به گزارش خبرنگار حوزه فناوری گروه علمی پزشکی باشگاه خبرنگاران جوان، نجوم و کیهان شناسی به سبب پرداختن به سوالات مهم پیش روی بشر در خصوص منشاء، تحول و سرنوشت عالم همچنین محتویات و قوانین حاکم بر آن فراتر از یک نیاز پژوهشی در علوم پایه بلکه یک اقتضای ملی و دینی است.

با در نظر گرفتن جایگاه دیرین ما به خصوص در دوره شکوفایی علوم در اسلام و ایران به واسطه تاکید بر دانش اندوزی و نشر آن در دوره گسترش اسلام، نیاز به رصدخانه ملی که تامین کننده نیاز داخلی در حوزه علوم فضایی، نجوم و کیهان شنانسی است و تبدیل مسیر یک سویه اطلاعات علمی از غرب به منطقه به بزرگ راه دو سویه و کسب موقعیت متوازن بیش از پیش احساس می شود.



اکنون رصدخانه ملی ایران با عبور از مراحل و گذرگاه های چالش بر انگیز به پایان ساخت نزدیک می شود و در سال ۱۴۰۰ به بهره برداری می رسد. تمام اجزا و مراحل اجرایی رصدخانه ملی ایران به همت مدیران، دانشمندان و مهندسان ایران و عمدتا جوان و پر انگیزه طراحی شده و به اجرا در آمده است و تجهیزات آن توسط صنعتگران کشورمان ساخته و آماده شده است.



پروژه رصدخانه ملی ایران بزرگترین پروژه علمی کشور در حوزه علوم و تحقیقات است. این پروژه از سال ۱۳۸۰ مطالعات تئوری آن آغاز شده و در سال ۱۳۸۹ با شروع ساخت آینه اصلی وارد مرحله عملی شد. رصدخانه ملی ایران از نظر ارتفاع سومین رصدخانه مرتفع جهان است که در قله گرگش در ارتفاع ۳۶۰۰ متری جنوب کاشان قرار دارد.



هدف از احداث رصدخانه مشاهده و ثبت رویدادهای نجومی و مطالعه اجرام آسمانی است تا به کمک آن عمق و ابعاد علم همچنین فیزیک حاکم بر حرکت و محتوی آنها شناسایی و مطالعه شوند.

اجرام آسمانی از سیارات تا ستاره ها و از کهکشان ها تا خوشه های کهکشانی و هندسه عالم عظیم ترین و پرهیجان ترین موضوعات برای بشر هستند. اجرام آسمانی و انرژی نهفته در آنها آزمایشگاههایی هستند که عمده آنها قابل تکرار توسط بشر نبوده و چاره ای جز مطالعه از راه دور وجود ندارد.



این رصد خانه نیازمند یک تلسکوپ قدرتمند است. تلسکوپ یک محصول دقیق فناوری اپتومکاترونیکی است که تلسکوپ ۴٫۳ متری مورد استفاده در این رصدخانه تمام تجهیزات آن بجز شیشه آینه ها در ایران ساخته شده است.

تلسکوپ ۴٫۳ متری پس از طی مراحل طراحی مفهومی و تفصیلی به دست توانمند متخصصان جوان رصدخانه ملی ایران در پژوهشگاه دانش های بنیادی و با پشت سر گذاشتن موفق مراحل بازبینی و داوری توسط صنایع داخلی ساخته شده است.

تلسکوپ سازه ای ۱۱ متری از جنس فولاد ماشین کاری شده است که به واسطه موتورها، سیستم کنترل و سیستم تعلیق هیدورلیکی می تواند به دقت بسیار بالا یعنی حدود دو دهم ثانیه قوسی حرکت کرده و اجرام آسمانی را رهگیری کند. این دقت رهگیری هرگز در محصولات صنعتی ایران سابقه نداشته و حدود ۱۰۰ برابر از بهترین تجهیزات رهگیری بهتر است.

آنچه حساسیت این سامانه را افزایش می دهد توانایی تلسکوپ در حضور جریان اجتناب ناپذیر باد است. پرتوهای نوری از اجرام آسمانی به آینه اصلی می تابد و پس از انعکاس از لایه آلومینیم خالص به آینه ثانویه می رسد. پرتوهای نوری پس از انعکاس از آینه ثانویه و با عبور از سوراخ مرکزی آینه اصلی در پشت آینه اصلی و بر روی آشکارساز کانونی می شود.

این تلسکوپ تصویری با کیفیت ۰٫۵ ثانویه قوسی فراهم می کند. با این دقت می توان نوشته های روی یک اسکناس را از فاصله ۵ کیلومتری خواند.

استفاده از فناوری های به روز در تلسکوپ های تحقیقاتی

آینه اولیه تلسکوپ مجهز به سیستم اپتیک فعال است که می تواند با دریافت بازخورد از نور ستاره ها شکل آینه را تغییر دهد. این امر توسط ۶۰ عملگر رایانه ای صورت می گیرد و آینه ۴ تنی تلسکوپ در جهات مختلف متناسب با موقعیت و زاویه تلسکوپ تنظیم می شود؛ همچنین آینه ثانویه نیز با یک سامانه مشابه در موقعیت مناسب تنظیم می شود. این فناوری بروزترین فناوری به کار رفته در تلسکوپ های تحقیقاتی است.

دو محور چرخش امکان رهگیری پیوسته اجرام آسمانی را میسر می کند و ابزار رصدی مستقر در کانون نور اطلاعات رصدی از جمله تصویر و طیف اجرام آسمانی را ثبت می کنند.

آینه های اولیه و ثانویه تلسکوپ هریک در فرآیند ۴ ساله سایش و صیقل داده شده اند. زبری سطح آینه ها کمتر از ۲ نانومتر است. شیشه های آینه های تلسکوپ نسبت به شیشه های متعارف از نظر انبساط یا انقباض در اثر تغییرات دما ۱۰۰ برابر مقاوم تر هستند.

بیشتربخوانید

جزو پنج کشور برتر ستاره شناسی هستیم

البته به جز تجهیزات و امکانات مناسب تلسکوپ یکی از مزایای این رصد خانه دید نجومی قله گرگش با ۰٫۶ ثانیه قوسی است که آن را به یکی از بهترین سایت های نجومی جهان تبدیل می کند. مکان یابی رصدخانه ملی در یک فرآیند ۷ ساله انجام شده است که اندازه گیری های دید نجومی مهمترین بخش آن را شامل می شود.

حبیب قرار خسروشاهی مجری طرح رصد خانه ملی ایران در گفت وگو با باشگاه خبرنگاران جوان بیان کرد: پروژه رصد خانه ملی ایران در سال ۱۴۰۰ راه اندازی می شود، اما یک الی دو سال طول می کشد تا رصد خانه تنظیم شود یعنی سال ۱۴۰۱ یا ۱۴۰۲ می توانیم رخداد های نجومی را به خوبی رصد کنیم.

او گفت: صفر تا صد این رصد خانه به دست متخصصان ایرانی انجام شده و در منطقه کشور ترکیه رقیب ما محسوب می شود که البته آن ها این رصد خانه را از کشور دیگری خریداری کردند. کاملا دانش ساخت رصد خانه را داریم و می توانیم رصدخانه هایی با تلسکوپ بزرگ تر بسازیم؛ با رصد خانه ملی ایران جزو پنج کشور مقتدر در حوزه رصدخانه متوسط و ستاره شناسی قرار خواهیم گرفت.

بیشتر بخوانید

انتهای پیام/