدیک ترند اما در کنار این فرصت های خاص، فرصت های عمومی ارزشمندی وجود دارند که همه می توانند از آن ها برای دعا و عبادت خدا استفاده کنند.
بهترین فرصت عبادت خداوند متعال، بندگان خود را با عبارات گوناگون برای انجام بندگی و عبادت تشویق کرده است مثل این که خلقت او را برای بندگی دانسته و می فرماید: «و ما خلقت الجن و الإنس إلا لیعبدون؛ [۲] من جن و انس را نیافریدم جز برای اینکه عبادتم کنند.»
یا این که آن ها را این چنین به سوی خود فرا می خواند: «و قال ربکم ادعونی أستجب لکم؛ [۳] پروردگار شما گفته است: «مرا بخوانید تا (دعای) شما را بپذیرم!»
خدای مهربان، مکان هایی مثل مساجد و زیارتگاه های معصومین را با ثواب های شگفت انگیز عبادت در آن ها، معین کرده تا بندگان او به سوی عبادت و کسب فیض از او رغبت کنند. زمان هایی مثل ماه مبارک رمضان به عنوان ماه مهمانی خدا، اعیاد بزرگ اسلامی و … نیز به همین جهت قرار داده شده اند.
از نظر زمانی، شب قدر ارزشمندترین و محبوب ترین زمان در نزد خداست که درباره آن می فرماید: «لیلة القدر خیر من ألف شهر؛ [۴] شب قدر بهتر از هزار ماه است!» از نظر فرصت های مرکب از زمان و مکان، هیچ چیز مثل وقوف در صحرای عرفات در روز عرفه نیست چنان که از رسول خدا صلی الله علیه و آله نقل شده که فرمودند: «أعظم أهل عرفات جرما من انصرف و هو یظن أنه لم یغفر له؛ [۵] گناهکار ترین فرد در عرفات کسی است که از آن جا باز گردد در حالی که گمان می برد آمرزیده نشده است.»
بی شک پس از ماه رمضان و شب و روز قدرش، عرفه یکی از ارزشمندترین زمان ها برای عبادت و راز و نیاز با خداوند است. چنان که امام صادق علیه السلام می فرمایند: «من لم یغفر له فی شهر رمضان لم یغفر له إلی مثله من قابل إلا أن یشهد عرفة؛ [۶] کسی که در ماه رمضان آمرزیده نشد در هیچ زمان دیگری نمی تواند آمرزیده شود مگر این که روز عرفه را ببیند.»
عرفه، یعنی زاری برای ترحم
از امیر المؤمنین علیه السلام درباره این که چرا باید در عرفات و جبل الرحمه که بیرون از محدوده حرم است وقوف انجام شود، پرسیده شد که حضرت در پاسخ فرمودند: «لأن الکعبة بیته و الحرم بابه فلما قصدوه وافدین وقفهم بالباب یتضرعون؛ [۷] زیرا کعبه خانه خداست و حرم، در آن است؛ و زمانی که کسی قصد دیدار با صاحب خانه را دارد، آن ها را پشت در متوقف می کند تا تضرع کنند(و موفق به دیدار شوند).»
این کلام، به تنهایی نشان دهنده عظمت فرصت روز عرفه است که در صورت استفاده بهینه، زندگی انسان را دگرگون کرده و تحول اساسی در درون انسان ایجاد می کند. یعنی عرفه می تواند اقیانوس رحمت الهی را به جوشش درآورد و اتفاقی بیافریند که باید!
از این رو، جای شگفتی نیست که حضرت زین العابدین علیه السلام در دعای این روز، این چنین فضای زاری را مهیا می کند: «أنا الجانی علی نفسه أنا المرتهن ببلیته أنا القلیل الحیاء أنا الطویل العناء؛ [۸] منم که در حق خود جنایت کردم، منم که در گرو بلای خودم، منم که کم حیاام، منم که دارای گرفتاری فراوانم.»
امید است در این روز استثنایی بتوانیم بهترین استفاده و بهره را ببریم که فرصت اندک و ره طولانی است.
نویسنده: محسن رفیعی
پی نوشت
[۱] محمد بن حسن طوسی، الأمالی (طوسی) (دار الثقافة: قم، ۱۴۱۴)، ۵۲۶.
[۲] سوره ذاریات، آیه ۵۶.
[۳] سوره غافر، آیه ۶۰.
[۴] سوره قدر، آیه ۳.
[۵] نعمان بن محمد ابن حیون و نعمان بن محمد ابن حیون، دعائم الإسلام (موسسة آل البیت (علیهم السلام) لإحیاء التراث: قم، ۱۳۸۳)، ج ۱, ۳۲۰.
[۶] همان، ج ۱, ۲۶۹.
[۷] محمد بن یعقوب کلینی، الکافی (اسلامیه) (دار الکتب الإسلامیة: تهران، ۱۳۶۳)، ج ۴, ۲۲۴, حدیث ۱.
[۸] صحیفه سجادیه، نیایش چهل و هفتم.
انتهای پیام/
گفتگو با هوش مصنوعی
💬 سلام! میخوای دربارهی «عرفه و لذت بخشیده شدن از گناهان» بیشتر بدونی؟ من اینجام که راهنماییت کنم.